Ultieme woordenlijst met termen voor projectmanagement
"Doe alsof totdat het je lukt" is een advies dat nooit verloopt. Als je al enige tijd in dit gekke vakgebied werkt, weet je dat voortdurende bijscholing de sleutel is tot een lange carrière. Soms betekent dat dat je tijdens een vergadering begrijpend knikt en later iets opzoekt.
Daarom is dit een bron waar je steeds opnieuw naar kunt terugkeren. Naarmate termen en technologie zich ontwikkelen, doet deze handige kleine (of niet zo kleine) woordenlijst dat ook. Sla hem op, zodat je op de hoogte kunt zijn, of in ieder geval kunt doen alsof, wanneer er weer een nieuw stukje jargon opduikt.
Termen voor projectmanagement
A | B | C | D | E | F | G | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W
A
Activiteit
Continue Reading for Free
Create a free account to finish this article, plus get ongoing access to timely insights and practical resources.
Have an account? Log In
Een activiteit is een onderdeel van het werk, of een werkpakket, dat in de loop van een project wordt uitgevoerd. Een activiteit is de kleinste eenheid van projectwerk en wordt vaak beschouwd als onderdeel van een taak die de basis van een project vormt. Het opdelen van werk in kleine taken is nuttig voor het identificeren van de onderdelen, het maken van nauwkeurige schattingen, het ontwikkelen van een planning en het opstellen van werkomschrijvingen.
Activiteitenvolgorde
Activiteitenvolgorde verwijst naar het proces van het identificeren en documenteren van afhankelijkheden tussen planningsactiviteiten binnen een werkstructuur (WBS).
Agilebord
Dit verwijst meestal naar een Kanbanbord. Het kan een fysiek bord of een functie binnen een projectmanagementtool zijn die wordt gebruikt om de voortgang van het team bij te houden.
Agilemanifest
Een reeks waarden en principes die een agile ontwikkelingsteam begeleidt bij het sneller maken van software van betere kwaliteit.
Agileprojectmanagement
Methoden voor agile projectmanagement volgen agileprincipes die ontwikkelingsiteraties, teamwork, betrokkenheid van belanghebbenden, objectieve meetwaarden en effectieve beheersmaatregelen stimuleren.
Analoge schatting
Een vorm van deskundigenoordeel waarbij historische, vergelijkbare projecten worden geraadpleegd om schattingen voor huidige projecten te voorspellen.
Aannames
Aannames zijn alle factoren, die meestal in een werkomschrijving (SoW) of schatting worden vermeld, waarvan je aanneemt dat ze—door de klant of door jezelf—van kracht blijven om de voortdurende geldigheid van je document en de uitkomst van het project te waarborgen.
Analyse van aannames
Analyse van aannames is een techniek waarmee de nauwkeurigheid van aannames wordt onderzocht en risico's voor het project worden geïdentificeerd die voortkomen uit onnauwkeurigheid, inconsistentie of onvolledigheid ervan.
B
Backlog
Een backlog is in de eenvoudigste bewoordingen een lijst van alles wat moet worden gedaan om een project af te ronden. In software, en vooral bij het werken met Scrum of Kanban, wordt de backlog vaak een 'productbacklog' genoemd en als lijst of taakbord zichtbaar gemaakt voor het projectteam.
Deze kan zowel technische als gebruikersgerichte items bevatten. Soms wordt een backlog gebruikt als vervanging voor traditionele documenten met specificaties van vereisten. Tijdens het proces van sprintplanning worden backlogitems naar de sprint verplaatst, waar verantwoordelijke softwareontwikkelaars of andere teamleden eraan werken.
Backlogopschoning of -verfijning
Backlogopschoning is een regelmatig moment waarop de producteigenaar en leden van het projectteam de backlog bekijken om openstaande items te prioriteren op basis van klant- en bedrijfsbehoeften.
Terugwaartse berekening
Een terugwaartse berekening is de berekening van late einddatums en late startdatums voor de nog niet voltooide gedeelten van alle geplande activiteiten. Deze wordt bepaald door achterwaarts door de netwerklogica van het schema te werken vanaf de einddatum van het project.
Evenwichtige prestatiekaart
Een evenwichtige prestatiekaart is een instrument voor prestatiemanagement dat begon als een concept om te meten of de operationele activiteiten van een bedrijf op kleinere schaal in lijn zijn met de doelstellingen op grotere schaal wat betreft visie en strategie.
Referentieplan
Een referentieplan is het oorspronkelijke schema, de oorspronkelijke kostenraming of scope; een referentiepunt waarmee alle toekomstige voortgang of wijzigingen worden vergeleken. Wanneer er wijzigingen in het project plaatsvinden, wordt een nieuwe herziening van het referentieplan gemaakt, zodat je wijzigingen in het project kunt volgen.
BOSCARD
BOSCARD is een acroniem voor achtergrond, doelstellingen, scope, beperkingen, aannames, risico's en op te leveren resultaten. Het verwijst naar een instrument voor strategische planning dat wordt gebruikt om de referentiekaders voor nieuwe projecten vast te leggen.
Kostenraming van onder naar boven
Van onder naar boven ramen is het proces waarbij een gedetailleerde raming wordt opgesteld voor elk werkonderdeel (arbeid en materialen) en rekening wordt gehouden met elke variërende kostenbelasting. Deze ramingen zijn gebaseerd op de WBS en het WBS-woordenboek, omdat deze documenten elk element van de projectresultaten definiëren.
Brainstormen
Een techniek voor het verzamelen van gegevens en het stimuleren van creativiteit die kan worden gebruikt om risico's, ideeën of oplossingen voor problemen te identificeren door een groep teamleden of inhoudelijke experts in te zetten. Doorgaans is een brainstormsessie zo gestructureerd dat de ideeën van elke deelnemer worden vastgelegd voor latere analyse.
Budget
Een budget is een goedgekeurd document waarin de totale financiële middelen worden gepresenteerd die nodig zijn om een project, een onderdeel van de werkstructuur voor projectdecompositie of een geplande projectactiviteit te voltooien.
