“Yönetilmeye bayılıyorum!” diyen hiç kimse olmadı. Mikro yönetici olmadan ekiplerimizi nasıl etkili bir şekilde yönetebiliriz? Yönetilmek istemeyen çevik ekipleri nasıl yönetebiliriz? Bu bölümde, PMP sertifikalı Proje ve Program Yöneticisi Sarah Hoban, bir proje yöneticisi olarak işinizi fark ettirmeden etkili bir şekilde nasıl yapabileceğinizden bahsediyor.
Bu podcast, The Digital Project Manager’da yayımlanan bir makalenin parçasıdır.
Makalenin tamamını buradan okuyabilirsiniz.
İlgili Bağlantılar:
- Çevik ve Şelale: Projeniz İçin Hangi Metodolojiyi Kullanmalısınız?
- Projeler Nasıl Tahmin Edilir: Proje Bütçesi ve Maliyet Tahmini İçin Kapsamlı Rehber
- 16 Harika Proje Yönetimi Yazılımı Aracı
- 10 Kaynak Yönetimi Yazılımı ve Kaynak Planlama Yazılımı Aracı
- Üyelik topluluğumuza katılın
- Proje Yönetimi Kaynakları
- Proje Kaynak Yönetimi Nedir? Nihai Rehber + En İyi Araçlar
Bu araçlarla ekiplerinizin daha iyi performans göstermesine yardımcı olun:
- Kullanımı En Kolay Proje Yönetimi Yazılımı
- Tasarım Proje Yönetimi Yazılımı
- Proje Yönetimi Yazılımı
- Wrike Rakipleri ve Alternatifleri
İlgili Okuma: Yeni Başlayanlar İçin Proje Yönetimi Yazılımı: En İyi Araçlar ve Önemli Kullanım Alanları
Transkripti Okuyun:
Podcast yayınlarımızı bir yazılım programı kullanarak yazıya dökmeyi deniyoruz. Bot her zaman yüzde 100 doğru çalışmadığı için lütfen yazım hatalarını mazur görün.
Ben Aston:
Daha iyi dijital projelere liderlik etmeniz için uzman proje yönetimi tavsiyeleri sunduğumuz DPM podcast’ine hoş geldiniz. Bizi dinlediğiniz için teşekkürler. Ben, The Digital Project Manager’ın kurucusu Ben Aston. “Yönetilmeye bayılıyorum.” Bunu hiç kimse söylemedi; söyleseler bile mikro yönetim hakkında kesinlikle böyle bir şey söylemezlerdi. Bu nedenle proje yöneticisinin rolü zor olabilir. Mikro yönetici olmadan ekiplerimizi ve projelerimizi nasıl etkili şekilde yönetebiliriz? Yönetilmek istemeyen ekipleri nasıl yönetebiliriz? Giderek daha çevik projelere geçiş yapılırken ve Scrum; ürün sahibi ile Scrum yöneticisi rollerini tanımlarken, proje yöneticisi olmadan gelecekte proje yöneticisinin rolü ne olacak?
Bugünkü podcast’te tüm bunlar ortaya çıkacak. Çevik projeleri fark ettirmeden yönetmek hakkında konuşuyoruz. Bugün Sarah Hoban ile konuşuyorum. Sarah, PMP sertifikalı bir proje ve program yöneticisi. On yıldan fazla deneyime sahip bir strateji danışmanı olarak, milyonlarca dolarlık karmaşık projeleri yönetiyor ve farklı özelliklere sahip küresel ekiplerin liderliğini yapıyor.
Belirsizlik karşısında dayanıklı olma konusunda tutkulu. Kariyeri, proje yönetimi tekniklerini bazen fark ettirmeden kullanarak kurumsal veya ticari süreçleri geliştirmeye odaklandı. Sarah, proje yönetimi alanında düşünce lideri; göz atmanız gereken haftalık bir blog ve podcast’in yazarı: Stealthy Project Manager. Bu platform proje yönetimi ve üretkenliğe odaklanıyor. Sarah, bize kendinden biraz bahseder misin? Proje yönetimi hikâyeni anlatır mısın? Proje yönetimine nasıl girdin? Şimdi Booz Allen’dasın; bu nasıl oldu?
