Skip to main content

Benim deneyimime göre, küçük bir işletmeyi faaliyete geçirmek, diğer herhangi bir projeyi yönetmeye benzer; ancak küçük işletme girişimlerinde muhtemelen daha fazla kısıt vardır. Girişimciler de genellikle kendilerini çok fazla göreve gereğinden fazla tahsis eder ve resmîleştirilmiş proje yönetimi sistemleri ile prosedürlerinin eksikliği nedeniyle kaynak kısıtlarıyla çok daha sık karşılaşırlar.

Bu yazıda, proje yönetiminde kaynak kısıtlarının ne olduğundan bahsedeceğim. Kolayca görselleştirebilmeniz için proje kısıtlarına dair birçok örnek vereceğim. Ardından, kaynak kısıtlarını yönetmek için kullanabileceğiniz bazı yöntemleri, özellikle de birbiriyle rekabet eden talepler arasında kaynak tahsis etmeyi ve kaynak kullanımını en üst düzeye çıkarmayı ele alacağım. Daha sonra sizi kaynak yönetimi stratejilerinizi güçlendirecek araçlara yönlendireceğim.

Proje Kısıtlarını Anlamanın Önemi

Şirketinizdeki COVID-19 aşılama programının başında olduğunuzu düşünün. Günlük hedefiniz 96 doz. Şirketinizin çalışan sayısı 960 olduğundan, herkesin ilk dozunu 10 iş gününde alacağını tahmin ediyorsunuz.

Continue Reading for Free

Create a free account to finish this article, plus get ongoing access to timely insights and practical resources.

Dozlar arasında 21 günlük bir süre olduğunu göz önünde bulundurarak projeyi 33 takvim gününde tamamlayacağınızı tahmin ediyorsunuz.

Harika! proje yönetimi planınızın ve takviminizin yöneticileriniz tarafından onaylanmasını sağladınız.

ilk doz ve ikinci doz için ikişer haftanın vurgulandığı iki takvim ayı
Aşılama projesi için örnek bir proje takvimi.

Ancak aşılama takviminizin beşinci gününde, hedef aşılama oranınızın oldukça gerisinde kaldınız ve bu durum size şunu sorduruyor: Ne yanlış gitti?

Aslında birçok şey. Her kişi için gelişten aşılamaya kadar 15 dakika ayırdınız, ancak bu süre gerçekte 20 dakika sürdü. Ayrıca geç kalma durumlarını hesaba katmadınız. Kullanabileceğiniz üç hemşire vardı, ancak olayları yönetmek için görev bekleyen en az bir hemşireye daha ihtiyacınız vardı. Üstelik mekânınız çok küçüktü!

Özetle: proje kısıtlarınızı belirlemeyi ve bunlara göre plan yapmayı unuttunuz. Ve geride kalmanızın nedeni de bu kısıtlar.

Kısıtlar Teorisi

Eliyahu Goldratt'ın Kısıtlar Teorisi bağlamında kısıtlar, bir sistemdeki zayıf halkalardır. Bu çerçeveye göre, çıktıyı veya üretimi iyileştirmek için kısıtları güçlendirebilir (ya da onlardan yararlanabilirsiniz).

İmalat sektöründe ortaya çıkan Kısıtlar Teorisi'ne göre kısıtlar, üretimi ve nihayetinde para kazanma hızınızı yavaşlatan darboğazlara neden olur.

Bunu açıklamak gerekirse, kutu üreten bir tesiste, bir kutu yapma makinesinin dakikada üretebildiği kutu sayısı kesin bir kısıttır. Bir makine dakikada yalnızca 50 kutu üretebiliyorsa tesisinizin üretimi saatte 3.000 kutu ve 8 saatlik bir vardiyada 24.000 kutu ile sınırlıdır.

bir dakikada, bir saatte ve bir vardiyada kaç kutu üretilebileceğini gösteren 3 karton kutu
Üretilen kutu sayısının dakikada bir kutu olmasının nasıl bir kısıt oluşturduğunu gösteren, kutu üretimi için örnek bir takvim.

Proje yönetiminde Kısıtlar Teorisi, kısıtları sistematik bir şekilde ele alınabilecek veya yönetilebilecek ve böylece proje başarısının önünde engel olmaktan çıkarılabilecek sınırlayıcı faktörler olarak değerlendirmek için bir çerçeve sunar.

Proje yönetimi kısıtları mevcut olduğunda projelerin başarılı olamayacağını söylemiyorum. Ancak bir proje kısıtı sizi sınırlar ve seçeneklerinizi azaltır.

Proje yönetimi kısıtları gerektiği gibi hesaba katıldığında, başarılı bir proje sonucunu engellemez.

Bu nedenle iyi bir proje yöneticisi, proje yönetimi planında ve alt planlarında (ör. proje kapsamı yönetim planı, kaynak takvimi planı, insan kaynakları planı, kaynak yönetimi planı vb.) proje yönetimi kısıtlarını her zaman dikkate alır.

Proje Yönetiminde Kaynak Kısıtları Nelerdir?

Proje yönetiminde kaynak kısıtları tam olarak göründükleri şeydir: bir projede kullanılabilir kaynakları sınırlayan kısıtlar.

Proje yönetimi kaynakları, bir projeyi tamamlamak için ihtiyaç duyduğunuz girdilerdir. Bunlar insanları, ekipmanları, zamanı ve parayı içerir ancak bunlarla sınırlı değildir.

Kaynakları kısıtlı bir proje, istisnadan ziyade normdur. Proje geçici bir girişimdir, dolayısıyla zaman kısıtlı bir kaynaktır. Projenin bir bütçesi vardır, bu nedenle para da kısıtlıdır.