Grafieken voor resterend en voltooid werk
Grafieken voor voltooid en resterend werk tonen het aantal taken dat nodig is om het project of de projectfase te voltooien. Een grafiek voor voltooid werk toont de opeenstapeling van taken naarmate het project wordt voltooid. De grafiek voor resterend werk toont het afnemende aantal taken dat nog moet worden uitgevoerd om het projectwerk te voltooien. Deze grafieken worden vaak gebruikt bij Agile projectmanagement.
Verbruikssnelheid
De verbruikssnelheid is de snelheid waarmee projectmiddelen en het budget worden verbruikt in verhouding tot de taken. Een hoge verbruikssnelheid komt voor bij een groot project met veel middelen, waardoor de dagelijkse kosten, oftewel de verbruikssnelheid, hoog zijn.
Businesscase
Een document waarin de rechtvaardiging voor het starten van een project wordt vastgelegd. Het beschrijft de voordelen, verwachte ROI, kosten en impact, plus een berekening van de financiële onderbouwing.
C
Capaciteitsplanning
Het doel van capaciteitsplanning is voorspellen of je bestaande aanbod van middelen voldoende zal zijn om de projectdoelstellingen te behalen.
CAPM
De Certified Associate in Project Management (CAPM) is een certificering in projectmanagement die wordt beheerd door het Project Management Institute overeenkomstig hun gepubliceerde ANSI-standaard 'A Guide to the Project Management Body of Knowledge'.
Wijzigingsbeheer
Wijzigingsbeheer (of verandermanagement) is de praktijk van het identificeren, documenteren, goedkeuren en uitvoeren van wijzigingen binnen een project.
Wijzigingenlogboek
Het wijzigingenlogboek is een document waarin wijzigingen in een project worden vastgelegd. Het documenteert de mogelijke impact, de status van het wijzigingsverzoek en relevante informatie over elk wijzigingsverzoek.
Afsluitende processen
Processen die worden uitgevoerd om alle activiteiten van een project of fase formeel te beëindigen en het voltooide product aan anderen over te dragen, of om een geannuleerd project af te sluiten.
Co-locatie
Co-locatie betekent dat men zich op dezelfde plaats bevindt; projectteamleden bevinden zich fysiek dicht bij elkaar om de communicatie, werkrelaties en productiviteit te verbeteren.
Communicatiemanagementplan
Dit is een formeel of informeel plan waarin de communicatiebehoeften en -verwachtingen voor het project worden beschreven; hoe, wanneer en waar informatie moet worden gecommuniceerd en wie verantwoordelijk is voor het verstrekken van elk type communicatie. Het communicatiemanagementplan maakt deel uit van het projectmanagementplan.
Beperkingen
Beperkingen zijn factoren die je niet kunt veranderen, maar waarmee tijdens de looptijd van het project rekening moet worden gehouden. Dit kunnen deadlines, wettelijke vereisten en afhankelijkheden van andere projecten voor de oplevering zijn.
Noodplan
Een noodplan is plan B, dat vaak de op één na beste optie is. Het wordt ingezet wanneer plan A mislukt.
Continue integratie/continue levering (CI/CD)
Wanneer code gedurende een agile ontwikkelproces verandert, helpt CI/CD ervoor te zorgen dat wijzigingen van ontwikkelaars bestaande functionaliteit niet verstoren. Met CI/CD kunnen ontwikkelaars regelmatig wijzigingen naar productie doorvoeren en tegelijkertijd risico's beperken.
Kostenraming
Kostenraming is het proces van het berekenen van de kosten, per fase, van de middelen die nodig zijn om taken of projectwerkzaamheden te voltooien.
Kostenafwijking
Kostenafwijking is het verschil tussen de som van de begrote uitgaven en de werkelijke uitgaven. Een negatieve afwijking betekent dat er meer geld is uitgegeven dan ervoor was begroot.
Versnellen
Dit is een techniek om de projectplanning te verkorten, waarbij actie wordt ondernomen om de totale duur van de projectplanning te verminderen nadat een aantal alternatieven is geanalyseerd om te bepalen hoe de maximale verkorting van de planning tegen de laagst mogelijke extra kosten kan worden bereikt. Gebruikelijke benaderingen voor het versnellen van een planning zijn het verkorten van geplande activiteitsduren en het uitbreiden van de toewijzing van middelen aan geplande activiteiten.
Projectmanagement met kritieke keten (CCPM)
Projectmanagement met een kritieke keten is een methode voor het plannen en beheren van projecten die meer nadruk legt op de middelen die nodig zijn om projecttaken uit te voeren.
Kritiek pad
Het kritieke pad is de reeks activiteiten die op tijd moet worden voltooid om het hele project volgens planning af te ronden. Als een activiteit op het kritieke pad één dag vertraging oploopt, loopt het hele project één dag vertraging op, tenzij een andere activiteit op het kritieke pad een dag eerder dan gepland kan worden voltooid. Eenvoudige hulpmiddelen voor projectmanagement beschikken doorgaans over ingebouwde functionaliteit voor het kritieke pad.
Kritieke succesfactor
Een kritieke succesfactor is een factor die als essentieel is aangemerkt voor het succesvol uitvoeren van een project.
D
Dagelijkse Scrum
Een dagelijkse Scrum (of dagelijkse stand-up) is een bijeenkomst die elke dag plaatsvindt om ervoor te zorgen dat iedereen op één lijn zit, stapsgewijze voortgang te vieren en mogelijke obstakels te identificeren. De bijeenkomst duurt meestal ongeveer 10-15 minuten en iedereen in het project- of Scrumteam neemt eraan deel.
Definitie van gereed (DOD)
De definitie van gereed is een reeks criteria die door het ontwikkelingsteam is vastgesteld en waaraan moet worden voldaan bij het voltooien van een taak of gebruikersverhaal, zodat deze in een agile proces naar verdere fasen kan gaan; zaken zoals gebruikersacceptatietests worden opgenomen in de controles van de DOD-criteria.