Sarah Hoban:
Merhaba Ben. Bugün burada olmak harika. Üniversiteden mezun olduğumdan beri strateji danışmanı olarak çalışıyorum. Okuldan yeni mezun olan çoğu kişi gibi ben de ne yapmak istediğimi gerçekten bilmiyordum. Sonra üstlendiğim rollerin proje yöneticiliği rolleri olduğunu keşfettim ve bundan çok memnun oldum. Doğal olarak yapmayı sevdiğim ve iyi yaptığım şeyler, yani işleri düzenli ve verimli hâle getirmek ve proje yöneticiliği yapmak için birinin bana gerçekten ödeme yapmak istemesi, benim için en heyecan verici keşifti.
Ben Aston:
Evet, bu oldukça şanslıca. Kariyerinin başlarında proje yöneticisi olmak istediğini bilen birinin bunu söylediğini duymanın çok nadir olduğunu düşünüyorum. İnsanları, projeleri ve ekipleri organize etmeyi sevdiğini ve yapmak istediğin şeyin bu olduğunu fark etmene ne sebep oldu? Senin için bir aydınlanma anı var mıydı?
Sarah Hoban:
Eminim küçük kardeşim bu eğilimin çok erken yaşlarda ortaya çıktığını söylerdi. Ancak ilk görevimde kendimi bir anda derin sulara atılmış hâlde bulmam, müşterinin ve birbiriyle pek anlaşamayan bir grup insanın karşısında olmam ve çatışma çözümü ile müzakere rolünü üstlenmem gerektiğini fark etmem önemliydi. Katabileceğim değeri hemen görmek gerçekten ödüllendiriciydi ve “Bu harika. Bütün gün insanlarla konuşmak, strateji geliştirmek, işleri tamamlamak ve verimli olmak” diye düşündüm. Çok eğlenceliydi. Bayıldım.
Ben Aston:
Harika. Bu işi açıkça seviyorsun. Bize üzerinde çalıştığın projelerden biraz bahseder misin? Şu anda ne üzerinde çalışıyorsun?
Sarah Hoban:
Şu anda iki farklı federal müşteri için altyapı projelerini yönetiyorum. Bunlardan biri Batı Afrika’da yürütülen bir ulaşım projesi ve gerçekten harikaydı. Orada daha önce çalışma deneyimim olduğu için aynı alana dönmek eğlenceli. Diğeri ise ülke içinde ve büyük bir federal kurumun tesis programını geliştiriyor. İkisi de altyapı projesi olsa da oldukça farklılar. Müşteriler birbirinden farklı ve ayrıca çeşitli işlevsel alanlarda çalışma fırsatı buluyorum; bu da eğlenceli.
Ben Aston:
Güzel. Altyapı projeleri hakkında çok sık konuşmuyoruz. Altyapı projelerinde neler olduğunu biraz açıklar mısın? Bu proje yaşam döngüsü nasıl görünüyor? Teslimatını tam olarak neyi yönetiyorsun?
Sarah Hoban:
Bahsettiğim Batı Afrika’daki proje aslında bir yol bakım programı. Bu ülke için böyle bir program oluşturuyoruz. Yerel yönetimle ve bazı ABD hükümeti paydaşlarıyla birlikte çalışarak eğitim ve kapasite geliştirme faaliyetleri yürütüyoruz. Başarılı bir yol bakım programı oluşturmak için gereken unsurları öğretiyoruz. Projenin sonucunda, yatırım yapabilecekleri önceliklendirilmiş bir proje listesi hazırlayacaklar. Bu oldukça güzel; çünkü çalışmanızın programa dâhil olan insanların ve yolları kullanan kişilerin hayatlarını nasıl etkilediğini görebiliyorsunuz.
Ben Aston:
Projeyi sahada görmeye gittin mi?
Sarah Hoban:
Evet, şimdiye kadar iki kez gittim ve sahada bulunma fırsatı elde ettim. Bu da gerçekten eğlenceli.
Ben Aston:
Harika. Peki yolunuz nasıl durumda?
Sarah Hoban:
İyi durumda. Elbette geliştirilebilecek noktalar var; zaten bu programı oluşturmak için yardım etmemizin nedeni de bu. Ancak sahada bulunan ve yaptıkları işe gerçekten tutkuyla bağlı bir paydaş grubumuz var. Eğitimden büyük ölçüde yararlanıyorlar ve bunu görmek çok ödüllendirici.