Projede belirli personel ve insanlar yer alır ve daha fazlasını eklemek zahmetsiz değildir; dolayısıyla insanlar da kısıtlı kaynaklardır. Donanım, yazılım ve diğer ekipmanların tümü de aynı şekilde sınırlı kaynaklardır.

Kısıt Türleri (Üçlü Kısıt Teorisi)

Üçlü kısıt teorisi, bir proje üzerindeki birbiriyle rekabet eden talepleri değerlendirmek için kullanılan popüler bir çerçevedir.

Üçlü kısıt modeli açısından zaman, maliyet ve kapsamdan oluşan üç kısıt, proje sınırlarını tanımlayan bir üçgen oluşturur; bu nedenle bu modele proje yönetimi üçgeni veya demir üçgen adı verilir.

üçgenin her bir kenarında zaman, maliyet ve kapsam bulunan, üçlü kısıtı gösteren üçgen.
Üçlü kısıt teorisi.
  • Zaman kısıtı: Projelerin belirlenmiş bir süresi veya takvimi vardır. Proje kaç gün, hafta, ay veya yıl sürecek? Projelerin kesin bir başlangıcı ve bitişi olmalıdır. Zamanında tamamlamak başarıdır.
  • Maliyet kısıtı: Projelerin bütçe kısıtları vardır. Proje için ne kadar para harcayacaksınız? Proje bütçesi, diğer unsurların yanı sıra ücretleri, komisyonları ve ham maddelerin, ekipmanların ve yazılımların maliyetini kapsar.
  • Kapsam kısıtı: Projelerin kesin bir kapsamı vardır. Proje çıktılarını açıklayın. İlgili süreçlerin ana hatlarını belirleyin. Bunlar ve daha fazlası projenin iş kapsamını oluşturur.

Üçlü kısıt teorisine göre zaman, kapsam ve maliyetten oluşan üçlü kısıtlar birbiriyle ilişkilidir.

Birindeki değişiklik, kaçınılmaz olarak diğer ikisinden en az birinde değişikliğe yol açar. Proje kapsamını değiştirirseniz takvimi veya maliyeti ayarlayın. Proje yöneticilerinin söylediği gibi: Hem harika hem de hızlı olmasını istiyorsanız daha fazla harcayın.

Bu çerçeve, önceliklendirme ihtiyacını vurgular. Proje yöneticileri aynı anda kısıtlardan yalnızca birini veya ikisini karşılayabilir; üçünü birden asla karşılayamaz.

Maliyetleri en aza indirmek (düşük maliyet) ve projeyi mümkün olan en kısa sürede tamamlamak (kısa süre) istiyorsanız proje çıktısında (kapsam) ödün vermeyi kabul edin. Aynı anda hem büyük, hem hızlı hem de ucuz bir proje gerçekleştiremezsiniz.

Üçlü Kısıt Örneği

Size bir tablo çizeyim.

Bir pasta yapma projesine liderlik ettiğinizi düşünün. Bu senaryodaki proje kısıtları şunlardır:

  • pastaya ne kadar sürede ihtiyaç duyduğunuz (zaman veya proje takvimi),
  • pastayı yapmak için ne kadar harcayabileceğiniz (maliyet veya proje bütçesi) ve
  • pastanın sahip olması gereken aroma, renk, yükseklik, tasarım ve çap (proje kapsamı).

Paydaş basit, iki katlı bir çikolatalı pasta istiyorsa projeyi yaklaşık dört saatte tamamlayabilirsiniz. Ancak şunları isterse:

  • beş katlı,
  • tabanında iki metre genişliğinde,
  • yerçekimine meydan okuyan,
  • çikolata ve vanilya aromalı,
  • jeot pasta

Daha fazla malzeme ve bileşene (maliyeti artırır) ve bir haftaya (süreyi uzatır) ihtiyacınız olacaktır.

Paydaş pastaya 10 saat içinde ihtiyaç duyuyorsa (takvim sıkıştırma), fazladan insan çalıştırmanız ve bu kişilerin aralıksız on saat çalışması gerekecektir.

Ayrıca verimliliği artıran araçlar (birden fazla fırın, hızlı dondurucu ve diğerlerinin yanı sıra birkaç veya daha fazla endüstriyel sınıf mikser) sağlamanız gerekecektir.

Yukarıdaki örnek, biraz basitleştirilmiş olsa da proje yönetiminin tartışmasız bir gerçeğini ortaya koyar. Proje kısıtları birbiriyle rekabet eder ve proje yürütme seçeneklerini sınırlar.

Fazla ayrıntıya girmeden söylemek gerekirse, bu pasta yapma projesi örneği proje kısıtlarının birbiriyle ilişkili olduğunu gösterir.

Basit bir pasta, daha kısa bir proje takvimi anlamına gelir. Karmaşık bir pasta daha fazla zaman gerektirir. Karmaşık bir pasta ve tamamlanması için kısa bir süre, proje hızlandırma (daha fazla çalışan ve araç ekleme) veya projenin hızlı izlenmesi (pasta tabanları, pasta süslemeleri, dolgu ve krema, pastalar pişerken hazırlanır) nedeniyle daha yüksek bir maliyet anlamına gelir.

Bunun tersi de geçerlidir. Proje bütçesini değiştiremiyorsanız pasta karmaşıklığını ve proje takvimini ayarlamanız gerekir.