Opleverproduct
Een tastbaar of ontastbaar object dat door de uitvoering van een project wordt geproduceerd. Een opleverproduct kan worden samengesteld uit meerdere kleinere opleverproducten.
Delphi-techniek
Een methode die wordt gebruikt om de waarschijnlijkheid en uitkomst van toekomstige gebeurtenissen in te schatten. Een groep experts wisselt van gedachten en geeft elk afzonderlijk schattingen en aannames door aan een facilitator, die de gegevens beoordeelt en een rapport uitbrengt. Dit proces gaat door totdat er consensus is bereikt.
Afhankelijkheden
Alle gebeurtenissen of werkzaamheden die afhankelijk zijn van de uitkomst van het project of waarvan het project afhankelijk is.
Digitaal projectmanagement
Digitaal projectmanagement is de praktijk van ‘dingen voor elkaar krijgen’ in een digitale wereld. Digitaal projectmanagement beschrijft het aansturen van teams en belanghebbenden bij het plannen en uitvoeren van projecten, door multidisciplinaire teams te organiseren en te motiveren voor de oplevering van webgebaseerde projecten die via schermen of verbonden apparaten worden geleverd—vaak door digitale bureaus, studio’s of interne webteams.
Digitaal projectmanager
Digitaal projectmanager is een functietitel die vaak door elkaar wordt gebruikt met webprojectmanager, webproducent en digitale producent. De rol van een digitaal projectmanager is teams samenbrengen om dingen voor elkaar te krijgen—het draait allemaal om leidinggeven, in staat stellen, faciliteren en communiceren.
Dummyactiviteit
Een planningsactiviteit met een duur van nul die wordt gebruikt om een logische relatie weer te geven in de pijlendiagrammethode. Dummyactiviteiten worden gebruikt wanneer logische relaties niet volledig of correct kunnen worden beschreven met pijlen van planningsactiviteiten. Dummyactiviteiten worden doorgaans grafisch weergegeven als een stippellijn met aan het uiteinde een pijl.
E
Management van verdiende waarde (EVM)
Management van verdiende waarde is een methodologie voor het integreren van scope, planning en middelen, en voor het objectief meten van de prestaties en voortgang van een project. Het projectplan, het daadwerkelijke werk en de waarde van het voltooide werk worden gemonitord om te zien of een project op schema ligt. Verdiende waarde laat zien hoeveel van het budget en de tijd besteed had moeten zijn aan het uitgevoerde werk.
Enterpriseprojectmanagement
Enterpriseprojectmanagement omvat het managen van zowel meerdere projecten als complexe projecten binnen je organisatie. Vaak is ook coördinatie tussen verschillende afdelingen en projectteams vereist.
Enterpriseprojectmanagementbureau (EPMO)
Het EPMO opereert rechtstreeks onder de directie en de raad van bestuur. Het bestaat uit een leidinggevend team dat belangrijke beslissingen neemt over de projecten die de onderneming moet aannemen en over wie toezicht op elk project moet houden.
Groot gebruikersverhaal
Een groot gebruikersverhaal dat te omvangrijk is voor één sprint of releasecyclus en vóór voltooiing moet worden opgesplitst in kleinere verhalen.
Raming bij voltooiing
De raming bij voltooiing is een hypothese van wat de totale kosten van het project zullen zijn voordat het project begint. Deze raming verandert naarmate het project vordert en de planningshorizon dichterbij komt.
Ramen
Ramen maakt gebruik van een aantal hulpmiddelen en technieken om een benadering van de doorlooptijd en kosten van een project te produceren. De raming heeft één totale waarde en kan identificeerbare deelwaarden hebben.
Evenementenprojectmanagement
Evenementenprojectmanagement is het proces van het plannen, organiseren en uitvoeren van evenementen met behulp van principes van projectmanagement. Het zorgt ervoor dat alle aspecten—logistiek, leveranciers, personeelsbezetting en communicatie—op tijd en binnen de scope worden geleverd.
F
Versnelde uitvoering
Versnelde uitvoering is een techniek voor het verkorten van de projectplanning die de netwerklogica wijzigt om fasen te overlappen die normaal gesproken na elkaar zouden worden uitgevoerd, of om planningsactiviteiten parallel uit te voeren.
Taken van voltooiing tot voltooiing
Taken van voltooiing tot voltooiing worden bij projectplanning gebruikt om vast te leggen dat opvolgende taken niet kunnen worden voltooid voordat de voorafgaande taak is voltooid.
Taken van voltooiing tot start
Taken van voltooiing tot start zijn opvolgers en kunnen niet beginnen voordat de voorafgaande taak is voltooid.
Speling
De tijd waarmee een taak kan worden uitgesteld zonder het project te vertragen. Taken op het kritieke pad hebben geen speling.
Voorwaartse doorloop
De berekening van de vroege start- en vroege einddatums voor de niet-voltooide gedeelten van alle netwerkactiviteiten. Zie ook netwerkanalyse van de planning en achterwaartse doorloop.
Vrije speling
De hoeveelheid tijd waarmee een planningsactiviteit kan worden vertraagd zonder de vroege start van direct daaropvolgende planningsactiviteiten te vertragen.
Functionele vereisten
Functionele vereisten hebben betrekking op de functionaliteit van een product: mogelijkheden, bruikbaarheid, functies en bewerkingen in relatie tot het doel van het product.
G
Ganttdiagram
Een populair hulpmiddel voor projectplanning en projectbeheer waarmee een werkopbouwstructuur (WBS) kan worden weergegeven met taken, taakduur, middelen, afhankelijkheden en onderlinge afhankelijkheden tussen taken, evenals andere projectgegevens. Het kan worden gebruikt om de voortgang bij te houden.
Goud oppoetsen
Het toevoegen van onnodige functies of verfijningen die verder gaan dan de overeengekomen scope, aan een product of dienst in een poging de klanttevredenheid te verbeteren.