Ben Aston:
Bu tür bir ulaşım altyapısı ve yol bakımı projesinde çalışmadan önce inşaat alanında bir geçmişin var mıydı? Booz Allen’da yaptığın proje yönetimiyle ilgili daha büyük soruya gelirsek, çok farklı senaryolara atılıyorsun. Bunu nasıl yönetiyorsun? Farklı yerlerde çok farklı türde projeler yapıyorsun; hatta farklı ülkelerde bile çalışıyorsun.
Projeyi etkili şekilde yönetebilmek için ortamı ve altyapı ile ulaşımın tüm ayrıntılarını anlamaya nasıl çalışıyorsun?
Sarah Hoban:
Bunun büyük bir kısmı birlikte çalışma fırsatı bulduğum ekiple ilgili. Eğitimim mühendislik alanında değil; ancak çok zeki mühendislerle çalışma, onlardan öğrenme ve konu uzmanlıklarından yararlanma fırsatım oluyor. Böylece işe yarayan bir proje tasarlamamıza yardımcı oluyorlar. Proje yönetimi açısından baktığımda ise ne kadar çok projede çalışırsam, projelerin birbirine o kadar benzediğini görüyorum.
Tüm proje yöneticilerinin aşina olduğu aynı temel ilkeler var: paydaşlar arasındaki iletişim ihtiyacı, risklerin izlenmesini sağlama gerekliliği ve benzeri konular. Elbette uluslararası bir projede, gelişmekte olan bir ülke bağlamında karşılaşacağınız riskler, burada yürütülen bir projedekilerden oldukça farklı olabilir. Ancak günün sonunda mesele iletişim, paydaş katılımı ve başarılı bir sonuç elde etmek için ekibinizle çalışma becerisidir.
Ben Aston:
Ekibin nasıl? Proje ekibindeki kilit kişiler kimler?
Sarah Hoban:
Oldukça geniş bir deneyim yelpazemiz var. Çok deneyimli, uzun yıllar çalışmış ve bu ortamda daha önce görev almış bir mühendisimiz bulunuyor. Kariyerinin daha deneyimli tarafında yer alan biri. Ayrıca okuldan veya lisansüstü eğitimden yeni mezun olmuş, bazı durumlarda mühendislik, bazı durumlarda hukuk veya uluslararası ilişkiler geçmişine sahip birkaç arkadaşımız var. Farklı bakış açıları getiriyorlar. Benim geçmişim de uluslararası ekonomi alanında olduğu için oldukça çeşitli bir destek grubumuz var. Bence ekibi yaptığımız işte bu kadar etkili kılan şey de bu.
Ben Aston:
Bu tür bir projede karşılaştığın zorluklar neler? Şu anda senin için zor olan ne?
Sarah Hoban:
Bu tür bir projede zorlayıcı olan şeylerden biri, çalışmadan uzakta olmanız. Zaman zaman sahada denetim yapmak için seyahat etme fırsatımız oluyor; ancak uzakta olduğunuzda, işin bir bölümünü ülkede bulunan kişilere emanet etmeniz gerekiyor. Bunlar ekibimin diğer yarısı gibi. Ayrıca zamanınızı korumanız gerekiyor; çünkü gün boyunca çok sayıda sorun ortaya çıkabilir. Hangilerine dâhil olmanız gerektiğini ve çoğu zaman bir sonraki sorunu nasıl önleyebileceğinizi önceden düşünmelisiniz.
Ekibinizin en çok ihtiyaç duyduğu konularda size güvenebilmesi için zamanınızı gerçekten koruduğunuzdan emin olmalısınız.
Ben Aston:
Peki önceliklendirme sürecin nasıl? Bence proje yöneticileri olarak hepimizin karşılaştığı bir konu bu. Yanan çok sayıda sorun var ve duman yüzünden hangilerinin daha büyük olduğunu görmek zor. “Her yerde bir şeyler yanıyor” hissine kapılıyoruz. Sorunları önceliklendirme, dâhil olmanız gerekenleri belirleme ve devretmeye ya da ertelemeye çalışacağınız konuları ayırma sürecin nasıl?