Bu nedenle, proje kaynaklarındaki kısıtları yönetmek, proje ödünleşimlerini dengelemek anlamına gelir. Daha fazla istediğiniz bir şey uğruna başka bir şeyden vazgeçmeniz gerekir.

Dolayısıyla, başlangıçtaki kısıtlı bütçenizle, 10 saat içinde hazır olacak, tabanında iki metre çapında, yerçekimine meydan okuyan, beş katmanlı, çikolatalı ve vanilyalı bir jeot kek inanılmazdır! Ancak aynı zamanda imkânsızdır.

kek örneği için kapsam, zaman ve maliyet arasındaki kesişimi gösteren üç daireli Venn şeması
Bu kek yapımı örneğinde maliyet, zaman ve kapsam kısıtları fazlasıyla katıdır.

Projelerdeki Kısıtlara Bir Örnek: E-Ticaret Uygulamaları 

Şirketimiz bir mobil uygulama geliştirdi. Çığır açan bir şey değil; basit bir e-ticaret uygulaması. Büyük e-ticaret platformlarının aksine, aşırı yerel bir odağa sahip ve yerel tüccarlar için bir e-ticaret platformu sunuyor: çiftçiler, marketler, çevrim içi satıcılar, mağazalar ve restoranlar.

Uygulamanın iki rakibi var: yerel olarak geliştirilmiş başka bir e-ticaret uygulaması ve uluslararası bir e-ticaret platformu. İlki tüketicilere 150 tüccara erişim sunarken, diğeri 450 tüccara erişim sağlıyor.

Amacımız, uygulamamızda en az 450 tüccar mağazası açarak daha büyük platformu mümkün olduğunca kısa sürede yakalamak.

Yalın bir girişimiz, bu nedenle yalnızca bir iş geliştirme görevlimiz var: Janjan. Herhangi bir günde dört tüccara sunum yapıyor ve bunların üçünü imzalıyor.

Ancak iş geliştirme faaliyetlerinin başlamasından bir ay sonra uygulamamızda içler acısı şekilde yalnızca 12 mağaza açılmıştı. Faaliyetlerinin analizi bunun nedenini ortaya çıkardı.

Janjan'ın Faaliyetleri

  • Hedef bir tüccara sunum yapar.
  • Tüccarla anlaşma imzalar.
  • Tüccarın mağaza listeleme materyallerini hazırlamasına yardımcı olur.
  • Uygulamada yer alacak ürünlerin listesini hazırlamaya yardımcı olur.
  • Ürünlerin fotoğraflarını çeker.
  • Tüccara uygulamayı nasıl kullanacağını ve ürünlerini çevrim içi mağazasına nasıl yükleyeceğini gösterir. Ya da bunu Janjan kendisi yapar.
  • Tüccara uygulamanın kurallarını öğretir – nasıl puanlandığını, sıralandığını vb.
  • Tüccara müşteri siparişlerini nasıl işleyeceğini öğretir: siparişleri kabul etmek, teslimat için bir kurye ayarlamak, ödemeleri kabul etmek ve teslimat durumunu takip etmek.
  • Mağaza açıldıktan sonra Janjan, bir tüccarın kabul edilebilir süreler içinde siparişleri kabul etmemesi, ürünlerini yüklemekte veya güncellemekte zorlanması ya da mağazasını izinsiz kapatması gibi sorunları da çözer.

Janjan çok fazla görev üstleniyor. Kapasitesi dâhilinde çalışıyor, ancak işe dâhil etme hızı çok yavaştı.

görevler arasındaki bağımlılıkları gösteren Gantt şemasının ekran görüntüsü
Janjan'ın işe dâhil etme sürecindeki özgün iş akışı ve zaman çizelgesi.

İş akışı, Janjan'ın bir tüccarla en az üç kez görüşmesini gerektiriyor. Ayrıca işe dâhil etme sürecindeki takip görevleri tüm zamanını tüketiyor. Bu nedenle, dönüşüm oranı %75 olsa bile tüccarları yeterince hızlı şekilde işe dâhil edemiyor.

Mevcut işe dâhil etme hızı göz önüne alındığında, 150 mağaza açmak için bir yıldan, 450 mağaza açmak içinse üç yıldan fazla beklememiz gerekecekti. Kârlı olabilmek için mümkün olan en kısa sürede 450 mağaza açmalıyız.

üstünde kısıtlar başlığı bulunan bir bayrak, bir program ve bir görev listesi
E-ticaret uygulaması örneğimizdeki kısıtlar.

Peki ne yapmalıyız? Yaptığımız şey, proje hızlandırma ve hızlı takip yöntemlerini birleştirmek oldu. Özellikle şunları yaptık:

  • işe dâhil etme desteği için iki personel işe aldık,
  • Janjan'ın tüccarlara sunum yapma ve onlarla anlaşma imzalama gibi kritik görevlerini kendisine bıraktık,
  • kalan işe dâhil etme görevlerini yeni işe alınanlar arasında paylaştırdık
  • işe dâhil etme desteği görevlerinin süresini kısalttık

Yeni sistemde Janjan, tüccarlara sunum yapma ve onlarla anlaşma imzalama yönündeki kritik görevlerini sürdürdü. Tutarlı %75'lik başarı oranı, daha fazla tüccarla daha hızlı anlaşma yapmamızı sağlayacak. Janjan'ın tüccarlarla anlaşma imzalamasına bağlı olan işe dâhil etme desteği görevlerini iki yeni çalışan arasında paylaştırdık.

yeni bağımlılıkları ve kısaltılmış zaman çizelgesini gösteren Gantt şemasının ekran görüntüsü
Janjan'ın hızlı takip edilen zaman çizelgesi ve programı.