H
Planning van personele middelen
Het proces van het identificeren en documenteren van projectrollen, verantwoordelijkheden en rapportagelijnen, evenals het opstellen van het plan voor middelenbeheer.
Hybride projectmanagementmethodologie
Een hybride projectmanagementmethodologie is een combinatie van twee of meer andere methodologieën of benaderingen voor het opleveren van projecten. Hierbij worden elementen van enkele projectmethodologieën (vaak waterval of een van de agile methodologieën) gecombineerd en aangepast aan de behoeften van je project.
I
Indirecte kosten
Indirecte kosten zijn kosten die worden toegeschreven aan het uitvoeren van bedrijfsactiviteiten. Voorbeelden zijn nutsvoorzieningen, kantoorruimte en andere overheadkosten.
Beïnvloeder
Personen of groepen die niet direct betrokken zijn bij de aanschaf of het gebruik van het product van het project, maar die vanwege hun positie in de organisatie van de klant het verloop van het project positief of negatief kunnen beïnvloeden.
Initiatie
De eerste fase van de levenscyclus van het project, waarin het project wordt gestart met zowel je team als eventuele klanten en belanghebbenden. Tijdens de initiatiefase verzamelt de projectmanager informatie om de scope, planning en kosten van het project vast te stellen en te definiëren, en om de belanghebbenden, het team, het doel van het project, de doelstellingen en streefdoelen en de opleveringen te identificeren.
Input
Elk item, intern of extern aan het project, dat door een proces vereist is voordat dat proces verdergaat. Kan een output van een voorafgaand proces zijn.
K
Kanban
Kanban is een populaire methodologie binnen het agile gedachtegoed die kaarten, borden en visuele signalen gebruikt om teams te helpen hun processen te organiseren en de voortgang bij te houden. De kern van Kanban is het Kanban-bord, een visualisatie van de voortgang van het team. Het laat zien welke specifieke taken in verschillende kolommen worden uitgevoerd of nog moeten worden uitgevoerd. Deze kolommen worden ook wel werkstromen genoemd.
Startbijeenkomst
De startbijeenkomst is de eerste bijeenkomst tussen de klant van het project en het projectteam.
Proces binnen kennisgebied
Een identificeerbaar projectmanagement proces binnen een kennisgebied
L
Bedrijfstak
Een specifiek operationeel gebied of een specifieke operationele categorie binnen een bedrijf. Een grote onderneming kan bijvoorbeeld meerdere bedrijfstakken hebben, zoals productie, marketing en verkoop. In financiële termen kunnen verschillende bedrijfstakken op unieke wijze bijdragen aan de omzet en winst van het bedrijf.
Logisch netwerk
Een diagram dat de volgorde van activiteiten in een project door de tijd heen weergeeft. Het laat zien welke activiteit logisch voorafgaat aan of volgt op een andere activiteit. Het kan worden gebruikt om de mijlpalen en het kritieke pad van een project vast te stellen.
Logische relatie
Een afhankelijkheid tussen twee activiteiten in de projectplanning, of tussen een activiteit in de projectplanning en een planningsmijlpaal. De vier mogelijke typen logische relaties zijn: Einde-naar-start, Einde-naar-einde, Start-naar-start en Start-naar-einde.
M
Matrixorganisatie
Elke organisatiestructuur waarin de projectmanager de verantwoordelijkheid deelt met de functionele managers voor het stellen van prioriteiten en het aansturen van het werk van personen die aan het project zijn toegewezen.
Mijlpaal
Een mijlpaal is een belangrijke gebeurtenis tijdens de looptijd van een project, meestal het voltooien van projectresultaten of andere opmerkelijke prestaties. Mijlpalen worden vaak gebruikt om bij te houden of een project volgens planning verloopt.
Monte-Carlosimulatie
Een Monte-Carlosimulatie is een techniek die wordt gebruikt om het waarschijnlijke bereik van uitkomsten van een complex proces te schatten door het proces een groot aantal keer te simuleren onder willekeurig geselecteerde omstandigheden.
N
Knooppunt
Een van de bepalende punten van een planningsnetwerk; een verbindingspunt dat is verbonden met enkele of alle andere afhankelijkheids lijnen.
Niet-functionele vereisten
Niet-functionele vereisten omvatten alles wat geen verband houdt met de functionaliteit van een product, zoals prestaties, stabiliteit, beveiliging en technische specificaties.
NPV
De netto contante waarde (NPV) is een schatting die organisaties helpt de financiële voordelen van langetermijnprojecten te bepalen. NPV vergelijkt de waarde van een dollar vandaag met de waarde van diezelfde dollar in de toekomst, waarbij rekening wordt gehouden met inflatie en rendement.
O
Organisatiestructuuroverzicht (OBS)
Een hiërarchisch georganiseerde weergave van de projectorganisatie, zo opgesteld dat de werkpakketten worden gekoppeld aan de uitvoerende organisatorische eenheden.
Organisatorische procesactiva
Alle procesgerelateerde activa van een of meer organisaties die bij het project betrokken zijn en die worden of kunnen worden gebruikt om het succes van het project te beïnvloeden. Deze procesactiva omvatten formele en informele plannen, beleidslijnen, procedures en richtlijnen. De procesactiva omvatten ook de kennisbanken van de organisaties, zoals geleerde lessen en historische informatie.
P
P3M3
Ook bekend als het volwassenheidsmodel voor portfolio-, programma- en projectmanagement, is P3M3 een referentiegids voor gestructureerde best practices. Het verdeelt de brede disciplines van portfolio-, programma- en projectmanagement in een hiërarchie van belangrijke procesgebieden (KPA's).
Padconvergentie
Dit verwijst naar het samenvoegen van parallelle paden in het planningsnetwerk naar hetzelfde knooppunt in een diagram van een projectplanningsnetwerk. Padconvergentie wordt gekenmerkt door een planningsactiviteit met meer dan één voorgaande activiteit.