Sarah Hoban:
Bu konuda kusursuz değilim; sanırım kimse değil. Bazen her şey planın dışına çıkar ve önünüzde ne varsa onunla ilgilenmeniz gerekir. Ancak en azından haftada bir kez oturup şunu düşünmek için zaman ayırmaya çalışıyorum: “Tamam, sürekli ortaya çıkan sorunlar bunlardı. Neden ortaya çıktılar? Gelecekte bunların bazılarını nasıl önleyebiliriz?” Bunun sonucunda zamanımı daha iyi yönetmeme yardımcı olan birkaç temel kural geliştirdim.
Bunlardan biri beklentileri belirlemekle ilgili. Bunun tüm proje yöneticileri için önemli olduğunu düşünüyorum. Ekibiniz, hangi konularda size gelmeleri gerektiğini ve hangilerinde gelmemeleri gerektiğini anlamalı. Projelerimden birinde, az önce bahsettiğim ulaşım projesinde, program ve bütçe ile ilgili her şeyde bana dâhil olun. Bunun dışındaki her küçük kararda ilerleyin; kararları benim vermemi beklemeyin, daha sonra inceleyebilirim.
Bu konuların günün akışını bozması gerekmiyor. Diğer projemde ise, herkesin sahip olduğu bir paydaş var. Bu kişinin önemli olması veya geçmişte sorunlar yaşanmış olması nedeniyle mesajınızın kusursuz olmasını istediğiniz biri. Bu paydaşın dâhil olduğu her şeye benim de dâhil olmam gerekiyor. Kendiniz için temel kurallar belirlemek, bunları ekibinize iletmek ve sonra bu kurallara bağlı kalmak önemli. Zor olan kısım bu olabilir; ancak önemsemediğinizi söylediğiniz şeylerden uzak durmaya kararlı olmalısınız.
Ben Aston:
Bu faydalı bir tavsiye. İnsanların kariyer yolculuğunu anlamak her zaman ilgimi çekiyor. Bu proje yöneticiliği rolünü sevdiğini söyledin; peki büyüdüğünde ne olmak istiyordun? Şu anda yaptığın iş, gençken olmak istediğin şeyle nasıl örtüşüyor?
Sarah Hoban:
Çocukken büyüyünce ne olmak istediğiniz sorulduğunda, genellikle medyada gördüğünüz şeylerden birini söylersiniz. Bu soruya verdiğim ilk cevap marangoz olmaktı. Bu, şimdi büyük bir felaket olurdu; çünkü açıkça mühendis değilim ve böyle bir işte hiçbir şekilde başarılı olamazdım. Ancak ideal mesleğin nasıl göründüğünü ilk kez kavradığımda, beşinci sınıfta yaptığımız bir okul gezisini hatırlıyorum. Bir uzay merkezine gitmiştik ve uzay fırlatmasını canlandırmamız gerekiyordu. Sınıftaki herkese fırlatmada oynayacağı bir rol verilmişti.
Benim rolüm komuta merkezi operatörüydü. Bu rolün hayatta gerçekten karşılığını bulduğunu söyleyebiliriz. Ancak bu deneyimi sık sık hatırlıyorum; çünkü uzay mekiğindeki herkesin oynayacağı bir rol var ve hiçbir rol diğerinden daha önemli değil. Yani çocukluk hayalimi bir şekilde gerçekleştiriyorum.
Ben Aston:
Komuta merkezi operatörü, bence proje yönetimi için gerçekten iyi bir paralel rol. Harika. Kariyerleriyle nereye ilerlemek istediklerini düşünmek de ilginç. On veya on beş yıl sonra ne yapacağını düşünüyorsun?
Sarah Hoban:
Proje yöneticisi olmaya devam etmek isterim; ancak üzerinde çalışacağım proje türleri açısından rolümün değişeceğini düşünüyorum. Her zaman öğrenmek ve farklı bir şeye kendimi kaptırmak isteyen biriyim. Bu, farklı bir sektör veya farklı bir çalışma türü olabilir. Yeni bir şey, farklı bir bölge öğrenmek harika olurdu. İkinci bir kariyer olarak bir gün yaşam koçu veya organizatör olabileceğimi düşünüyorum; çünkü kişisel hayatımda da tutkulu olduğum bir konu bu.