Yukarıdaki çizim, tüccar sunumundan mağazanın açılışına kadar olan zaman çizelgesinin hızlandırma ve proje süresini kısaltma yoluyla sıkıştırılmasını göstermektedir. Yukarıdaki döngüyü her gün, durmaksızın tekrarlayabiliriz.

personel işe alımı için ek görevleri ve bağımlılıkları içeren gantt şeması ekran görüntüsü
Janjan ve işe alım ekibi için iş akışı ve zaman çizelgesi.

Bu nedenle Janjan, 19'unda üç tüccara sunum yaptıktan ve onlarla anlaşma imzaladıktan sonra tüccarları iki işe alım destek personeline devredecektir. 20'sinde Janjan daha fazla tüccara sunum yapacak ve onlarla anlaşma imzalayacaktır. Sonraki günlerde de aynı şeyi yapacaktır.

İşe alım personeli her gün üç tüccarla ilgilenecektir. Yeni iş akışı kapsamında ilk üç tüccarla anlaşma imzalandıktan sonraki üç gün içinde, yani 22'sinde, uygulamamızda üç yeni mağaza açılacaktır. Bundan sonra her gün üç yeni tüccarı kullanıma sunacağız.

Özetlemek gerekirse Janjan, beş gün içinde (19'undan 23'üne kadar) 15 tüccarla anlaşma imzalayacaktır. Sekiz iş günü içinde (22'sinden 28'ine kadar) 15 mağazanın tamamı uygulamada açılmış olacaktır.

Hızlandırma ve proje süresini kısaltma yaklaşımlarımızın birleşimi, bir ay içinde (26 iş günü) bize 78 yeni kayıt kazandıracaktır. Yerel uygulama rakibimizi iki aydan kısa bir sürede, uluslararası uygulama rakibimizi ise yaklaşık altı ay içinde yakalayacağız.

İşe alım oranımızı daha da artırmak için Janjan gibi başka bir iş geliştirme sorumlusu işe alabiliriz. İşe aldığımız her iş geliştirme sorumlusu için iki yeni işe alım destek personeli ekleriz.

Harici bir sağlayıcı olan NCG'nin de tanıtım materyalleri oluşturmak ve mağazalarımızı kendi platformunda tanıtmak için ek personel işe alması gerekebilir.

zaman çizelgesi sıkıştırma çözümleri ve bunlarla ilişkili ödünleşimler
Zaman çizelgesi sıkıştırma ve buna bağlı ödünleşimler.
Get timely perspective on the shifts, decisions, and trade-offs shaping your role, plus practical resources you can put to work.

Get timely perspective on the shifts, decisions, and trade-offs shaping your role, plus practical resources you can put to work.

Kaynak Kısıtları Varsayımlardan ve Risklerden Nasıl Farklıdır?

Kaynak kısıtları, varsayımlar ve risklerin tümü bir projenin başarısına veya başarısızlığına katkıda bulunur. Peki bunları nasıl birbirinden ayırabilirsiniz?

Kaynak Kısıtları

Kaynaklar, projenizi tamamlamak için ihtiyaç duyduğunuz proje girdileri ve araçlarıdır. Bunlar insan kaynaklarını, finansal kaynakları ve maddi kaynakları içerir ancak bunlarla sınırlı değildir.

Kaynak kısıtları, bu kaynakların arzını sınırlayan faktörlerdir. Örneğin bir yazılım geliştirme projesinde bordroda bulunan mühendislerin sayısı bir kaynak kısıtıdır. İş akışı otomasyonu araçlarının ve güçlü bilgisayarların kullanılabilirliği de bir kaynak kısıtıdır.

Kaynak kısıtları gerçek dünyadaki sınırlayıcı faktörlerdir. Proje ekibinizde kaç kişinin bulunduğunu, ekibinizin hangi becerilere sahip olduğunu, hangi araçları ve yazılımları kullanabileceğinizi, elinizde hangi hazır malzemelerin bulunduğunu ve ne kadar para harcayabileceğinizi bilirsiniz.

Kaynak kısıtları, bir proje zaman çizelgesi ağ şemasında faaliyetleri, görev sürelerini ve proje bağımlılıklarını nasıl haritalandırdığınızı etkiler. Örneğin, aynı anda yürütülen iki görevden sorumlu bir DevOps mühendisiniz varsa bir kaynak kısıtınız vardır.

Peki aynı anda birden fazla inşaat projesini uygulamaktan sorumlu bir yükleniciyseniz ne olur?

Muhtemelen sınırlı sayıda ekskavatörünüz, kazıcı yükleyiciniz, kazık delme makineniz, greyderiniz ve yükleyiciniz vardır. Ayrıca muhtemelen sınırlı sayıda mühendisiniz, saha yöneticiniz, ustabaşınız ve haritacınız vardır.

Daha fazla ekipman kiralayabilir ve daha fazla kişi işe alabilirsiniz; ancak bunu bütçe kısıtlarınızı zorlamadan yapamazsınız.

Bu durumda kaynak tahsisi ve proje planlaması, kısıtlı kaynakların birden fazla projeye, ortalama proje gecikmesini en aza indirecek ve bütçeyi aşırı derecede artırmayacak şekilde tahsis edilmesi gerekliliği nedeniyle daha da karmaşık hâle gelir.

Birden fazla proje bağlamında kaynak kısıtları, yalnızca kaynak tahsisini değil, proje seçimi kararlarını da etkiler. Bir yüklenici, devam eden birkaç proje varken başka bir projeyi kabul edip etmemeye karar vermek zorundadır.