Paddivergentie
Paddivergentie wordt gekenmerkt door een planningsactiviteit met meer dan één opvolgende activiteit en verwijst naar het genereren van parallelle paden in het planningsnetwerk vanuit hetzelfde knooppunt in een diagram van een projectplanningsnetwerk.
PERT-diagram
PERT is een acroniem voor Project Evaluation Review Technique en verwijst naar een hulpmiddel dat wordt gebruikt om taken binnen een project te plannen, te organiseren en te coördineren. Het staat ook bekend als een precedentiendiagram, een netwerkdiagram en een logisch diagram. PERT-diagrammen verschillen van Gantt-diagrammen (hoewel de twee nauw verwant zijn).
PERT-schatting
PERT-schatting is een nauwkeurige schattingstechniek die vaak wordt gebruikt voor tijd- en kostenramingen. PERT gebruikt een gewogen gemiddelde om te voorspellen hoe lang een taak kan duren. PERT gebruikt de formule “pessimistisch plus optimistisch, plus vier keer meest waarschijnlijk, gedeeld door zes.” De uitkomst wordt door zes gedeeld vanwege één telling voor pessimistisch, één telling voor optimistisch en vier tellingen voor meest waarschijnlijk.
PEST-analyse
Dit is een hulpmiddel voor strategische planning dat wordt gebruikt om de mogelijke invloed van politieke, economische, sociale en technologische factoren op een project te evalueren. Hierbij houdt een organisatie rekening met de externe omgeving voordat een project wordt gestart.
PMBOK
PMBOK staat voor Project Management Body of Knowledge en verwijst naar de verzameling processen en kennisgebieden van het Project Management Institute die binnen het vakgebied projectmanagement als beste praktijk worden aanvaard. De PMBOK bevindt zich momenteel in de 7e editie.
Portfolio
Een verzameling projecten of programma’s en ander werk die samen worden gegroepeerd om effectief beheer te faciliteren en strategische bedrijfsdoelstellingen te behalen. De projecten of programma’s binnen het portfolio hoeven niet noodzakelijkerwijs onderling afhankelijk of direct gerelateerd te zijn.
Evaluatie achteraf
Een evaluatie achteraf wordt ook wel een evaluatie of audit na afloop van een project genoemd. Het doel van deze evaluatie is het voltooide project te analyseren: wat goed ging, wat niet goed ging en wat men de volgende keer anders zou doen. Ook moet objectief worden gekeken naar de effectiviteit van het projectteam, het succes van het project, de waarde van de opgeleverde resultaten en de algehele goedkeuring door de klanten.
PRINCE2
PRINCE2 is een aanpak voor projectmanagement die een volledige methodologie biedt voor het beheren van projecten binnen een duidelijk gedefinieerd kader. PRINCE2 beschrijft procedures voor het coördineren van mensen en activiteiten in een project, het ontwerpen en begeleiden van het project en wat te doen als het project moet worden aangepast omdat het zich niet volgens plan ontwikkelt.
Matrix voor waarschijnlijkheid en impact
Een gebruikelijke manier om te bepalen of een risico als laag, gemiddeld of hoog wordt beschouwd, door de twee dimensies van een risico te combineren: de waarschijnlijkheid dat het zich voordoet en de impact ervan op de doelstellingen als het zich voordoet.
Proces
Proces is een term die projectmanagers gebruiken om de levenscyclus van een project te beschrijven, oftewel hoe projecten worden uitgevoerd; het is een reeks onderling verbonden acties en activiteiten die worden uitgevoerd om een specifieke reeks producten, resultaten of diensten te realiseren.
Procesgroepen
De vijf procesgroepen—initiatie, planning, uitvoering, beheersing en afsluiting—vormen de levenscyclus en projectfasen van het project. Deze vijf procesgroepen omvatten reeksen acties die het project naar de voltooiing toe bewegen.
Programmamanagement
Programmamanagement is het beheer van een “programma” of meerdere gerelateerde projecten die samenwerken om impact te creëren voor een strategisch initiatief.
Project
Een project is een tijdelijke onderneming met een bepaalde looptijd, specifieke doelen en doelstellingen, die resulteert in een uniek product of een unieke dienst. Projecten zijn geen reguliere doorlopende processen of activiteiten, administratieve functies of repetitieve werkzaamheden.
Formulier voor een wijzigingsverzoek voor een project
Dit formulier formaliseert verzoeken van iedereen aan de projectmanager. De aanvrager moet niet alleen de wijziging beschrijven, maar ook een reden geven waarom deze wijziging passend en nodig is. Zodra de aanvrager het formulier heeft ingevuld, kan de projectmanager bepalen of de wijziging inderdaad noodzakelijk is, moet worden afgewezen of moet worden uitgesteld tot de voltooiing van het huidige project.
Projecthandvest
Een projecthandvest is een formeel document dat het gedeelde begrip van de reikwijdte, ontwikkeling en projectdoelstellingen van een project beschrijft en tegelijkertijd de rollen en verantwoordelijkheden van elke betrokken partij definieert.
Projectbeheersing
Projectbeheersing omvat de acties die projectmanagers ondernemen en de documentatie die wordt gebruikt om projecten op koers te houden. Deze kan helpen om problemen en kansen te voorzien. In de praktijk richt projectbeheersing zich op het monitoren van relevante KPI’s van het project, zoals kosten en planning, die uiteindelijk verband houden met reikwijdte en oplevering.
Projectinitiatiedocument (PID)
Een projectinitiatiedocument definieert de reikwijdte, het management en de algemene succescriteria van het project, waar het team tijdens het project op kan terugvallen. Het bevat de basisinformatie van het project, zoals context, reikwijdte, team en samenwerking. Het is zowel belangrijk als interne leidraad als voor externe belanghebbenden. Het projectinitiatiedocument wordt vaak door elkaar gebruikt met projectcharter.
Projectkick-off
De projectkick-off is een vergadering of evenement om het project, het management dat het project ondersteunt, de projectmanager en de teamleden te introduceren. De bijeenkomst moet informeel maar georganiseerd zijn en worden gebruikt als mechanisme om het eigenaarschap van het project aan het team toe te wijzen.