Ben Aston:
İnsanlara sormayı sevdiğim şeylerden biri, son zamanlarda hayatınızı daha iyi hâle getiren ne bulduğunuzdur. Dijital proje yöneticileri olarak farklı dijital araçlar kullanıyoruz. Son zamanlarda keşfettiğin ve “Herkes bu aracı bilmeli” dediğin bir araç var mı? Projeleri ve ekiplerini daha iyi yönetmene yardımcı olan herhangi bir yöntem kullanıyor musun?
Sarah Hoban:
Cevap kesinlikle düşük teknoloji içeren bir şey olacak. Bu nedenle dinleyicileriniz, piyasadaki en iyi araçlar konusunda bana benim onlara yardımcı olabileceğimden daha fazla yardımcı olabilir. Ancak yakın zamanda telefonumdaki bildirimleri kapatabileceğimi keşfettim. İnsanların bunu bilip bilmediğini bilmiyorum ama yapılabilen bir şey bu. Örneğin bu podcast sırasında yanıtlamam gereken bir grup mesajından 55 bildirim almıyorum. Bununla daha sonra ilgilenebilirim. Harika bir şey ve hayatımı değiştirecek kadar büyük olmasa da kesinlikle faydalı.
Ben Aston:
Evet, ama önemli olan tekrar açmayı hatırlamak. Şu anda biri benimle sohbet etmeye çalışıyor; beklemek zorunda kalacak. Şimdi makalen hakkında konuşalım. Bence bu konu çok yerinde; çünkü bu hafta gerçekten başıma gelen bir olay var. Bir kişi beni aradı ve oldukça üzgündü. Daha çevik projelere doğru büyük bir değişim gördüğü için üzülmüştü.
Proje yönetimine dair umudunu tamamen kaybetmiş gibiydi. Dürüst olalım: Bir çeviklik taraftarının proje yöneticisini övdüğünü hiç duydun mu? Çeviklik iş birliğiyle, kendi kendini organize eden ekiplerle ilgilidir ve proje yöneticisinin rolünü sorgulatır. Bu kişi beni aradı ve proje yöneticisi rolünün öldüğü fikri kendisine kabul ettirilmişti. “Buradan nereye gideceğiz? Çevik bir ekip kendi kendini organize ediyorsa ve Scrum uyguluyorsak engelleri kaldıran bir Scrum yöneticimiz, iş listesini düzenleyen bir ürün sahibimiz varsa proje yöneticisinin rolü ne? Herkes kendi işine bakıyorsa proje yöneticileri olarak bu bizi nereye bırakıyor?” diye soruyordu.
Ona şunu söyledim: “Burada hâlâ büyük resme bakması gereken biri var. Bütçe nerede? Takvim nerede? Kapsam ne durumda? Paydaş yönetimi, değişiklik yönetimi ve kaynak yönetimi var. Liste uzayıp gider.” Ancak bunu başka bir bölüme bırakalım. Bugün ele almak istediğimiz temel konu, çevik dünyada proje yöneticisinin ortaya çıkan rolü. İstisnalar üzerinden ekiplerimize nasıl liderlik ederiz? En iyi işleri yapmaları için onları nasıl güçlendiririz?
Adam Pink’in bu konudaki görüşünü gerçekten beğeniyorum. Ekiplerimizi nasıl motive edebileceğimizden, bizi motive eden özerklik, ustalık ve amaç unsurlarını nasıl kullanarak daha iyi bir proje yöneticisi olabileceğimizden ve ekiplerimize daha iyi liderlik edebileceğimizden bahsediyor. Sarah, çevik projelerde karşılaştığın bir zorluk var mı bilmiyorum ama bir konuda herkes prensipte ve teoride hemfikir oluyor: Daha çevik olmak ve projenin çevik olması istiyoruz.
Bunun sonuçlarından biri, ekiplerin istediklerini yapma özgürlüğü istemesi ve kendi kendilerini organize etmeye çalışması. Özgürlük istiyorlar; ancak diğer yandan projenin veya işin sonucuyla ilgili sorumluluk almak istemiyorlar. Bu konuda yalnız mıyım, yoksa sen de bunu yaşadın mı?