Varsayımlar

Varsayımlar, doğru olduğunu düşündüğünüz şeylerdir. Bunlar, deneyiminize veya danışmanlar, paydaşlar ya da ekip üyeleri tarafından verilen bilgilere dayanarak doğru kabul ettiğiniz gerçeklerdir.

Varsayımlar test edilmemiştir ve doğrulukları varsayılır. Ancak bu varsayımlara dayanarak, diğer şeylerin yanı sıra proje kilometre taşları, teslimatlar ve maliyetlerle ilgili beklentiler oluşturulur.

Başka bir deyişle, proje yöneticileri varsayımların doğru olup olmadığını önceden test etmeden bunları proje yönetimi planlarına dâhil eder. Varsayımlar geçersiz olabilir ve geçersiz olduklarında projeler gecikebilir, maliyetler artabilir.

Örneğin, iki katlı, beş odalı bir ev inşa etmeniz gerektiğini varsayalım. Proje yönetimi planınız, projeyi iki ay içinde tamamlayacağınızı belirtiyordu. Ancak sonunda üç aya ihtiyacınız oldu.

Program yönetimi planınızı incelediğinizde, önceden aşağıdaki varsayımlarda bulunduğunuzu fark ederdiniz:

  • ihtiyaç duyduğunuz tüm insan kaynaklarına (mühendisler ve nitelikli iş gücü) sahip olduğunuz,
  • iş gücü maliyetlerinin artmayacağı,
  • sahip olduğunuz ekipmanın asla arızalanmayacağı ve
  • hava koşullarının baştan sona iyi olacağı.

Ancak ekipman arızalandı ve bir yedeğine ihtiyaç duydunuz. Bu bir hafta sürdü. Ayrıca çalışmaları daha da geciktiren bir tayfun çıktı.

Varsayımlarda bulunamayacağınızı ve bulunmamanız gerektiğini söylemiyorum. Bir projeye başlamadan önce her şeyi öğrenene kadar beklemek pratik olmayacaktır. Ayrıca deneyimli proje yöneticileri, geçerli varsayımlarda bulunmak için yeterli bilgiye sahip olacaktır.

Ancak varsayımlarınızın yanlış çıkması durumunda olası etkileri azaltmak için yapılan tüm varsayımları belirlemeli ve kaydetmelisiniz.

Riskler

Kaynak kısıtları (bunlar kaynak risklerine dönüşebilir) gerçek olabiliyorsa ve varsayımlar doğru olduğuna inandığınız şeylerse, riskler gerçekleşeceğinden emin olmadığınız ancak gerçekleşmeleri hâlinde projenizi etkileyecek şeylerdir.

Risklerin olumlu veya olumsuz bir etkisi olabilir. Fırsatlar projeleri olumlu yönde etkilerken tehditlerin olumsuz etkisi vardır.

Devam eden bir inşaat projeniz olduğunu ve bir bina yönetmeliği değişikliğinin onay beklediğini varsayalım. Onaylanırsa otopark inşaatı giderlerini azaltabilirsiniz. Bu bir fırsattır.

Peki ya asgari ücreti artıran bir yasa tasarısı onay bekliyorsa? Onaylanırsa iş gücü maliyetleriniz artar. Bu bir tehdittir.

Riskler için plan yaparsınız, ancak bunların gerçekleşeceğinden emin olamazsınız. Proje planlaması, riskleri (bir risk yönetimi planı aracılığıyla) dikkate alır; böylece riskler ortaya çıkarsa etkilerini en aza indirmek veya en üst düzeye çıkarmak için risk azaltma önlemleriniz hazır olur.

kaynak kısıtlarını, varsayımları ve riskleri genel olarak; bir örnek, örnek uygulamalar ve belgeleme ve yönetim ile gösteren 4 tablo
Kaynak kısıtları, varsayımlar ve riskler arasındaki fark.

Olası Kaynak Kısıtlarını Öngörmek Neden Önemlidir? 

Benjamin Franklin bunu şöyle ifade etmiştir: “Hazırlanmayarak başarısız olmaya hazırlanırsınız.”

Proje yönetiminde başarısızlık, diğer şeylerin yanı sıra genellikle proje teslim tarihini aşmak, proje bütçesini geçmek, proje kapsamının gerektirdiklerinden daha azını sunmak, çıktı kalitesinin beklentileri karşılamaması ve kötü bir müşteri deneyimi sunmak anlamına gelir.

Olası kaynak kısıtlarını hesaba katmadığınızda başarısız olmanız muhtemeldir; kaynak yönetiminin bu kadar önemli olmasının nedeni budur. Proje yöneticileri de aynı fikirde. PMI tarafından yayımlanan Mesleğin Nabzı 2017 raporuna göre, ankete katılan kuruluşlar son dönemdeki başarısızlıkları öncelikle şu nedenlere bağlamaktadır:

proje başarısızlığının başlıca nedenlerini gösteren grafik
Gereksinimlerin yanlış toplanması, proje başarısızlığının başlıca nedenidir.

Hesaba katmadığınız kaynak kısıtları, kaynak yönetimi sürecinizi sekteye uğratır. Planlama aşamasında net beklentiler belirleyemezsiniz. Bunun sonucunda paydaşlar hayal kırıklığına uğrayabilir.

Kaynakların verimli ve etkili bir şekilde tahsis edilmesini ve kullanılmasını zor bulacaksınız. Varlığını hiç fark etmediğiniz veya ortaya çıkabileceğini öngörmediğiniz kısıtlar için geçici çözüm planları oluşturamazsınız.