Projectlevenscyclus
De projectlevenscyclus bestaat uit vijf procesgroepen: initiëren, plannen, uitvoeren, monitoren en beheersen, en afsluiten (ook wel afbouw van het project genoemd).
Projectmanagement
Het Project Management Institute (PMI) definieert projectmanagement als het toepassen van kennis, vaardigheden, hulpmiddelen en technieken op projectactiviteiten om aan de behoeften en verwachtingen van belanghebbenden te voldoen of deze te overtreffen.
Kennisgebied van projectmanagement
Een geïdentificeerd gebied binnen het projectmanagement dat wordt gedefinieerd door de kennisvereisten ervan en wordt beschreven in termen van de bijbehorende processen, praktijken, inputs, outputs, hulpmiddelen en technieken.
Projectmanagementmethodologie
Projectmanagementmethodologieën zijn systemen van regels en procedures die verschillende principes, thema's, raamwerken en standaarden toepassen om de manier waarop we projecten opleveren te structureren.
Projectmanagementbureau (PMO)
Een organisatorisch orgaan of entiteit die toezicht houdt op groepen projecten en deze begeleidt. De verantwoordelijkheden van een PMO kunnen bestaan uit het opstellen van beleid en standaarden voor projecten, het beoordelen en consolideren van projectrapportages voor externe belanghebbenden en het dragen van de directe verantwoordelijkheid voor het management van een project.
Projectmanagementprofessional (PMP)
Een projectmanagementprofessional, of PMP, is een wereldwijd erkende certificering op het gebied van projectmanagement. Deze wordt beheerd door het Project Management Institute en is gebaseerd op de in 2005 door PMI gepubliceerde PMP-examenspecificatie.
Projectmanagementsoftware
Projectmanagementsoftware is een type software of computertoepassing dat informatie verschaft over de voortgang van een project of taak. Projectmanagementsoftware is ontworpen voor organisaties en projectteams die transparantie en toezicht op hun projecten nodig hebben.
Projectmanager
De persoon die de algehele verantwoordelijkheid draagt voor de succesvolle planning, uitvoering en afsluiting van een project. Projectmanagers werken in de bouw, architectuur, informatietechnologie en veel verschillende beroepsgebieden waarin een product of dienst wordt voortgebracht.
Projectdoelstelling
Een projectdoelstelling is een verklaring die het tastbare en meetbare 'wat' van je project beschrijft. De doelstelling moet haalbaar en realistisch zijn en binnen de beschikbare tijd kunnen worden voltooid.
Projectfase
Een verzameling logisch samenhangende projectactiviteiten (meestal opeenvolgend, maar ze kunnen elkaar ook overlappen) die resulteert in de voltooiing van een belangrijke oplevering. Een projectfase is een onderdeel van een projectlevenscyclus.
Projectplan
Een projectplan beschrijft de reikwijdte, doelstellingen en planning van een specifiek project. Het biedt een routekaart voor alle betrokken belanghebbenden bij het project en bevat duidelijke aanwijzingen en verwachtingen.
Projectportfoliomanagement (PPM)
Projectportfoliomanagement bundelt een reeks projecten in één portfolio met rapportages waarin projectdoelstellingen en andere kritieke factoren worden vastgelegd.
Projectvoorstel
Een projectvoorstel is een schriftelijk document dat wordt ingediend bij een interne opdrachtgever, klant of potentiële klant en waarin wordt onderbouwd waarom het team bepaalde werkzaamheden moet opleveren.
Projectroutekaart
Een projectroutekaart is een samenvatting van de context, aanleiding en logica van je project, en richt zich meer op het “waarom” dan op het “hoe” of het “wat”.
Projectplanning
Een projectplanning is een opeenvolgende lijst van activiteiten en op te leveren resultaten die nodig zijn om een project succesvol af te ronden. Een gedetailleerde planning bevat de duur van projectactiviteiten, belangrijke deadlines of mijlpalen en de persoon die verantwoordelijk is voor elke taak.
Q
Kwaliteit
De mate waarin een reeks inherente kenmerken voldoet aan de vooraf vastgestelde vereisten.
Kwaliteitsmanagementplan
Het kwaliteitsmanagementplan is een plan dat beschrijft hoe het projectmanagementteam het kwaliteitsbeleid van de organisatie zal implementeren.
R
RACI-matrix
Een RACI-matrix is een matrix waarin de belangrijkste activiteiten van een project worden afgezet tegen alle personen of rollen. Op elk kruispunt van activiteit en rol kan iemand worden aangewezen die verantwoordelijk is, eindverantwoordelijk is, wordt geraadpleegd of wordt geïnformeerd over die activiteit of beslissing.
RAID -logboek
RAID is een acroniem voor risico’s, aannames, problemen en afhankelijkheden, en een RAID-logboek is een hulpmiddel voor projectmanagement, vaak in de vorm van een spreadsheet, dat wordt gebruikt om deze bij te houden.
Beschikbaarheid van middelen
Het aantal middelen dat nodig is om een project te voltooien en hoeveel tijd elk middel aan projectwerk kan besteden.
Middelenkalender
Een kalender met werkdagen en niet-werkdagen die bepaalt op welke datums elk specifiek middel niet wordt gebruikt of actief kan zijn. Bevat doorgaans specifieke feestdagen voor middelen en perioden waarin middelen beschikbaar zijn.
Middelenbeperking
Een middelenbeperking beschrijft een situatie waarin een project mogelijk extra middelen nodig heeft, maar geen toegang heeft tot deze middelen, bijvoorbeeld een bepaald type apparatuur, een specifiek lid van het projectteam of een faciliteit zoals een trainingsruimte.
Middelenafstemming
Middelenafstemming is het proces waarbij beschikbaarheid wordt afgestemd op de toewijzing van middelen. Wanneer de beschikbaarheid niet overeenkomt met de behoefte aan middelen, plant een projectmanager de taak opnieuw in totdat het aanbod van middelen overeenkomt met de vraag.