Sarah Hoban:
Yalnız değilsin; ben de bunu yaşadım. İnsanlar mikro yönetilmek istemediklerini söylüyor ve katılıyorum, kimse bunu istemez. Proje yöneticisinin devreye girmesi ve senin de söylediğin gibi ekiplerin özgür ve kendi kendini organize etmesine yardımcı olmakla işlerin kontrolden çıkmamasını sağlamak arasındaki ince çizgide yürümesi gerekiyor. İnsanların bu sorumluluktan kaçınmasının nedenlerinden biri de insan doğası. Bir şeyler ters gittiğinde, ekip olarak birlikte karar verilmiş olsa bile suçu başkasına atmak istiyorsunuz.
Özellikle müşteriyle doğrudan iletişim kuran bir proje yöneticisiyseniz, proje yöneticisi günah keçisi olabilir. Ekip müşteriyle sizin kadar iletişim kurmayabilir. Müşteri sizi arar ve ekip bunu duymak zorunda kalmaz. Bence mesele, ekibin de sizin kadar müşteriyi, müşterinin isteklerini ve ihtiyaçlarını önemsemesini sağlamak. Bu zor olabilir; ancak bunu yapmaya başlamanın bir yolu var.
Ben Aston:
Bizi bu süreçten geçirir misin? Ekibin bunu önemsemesini nasıl sağlıyorsun? Proje ekipleri bazen projeye dar bir pencereden bakıyor ve projeyi neden yaptığımızı, projenin amacını veya daha büyük resmi göremiyor. Ekiplerin yalnızca odaklandıkları çıktıları değil, projenin tamamını önemsemesine nasıl yardımcı oluyorsun?
Sarah Hoban:
Lider ile yönetici arasındaki tipik farkı anlatırken genellikle liderin proje vizyonunu belirleyen kişi olduğunu söyleriz. Ancak liderin, özellikle proje için çerçeveyi oluşturan kişi olduğunu da düşünüyorum. Uzun süre iş hayatında bulunan insanlar, işlerin nasıl yapılandırılması gerektiği konusunda kafalarında bazı fikirler taşıyabilir. Bazı sorunların veya belirli çalışma biçimlerinin kaçınılmaz olduğunu kabul edebilirler. Ben bunu değiştirmeye çalışıyorum. Onları, “Tamam, işlerin son dakikada aceleyle yapılması gerekmiyor. Çıktılarımızı ve inceleme sürecimizi nasıl yürüteceğimiz konusunda bir yapı oluşturabiliriz; böylece bunu kendimize biz yapmamış oluruz” diye düşünmeye yönlendiriyorum.
Müşteri için geç saatlere kadar çalışmanız başka bir şeydir; düzensiz olduğunuz için geç saatlere kadar çalışmanız başka bir şey. Bunu yapmanın bir yolu, ekibinizi bireyler olarak tanımak ve güçlü ve zayıf yönlerini anlamaktır. Bu, kaldırabilecekleri iş miktarını onlardan ne kadar talep edebileceğinizi anlamanıza yardımcı olur. Bunun “Ben sahilde Mai Tai içerken ekibim her şeyi yapıyor” gibi görünebileceğini biliyorum. Mesele bu değil. Mesele, bir sonraki işi almak için müşteri ilişkisini geliştirmeye zaman ayırabilmeniz amacıyla zamanınızı serbest bırakmak.
Zamanınızı nerede geçirdiğiniz hakkında ekibinizle konuşmak ve bu konuda şeffaf olmak yardımcı olur. Proje faaliyetlerimizin tümünü takip etmek için bir Kanban panosu kullanıyoruz. Proje yönetimi faaliyetlerinin tamamını da bu panoya ekliyorum. Böylece ekip, “Sarah bütün gün boş boş dolaşmıyor; müşteriyi arıyor, bu teklifi yazıyor, bu pazarlama toplantısını yapıyor” diyebiliyor. Herkesin katkı sağlayan bir rolü olduğunu anlayabiliyorlar. Bu da proje yöneticisinin gereksiz olduğu fikrine geri dönüyor. Tıpkı beşinci sınıftaki uzay merkezi örneğinde olduğu gibi, proje yöneticisinin de projeye katılan herkes kadar önemli bir rolü var; yalnızca rolü biraz farklı görünebilir.