Projelerinizdeki Kaynak Kısıtlarını Yönetmek İçin Birkaç Strateji

iş kırılım yapısı iyi bir yaklaşımdır. Temelinde, kapsam kontrol aracıdır. Proje yönetiminde kritik yol yönteminin uygulanması için sağlam bir temel oluşturur. Ayrıca bunu kaynak tahsisi ve kullanımının temeli olarak da kullanabilirsiniz.

Projenizi oluşturan tüm bireysel görevleri belirledikten sonra, her bir faaliyet veya aşamanın gerektirdiği beşeri ve beşeri olmayan kaynakları belirleyebilirsiniz. Kaynak gereksinimleriniz hakkında net bir fikir edinir ve böylece bunları etkili bir şekilde temin edebilir, tahsis edebilir ve yönetebilirsiniz.

Çakışan Talepler Varken Proje Kaynakları Nasıl Tahsis Edilir?

Çakışan taleplere sahip kaynaklar, kuruluş düzeyinde tipik bir durumdur.

Bir inşaat şirketinin çalışma takvimleri çakışan birden fazla projesi varsa, personel ve ekipman üzerinde çakışan talepler oluşur. Bir uygulama geliştirme şirketi aynı anda birkaç projeyi yönetiyorsa, geliştiriciler ve yardımcı roller için rekabet ortaya çıkar.

Peki çakışan talepler varken proje kaynaklarını nasıl tahsis etmelisiniz?

1. Bir Otomasyon Aracından Yararlanın

Çakışan talepler arasında proje kaynaklarını tahsis etmek karmaşık bir iştir. Bir proje planlama yazılımından yararlanmak bu süreci basitleştirerek daha etkili kaynak yönetimi sağlar. Böylece kaynaklarınızı etkili bir şekilde tahsis edebilir ve yönetebilirsiniz.

2. Önceliklendirin

Proje yöneticileri dar görüşlü davranarak yalnızca kendi projelerinin gereksinimlerini görebilir. Daha geniş ve uzun vadeli bir bakış açısına ihtiyaç vardır.

Kuruluş düzeyinde projeleri önceliklerine göre sıralayın ve kaynakları buna göre tahsis edin. Kaynak yöneticileri, yüksek ticari değere sahip bir programın parçası olan bir projeyi, kârlılık üzerindeki etkisi daha düşük olan bağımsız bir projeye göre önceliklendirmek zorunda kalabilir.

Benzer şekilde, proje yöneticileri proje düzeyinde çakışan kaynak talepleriyle karşılaştıklarında, kaynak tahsisi kararlarını proje tüzüğünde belirtilen önceliklere tabi kılmalıdır. Bu öncelikler zamanında tamamlanma, kalite standartları, bütçe veya başka bir unsur olabilir.

Örnek vermek gerekirse, birincil hedef zamanında tamamlanma ise proje yöneticisinin kaynakları kritik yol faaliyetlerine tahsis etmeye öncelik vermesi gerekir.

3. Erken Karar Verin

Kuruluş yöneticileri, kaynakları projeler arasında tahsis etme konusunda kararlı olmalı; proje yöneticileri de kaynakları proje görevleri arasında tahsis ederken aynı ölçüde istekli davranmalıdır. Ayrıca her ikisi de sorunları önlemek için yeterince erken karar vermelidir.

Bu nedenle kapsamlı proje planlaması büyük önem taşır. İyi bir proje planı, proje yöneticisine hangi kaynaklara ne zaman ihtiyaç duyduğunu gösterir. Yönetici daha sonra bir kaynak öngörüsü oluşturmak için geçmiş kaynak gereksinimlerini ve mevcut kaynakları inceleyebilir.

Bu kaynak öngörüsüne dayanarak, mevcut kaynaklara aşırı tahsis yapılmasını önlemek için ek personel işe alabilir veya ekipman temin edebilir.

Proje planlamasını basitleştirmek için bir proje planlama aracı kullanın.

4. Kaynaklara Yönelik Çakışan Talepleri Yönetmek İçin Standart İşletim Prosedürleri Oluşturun

Özellikle kuruluş düzeyinde bir yönetici, kaynakları bir projeye rastgele tahsis edemez. Kaynak taleplerini ele almak için bir sistem bulunmalıdır.

Böyle bir sistemde aşağıdaki konularda açık ve belirlenmiş standartlar bulunmalıdır:

  • projelerin önceliklendirilmesi (görevlerin önceliklendirilmesinin yanı sıra),
  • kaynakların yetersiz ve aşırı tahsis edilmesini oluşturan durumlar,
  • kaynakların yetersiz ve aşırı kullanımını oluşturan durumlar ve
  • diğer hususların yanı sıra ek kaynak temini için eşikler/tetikleyiciler.

5. Kaynak Optimizasyonu

Kaynak optimizasyonu, kısıtlı kaynakları yönetmenin temelini oluşturur ve kaynak talebini kaynak kullanılabilirliğiyle mümkün olduğunca yakından eşleştirir.

İki temel kaynak optimizasyonu tekniği vardır: kaynak dengeleme ve kaynak yumuşatma.

Kaynak dengeleme, faaliyetlerin başlangıç ve bitiş tarihlerini ayarlayarak kaynak taleplerini oldukça dengeli tutma sürecidir. Kaynak dengeleme, kaynak planlaması sorununu çözmek için kaynak yumuşatmanın aksine kritik yolu değiştirebilir; kaynak yumuşatma ise zaman çizelgesini değiştirmez.

iki gün boyunca iki çalışan ve üç faaliyet için zaman tahsisini gösteren diyagram
Kaynak dengelemeden önce kaynak tahsisi.