Toewijzing van middelen
Een planning met toegewezen middelen houdt rekening met de tijd die nodig is om projecttaken te voltooien op basis van de beschikbaarheid van middelen, of met de hoeveelheid werk die je projectteam geacht wordt uit te voeren.
Middelenbeheer
Het middelenbeheer van een project omvat het voorspellen, samenstellen en beheren van de teamleden, apparatuur en andere materialen die nodig zijn om een project uit te voeren.
Plan voor middelenbeheer
Een plan voor middelenbeheer van een project beschrijft een strategie voor de manier waarop middelen tijdens een project worden toegewezen, ingepland en gebruikt.
Middelenplanning
Middelenplanning is het proces waarbij wordt bepaald hoe een bedrijf middelen in een project toewijst, waaronder het toewijzen van taken aan personen op basis van hun vaardigheden en beschikbaarheid.
Middelen
Alles wat nodig is om een project te voltooien, maar in het bijzonder mensen en geld.
Retrospectieve
Een bijeenkomst waarin het Scrumteam of projectteam reflecteert op de manier waarop ze hebben samengewerkt, wat in de toekomst kan worden verbeterd en feedback met elkaar uitwisselen. De retrospectieve is een van de Scrumceremonies en teamleden kunnen, afhankelijk van het gevolgde proces, deelnemen aan sprintretrospectives of projectretrospectives.
Risico
Risico’s zijn mogelijke externe gebeurtenissen die een negatieve impact op een project kunnen hebben als ze zich voordoen. Risico verwijst ook naar de gecombineerde waarschijnlijkheid dat de gebeurtenis zich zal voordoen en de impact op het project als de gebeurtenis zich daadwerkelijk voordoet.
Risico-uitsplitsingsstructuur (RBS)
Een hiërarchisch georganiseerde weergave van de geïdentificeerde projectrisico’s, gerangschikt op risicocategorie en subcategorie, die de verschillende gebieden en oorzaken van mogelijke risico’s identificeert. De risico-uitsplitsingsstructuur wordt vaak afgestemd op specifieke projecttypen
Risicoregister
Een risicoregister is een document waarin het risico voor een project wordt beschreven; de kenmerken ervan, de waarschijnlijkheid ervan, signalen dat het risico zich mogelijk voordoet, een mitigatieplan en de uiteindelijke uitkomst van het risico in het project.
S
Scaled Agile-methodologie (SAFe)
Volgens Scaled Agile is “het Scaled Agile Framework® (SAFe) een systeem voor het op grote schaal implementeren van Agile-, Lean- en DevOps-praktijken”. Zoals hieruit blijkt, is het een raamwerk dat kan worden gebruikt om organisaties te helpen hun agile processen en workflows aan te passen naarmate een organisatie groeit.
Projectomvang
De algemene omschrijving van wat het project moet bereiken en een specifieke beschrijving van hoe het resultaat eruit moet zien. Een belangrijk onderdeel van de projectomvang is de kwaliteit van het eindproduct.
Ongecontroleerde scope-uitbreiding
Ongecontroleerde scope-uitbreiding is de ongecontroleerde groei van de projectomvang als gevolg van voortdurende wijzigingen in de vereisten, zonder rekening te houden met de impact op middelen of doorlooptijd
Scrum
Scrum is een agile methodologie die iteratieve en incrementele werkwijzen gebruikt om complexe software- en productontwikkeling te beheren.
Scrumceremonieën (ook wel Scrum-evenementen of rituelen genoemd)
Scrumceremonieën zijn elementen van de Scrum-methodologie. Er zijn vijf specifiek gedefinieerde Scrum-evenementen: de sprint, sprintplanning, dagelijkse Scrum, sprintreview en sprintretrospectief.
Six Sigma
Six Sigma is een managementfilosofie die is ontwikkeld door Motorola en die de nadruk legt op kwaliteit, het stellen van uiterst hoge doelstellingen en het verzamelen van gegevens en analyseren van de resultaten om manieren te vinden om defecten in producten en diensten te verminderen.
Opdrachtgever
De persoon die bevoegd is over het project, financiering verstrekt, wijzigingen in de projectomvang goedkeurt, richting op hoofdlijnen geeft en zich binnen een organisatie sterk maakt voor het project.
Sprint
Een iteratieve tijdseenheid, doorgaans een periode van één, twee of vier weken waarin een bepaalde hoeveelheid werk wordt voltooid en gereed wordt gemaakt voor beoordeling door het ontwikkelingsteam. Dit geeft het projectteam de mogelijkheid om te reflecteren, aanpassingen te doen en te plannen op basis van gebeurtenissen en omstandigheden. De term en het concept zijn afkomstig uit agile projectmanagementtechnieken in de software-industrie.
Sprintplanning
Het proces van prioriteren en organiseren van de backlog om te bepalen welke op te leveren resultaten, items en taken in een komende sprint worden opgenomen. Dit omvat het houden van een sprintplanningsbijeenkomst, waarin taken worden geïdentificeerd en geschat (vaak met behulp van de planning-pokermethode) op basis van de beschikbare hoeveelheid middelen en de vastgestelde projectomvang. Het team verbindt zich vervolgens aan een deel van de productbacklog als sprintbacklog.
Sprintreview
De sprintreview vindt plaats aan het einde van elke sprint en omvat een controle of het sprintdoel is bereikt. Teamleden kunnen het product of op te leveren resultaat tijdens de sprintreview demonstreren.
Belanghebbende
Een belanghebbende is iedereen binnen of buiten een organisatie die belang heeft bij een project of door de op te leveren resultaten ervan wordt beïnvloed.
Werkbeschrijving (SoW)
De werkbeschrijving definieert de aanpak en het werk dat een project moet opleveren. De SoW is een belangrijk governance-instrument. Of deze nu wordt gebruikt om het werk van een leverancier of opdrachtnemer aan te sturen, of om het werk intern aan te sturen, de SoW moet een beschrijving bevatten van al het werk dat naar verwachting wordt opgeleverd.