Yukarıdaki örnekte hem Reese hem de Diana aşırı tahsis edilmiştir. Aynı gün için planlanan faaliyetler üzerinde çalışmak zorundadırlar; bu, kesinlikle bir proje planlama sorunudur. Her iki faaliyeti de o gün tamamlamak için Reese'in 12 saat, Diana'nın ise 16 saat çalışması gerekirdi.

üç gün boyunca iki çalışan için kaynak tahsisini gösteren diyagram
Kaynak dengelemeden sonra kaynak tahsisi.

Diana ve Reese yalnızca sekiz saat çalışabildiği için (bu, kaynak kapasiteleridir) kaynak dengeleme uygulanır ve program, Reese ile Diana'nın 1. Gün yalnızca 1. Faaliyet üzerinde çalışacağı şekilde ayarlanır. Daha sonra ikinci gün 2. Faaliyet üzerinde çalışırlar ve Diana üçüncü gün 3. Faaliyet üzerinde çalışır. Proje planlanandan bir gün sonra sona erer.

Bu nedenle, kaynak dengeleme stratejisi kullanırken kaynakların kullanılabilirliği veya kapasitesi, programdan önce gelir.

Kaynak yumuşatma, kritik yolu değiştirmeden ve projenin tamamlanmasını geciktirmeden kaynaklardaki zirveleri ve düşüşleri en aza indirir. Kaynak yumuşatma, zaman kısıtlı projeler için bir kaynak optimizasyonu tekniğidir.

Bunu açıklamak için Reese, Diana ve George'un 5 gün içinde sona eren bir projenin kaynakları olduğunu varsayalım. Projede üç faaliyet vardır. 2. Faaliyet, 1. Faaliyeti takip ederken 3. Faaliyet de 2. Faaliyeti takip eder. Gerekli ekipman yalnızca o gün kullanılabildiği için 3. Faaliyet 5. Günde başlayacaktır.

5 gün boyunca 3 çalışan ve 3 faaliyet için kaynak tahsisini gösteren diyagram
Kaynak yumuşatmadan önce kaynak tahsisi.

Kaynak yumuşatmadan sonra Reese, 1. Faaliyeti iki günde, 2. Faaliyeti ise iki gün daha içinde tamamlar. George'un çalışmaları da biraz daha dengeli bir şekilde yayılır ve 2. Faaliyet için görevlerini iki günde gerçekleştirir. Diana'nın 2. Faaliyet üzerindeki çalışması bile iki güne yayılır.

5 gün boyunca 3 çalışan ve üç görev için kaynak tahsisini gösteren diyagram
Kaynak yumuşatmadan sonra kaynak tahsisi.

Kaynakların Kullanımını En Üst Düzeye Çıkarma

Kaynaklarınızı ne kadar etkili kullanıyorsunuz? Kullanım oranları size bunu gösterecektir. Kaynak kullanımı, mevcut saatlerin faturalandırılabilir faaliyetler için harcanan yüzdesidir. Faturalandırılabilir faaliyetler doğrudan para kazandırır, işletme değeri yaratır veya proje hedeflerini doğrudan etkiler.

Örneğin, bir uygulama geliştiricisi kod üzerinde çalışırken faturalandırılabilir faaliyetler gerçekleştirir. E-posta yanıtladığında veya kişisel molalar verdiğinde ise bunun tam tersi geçerlidir.

Kaynak kullanımını en üst düzeye çıkarmak, kaynaklarınızı aşırı yüklemeden onlardan mümkün olduğunca fazla üretkenlik veya değer elde etmek anlamına gelir.

Kaynak kullanım ölçütleri hakkında daha fazla bilgi burada.

Kaynak Kullanımınızı Hesaplama

Kaynak kullanımını en üst düzeye çıkarmanın ilk adımı, kaynaklarınızın size para kazandıran veya fayda sağlayan işlerde (yani üretken işlerde) kaç saat harcadığını hesaplamaktır. Bunun tersine, rutin idari görevlerde, kişisel molalarda ve diğer faaliyetlerde ne kadar zaman kaybettiklerini de hesaplayabilirsiniz.

faturalandırılabilir saatlerin mevcut saatlere bölünüp ardından 100 ile çarpılmasını gösteren kaynak kullanım oranı formülü
Kaynak kullanım oranı formülü.

Şimdi, kaynağın belirli bir zaman aralığında üretken işlere harcadığı saat sayısını mevcut kaynak kapasitesine bölün ve ardından sonucu 100 ile çarpın.

Yıllık, aylık, haftalık veya günlük kaynak kullanım oranını ölçebilirsiniz.

6 saatin 8 saate bölünüp ardından 100 ile çarpılmasını ve %75 kaynak kullanım oranını gösteren kaynak kullanım oranı formülü
Önceki örneğimize göre Janjan'ın kullanım oranı.

Örneğin, iş geliştirme görevlimiz Janjan haftada 40 saat veya günde sekiz saat çalışıyor. Her gün, müşterilere sunum yapma ve müşteri sözleşmelerini imzalama gibi gelir getiren, kritik görevlere altı saat ayırıyor.

Kalan zamanını e-postalara, ekip toplantılarına, raporlara, diğer idari görevlere ve kişisel molalara ayırıyor. Bu nedenle Janjan'ın günlük kaynak kullanım oranı %75'tir.

müşterilere sunum yapma ve müşteri sözleşmelerini imzalama için %75, kişisel molalar için %9 ve idari görevler için %16 oranlarını gösteren günlük etkinlik dağılımı pasta grafiği
Janjan'ın günlük etkinlik dağılımı.