Statusrapporten
Statusrapporten bieden actuele informatie over de projectkosten, het budget, de scope en andere relevante informatie, waaronder wat is voltooid en wat de volgende stappen zijn. Vaak bevatten ze ook een risicoregister en een projectplanning.
SWOT-analyse
Een strategisch planningsinstrument dat wordt gebruikt om de sterke en zwakke punten, kansen en bedreigingen voor een project te beoordelen. Hierbij wordt het doel van het project gespecificeerd en worden de interne en externe factoren geïdentificeerd die gunstig of ongunstig zijn voor het bereiken van dat doel.
T
Beperkingentheorie (ToC)
Een managementfilosofie die ervan uitgaat dat elk beheersbaar systeem bij het bereiken van meer van zijn doelstellingen wordt beperkt door een zeer klein aantal beperkingen.
Driepuntschatting
Een driepuntschatting is een schattingstechniek waarbij je mensen vraagt om een bestcasescenario, worstcasescenario en meest waarschijnlijke scenario te geven, om een nauwkeurig schattingsbereik en prijsniveau te creëren, meestal door het gemiddelde van de drie gegeven scenario’s te gebruiken.
Facturatiemethode op basis van tijd en materiaal (T&M)
Facturering op basis van tijd en materiaal is een alternatieve facturatiemethode voor een vaste prijs of op marge gebaseerde prijsstelling, waarbij tijd en materialen worden geregistreerd en vervolgens naar gebruik worden gefactureerd. Vaak bevatten contracten op basis van tijd en materiaal een clausule waarbij een maximumbedrag niet mag worden overschreden (NTE) om de kosten te beheersen.
Totale eigendomskosten (TCO)
Totale eigendomskosten zijn een schatting van alle directe en indirecte kosten die gedurende de volledige levensduur aan een activum of aanschaf zijn verbonden.
Totale speling
De totale hoeveelheid tijd waarmee een planningsactiviteit kan worden uitgesteld vanaf de vroegste startdatum zonder de einddatum van het project te vertragen of een planningsbeperking te schenden. Wordt berekend met behulp van de kritiekepadmethode en door het verschil te bepalen tussen de vroegste einddatums en laatste einddatums.
Totale buffer
Totale buffer wordt omschreven als de totale tijd waarmee een bepaalde activiteit binnen een project kan worden uitgesteld zonder de algehele projectplanning te beïnvloeden.
Drievoudige beperking
De drievoudige beperkingen van projectmanagement, ook bekend als de ‘ijzeren driehoek’ of de ‘projectmanagementdriehoek’, verwijzen naar de relaties tussen de scope, tijd en kosten van een project.
U
Gebruiksscenario
De specificatie van softwaretests die worden uitgevoerd vanuit het perspectief van een hypothetische eindgebruiker. Gebruiksscenario’s richten zich op het gebruik van de software zoals een eindgebruiker die tijdens zijn dagelijkse activiteiten zou gebruiken.
Gebruikersverhaal
Een hulpmiddel dat bij agile ontwikkeling wordt gebruikt om een beschrijving van een softwarefunctie vast te leggen vanuit het perspectief van een gebruiker.
V
Afwijking
Een afwijking is een kwantificeerbare afwijking, verandering of divergentie ten opzichte van de verwachte waarde of bekende basislijn.
Afwijking bij voltooiing (VAC)
De afwijking bij voltooiing is het verschil tussen het budget bij voltooiing (BAC) en de schatting bij voltooiing (EAC); de formule is VAC = BAC - EAC.
Een algemene bedrijfsterm die verwijst naar een specifieke nichebranche of markt. Verticale markten binnen de technologiesector kunnen bijvoorbeeld softwareontwikkeling, hardwareproductie en IT-diensten omvatten.
Snelheid
Het gemiddelde aantal eenheden of punten dat een team per iteratie behaalt, gemeten over meerdere iteraties om een soort basislijn te creëren.
Verticale doorsnede
Een verticale doorsnede verwijst naar een type mijlpaal, benchmark of deadline, waarbij de nadruk ligt op het aantonen van voortgang in alle onderdelen van een project.
Virtueel team
Een virtueel team is het tegenovergestelde van een team dat op dezelfde locatie werkt. Het is een team waarvan de leden geografisch verspreid zijn.
W
Projectruimte
Een projectruimte wordt vaak gebruikt bij agile projecten, waar de projectmanager en het projectteam nauw samenwerken om een project te voltooien.
Watervalmethode
Waterval is een traditionele methodologie voor projectmanagement die een sequentieel ontwikkelingsproces volgt, waarbij de ontwikkeling gestaag naar beneden stroomt (zoals een waterval) door de fasen initiatie, analyse, ontwerp, bouw, testen en onderhoud. Om het watervalmodel te volgen, ga je sequentieel van de ene fase naar de volgende, zonder overlappende of iteratieve stappen.
Werkverdelingsstructuur (WBS)
De werkverdelingsstructuur is een hiërarchische uitsplitsing van de op te leveren resultaten die nodig zijn om een project te voltooien. De structuur splitst de op te leveren resultaten op in beheersbare werkpakketten die kunnen worden ingepland en begroot, en waaraan middelen kunnen worden toegewezen.
Tijdelijke oplossing
Een tijdelijke oplossing is een alternatief plan, een ongeplande reactie wanneer er geen ander noodplan beschikbaar is.
Werkstroom
Een werkstroom is een reeks activiteiten die nodig zijn om een taak te voltooien.
Werkstroomautomatisering
Werkstroomautomatisering is het proces waarbij wordt vastgesteld welke elementen van je werkstromen kunnen worden geautomatiseerd of zonder menselijke tussenkomst kunnen worden uitgevoerd.
Werkstroomdiagram
Een werkstroomdiagram is een grafische weergave van de stappen die nodig zijn om een project te voltooien.