İdeal Kaynak Kullanım Oranı

İdeal kaynak kullanım oranı %80'dir. Bunun üzeri aşırı kullanımdır. Tükenmişlik, motivasyon kaybı, işe bağlılığın azalması ve nihayetinde proje gecikmeleri ile maliyetli düzeltici önlemler riskiyle karşı karşıya kalırsınız.

Önemli ölçüde daha düşük bir oran (örneğin %70'in altı) düşük kullanımdır. Kaynaklarınızı mümkün olan en iyi şekilde kullanmadığınız için onlardan almanız gereken kadar değer elde edemezsiniz. Yeterince kullanılmayan kaynaklar da motivasyon kaybı ve işe bağlılığın azalması riski taşır.

Kaynak kullanım düzeylerinizi yaklaşık %70-80 arasında tutmak için ne yapabilirsiniz?

1. Etkinlikleri Takip Edin

Tam zamanlı bir çalışana haftada 40 saat, yılda 2.080 saat üzerinden ödeme yapılır. Ancak bir çalışan her zaman gelir getiren veya işletmeye değer katan görevler üzerinde çalışmaz.

Üretken saatleri belirlemek için toplam mevcut süreden devamsızlıkları, kişisel molaları ve idari görevleri çıkarın.

Çıktılarına göre ücretlendirilen bağımsız yüklenicilerle çalışıyorsanız durum biraz farklı olabilir. Ekibinizde düzenli çalışan mı yoksa serbest çalışan mı olduğundan emin olmadığınız kişiler varsa ABC testi (Kaliforniya'daysanız) size yardımcı olabilir.

İş yerinde ne yapıyorlar? Zamanlarını neye harcıyorlar? Bu amaçla zaman takip yazılımı veya entegre zaman takip işlevlerine sahip proje takip yazılımı kullanabilirsiniz.

2. Kaynakları İdeal Kaynak Kullanım Oranına Göre Tahsis Edin

Düşük kullanılan kaynaklara, kullanım oranındaki açığı kapatmak için daha fazla gelir getirici görev atanmalıdır. Buna karşılık, aşırı kullanılan kaynakların tükenmişliği önlemek için “dengelenmesi” gerekir.

3. Proje Kapsamını Koruyun

Proje kapsamı başlangıçta öngörülenden daha büyük hale geldiğinde kaynaklarınız aşırı yüklenecek ve aşırı kullanılacaktır. Açık bir proje kapsam bildiriminden ve planından başlayarak proje kapsamının kontrolsüz genişlemesini önleyin.

4. Kaynak Tahmini

Gelecekteki kaynak taleplerini öngörün ve kaynak kapasitesini hesaplayın; böylece kaynakları yetersiz kullanmanız veya aşırı yüklemeniz gereken durumlar azalır. Bu kapasite planlama raporları yardımcı olacaktır.

5. Kaynaklara Bütünsel Bir Bakış

Bir kaynak yöneticisi, kaynak kapasitesi ve kullanımına bütünsel bir bakış açısıyla yaklaşmalıdır. Kullanım oranlarını ideal seviyelerde tutun ve bunların karşılık gelen iş değerlerini en üst düzeye çıkarın.

Bir kaynağı daha yüksek değerli bir projeye atayarak, düşük değerli bir projede verimsiz şekilde beklemesine kıyasla o kaynaktan daha fazla iş değeri elde edebilirsiniz.

Kısıtları Yönetme Araçları

Zihinsel yetilerinizi kullanabilir ve bir planı elle yazmak için kalem ve kâğıttan yararlanabilirsiniz. Kaynak taleplerini ve kapasitelerini hesaplayın ve ağ diyagramlarınızı ve Gantt grafiklerinizi yine elle oluşturun. Hesaplamalarda yardım almak için MS Excel veya Google E-Tablolar'ı kullanın.

Ancak daha iyi yol, mevcut birçok proje yönetimi aracından herhangi birini kullanmaktır. Uzmanlaşmış bir proje yönetimi yazılımı, projeleri yönetmek ve proje kısıtlarını aşmak için ihtiyaç duyduğunuz tüm özelliklere sahip olacaktır. Örneğin, bir dijital pazarlama PM yazılımı, uzaktan iş birliğini ve onayları mümkün kılan özelliklere ve serbest çalışanları ve diğer dış paydaşları sürece dahil etmek gibi pazarlamaya özgü belirli kaynak iş akışlarına daha fazla odaklanacaktır.

İyi bir kaynak yönetimi yazılımı, şirketinizdeki kaynak kapasitesi, tahsisi ve kullanımına ilişkin kapsamlı bir görünüm sunar. Elinizde tam olarak hangi kaynaklar var ve bunlar nasıl kullanılıyor? Kaynak yönetimi yazılımı size bu sorunun yanıtını verir.

En iyi kaynak planlama araçları, etkili kaynak tahsisi yöntemlerini ve kararlarını mümkün kılar. Kaynak taleplerini hızla karşılayın veya reddedin. Kullanımı en üst düzeye çıkarmak için kaynakların yeniden tahsis edilmesini hızlandırın. Mevcut ve öngörülen kaynak gereksinimlerine dayalı, verilerle desteklenen işe alım kararları verin.

Gelişmiş proje yönetimi yazılımları ve araçları, kaynak planlama ve yönetiminin ötesine geçen işlevlere sahiptir. Bunları tahmin, proje planlama ve hatta bütçe yönetimi için kullanın.

En iyi kaynak planlama yazılımları listemize buradan göz atın.