Ben Aston:
Yaptıklarımızı görünür hâle getirme fikrini gerçekten seviyorum. JIRA panolarımız veya proje panolarımız çoğu zaman çıktılara ve iş üretmeye odaklanıyor; çünkü sonuçta bunun için para alıyoruz. Proje yönetimi arka planda gerçekleşen bir şey gibi görünüyor. Ancak yaptıklarımızı görünür kılmanın, ekibin ne yaptığınızı ve kattığınız değeri anlamasına yardımcı olması fikrini seviyorum. Ayrıca projeyi rayında tutan kişinin siz olduğunuzu ve bu sayede yapılacak iş ile müşteri ilişkisinin devam ettiğini görmelerini sağlıyor.
Blogun gizli proje yönetimi üzerine. Bunun konuya nasıl bağlandığını anlatır mısın? Öncelikle gizli proje yönetimi nedir?
Sarah Hoban:
Bu terimi aslında proje yönetimi istemeyen müşteriler için ortaya attım. Geçmişte bana “Proje yöneticisi istemiyorum, buna ihtiyacım yok. Çok fazla iş. Bir değeri yok. Bunun için ödeme yapmak istemiyorum” diyen birkaç müşterim oldu. Ancak gerçek şu ki, onu yönetmeden bir proje yürütemezsiniz. Bu nedenle proje yönetiminin ne olduğunu, onların haberi olmadan biraz gizlemeniz gerekir. Yaptığım bir örnek şuydu: Sorunu nasıl çözeceğimizi düşünmek için onlarla bir çalışma toplantısı düzenledim. Sonrasında “Az önce yaptığımız şeyin ne olduğunu biliyor musunuz? Bu stratejik planlamaydı. Sizi korkutan kelime buydu. Bir saat harcadık ve elimizde bir plan var. En mükemmel plan olmayabilir ama artık bir planımız var” dedim.
Toplantının notlarını yazdım ve “İşte proje sözleşmemiz” dedim. Daha sonra bütçe kesintileriyle karşılaştıklarında bu sözleşmeye sahip oldukları için memnun oldular. Projeyi gösterip “Bu proje onaylandı ve direktör tarafından imzalandı; finansman gerekçesini doğruluyor” diyebildiler. Değer görülebilir; belki hemen fark edilmeyebilir ama ileride ortaya çıkabilir. Gizli proje yönetimi, insanları yönetmeye de uygulanabilir. İnsanları kendi kararlarını vermeleri için güçlendirmenin, iş başında öğrenmelerini sağlamanın ve aynı anda projeyi ilerletip paydaşları memnun etmenin incelikli yolları vardır. Bu süreçte proje yöneticisi olarak siz de işi ve ekibi geliştirmeye devam edersiniz.
Ben Aston:
Bunu biraz daha derinlemesine ele alalım. İstisnalar yoluyla yönetmek, bilinçli olarak geri çekilip insanlara alan tanımak ve yalnızca gerçekten gerektiğinde müdahale etmek için tavsiyelerin neler? Ekip için tam özerklik ve ustalık fırsatları yaratmak adına neler önerirsin?
Sarah Hoban:
Bence makalede de bundan biraz bahsediyorum. Atmanız gereken adımlar şöyle: Önce beklentileri belirlemelisiniz. Hangi konulara dâhil olmak istiyorsunuz, hangilerine istemiyorsunuz? Daha sonra bu beklentileri güçlendirmeli, ekibinize iletmeli ve sözünüzden dönmeden bunlara bağlı kalmalısınız. Aksi hâlde ekip sizi mikro yöneten biri olarak görür ve tüm sistem çöker.
Bunun son parçası, ekibinize balık tutmayı öğretme kavramı. Bir insana balık tutmayı öğretirseniz ömür boyu beslenir; ona bir günlüğüne balık verirseniz yalnızca o gün beslenir. Liderliğin bir parçası, ekibinizin bir sorunu nasıl çözeceğini bulmasını sağlamaktır. Projemiz için hazırladığımız bazı çıktılar hakkında çok fazla, hatta itiraf etmeliyim ki gereğinden fazla ayrıntıcı yorum yapıyordum. Aynı yorumlar tekrar tekrar ortaya çıkıyordu. Sonunda ekibim “Bunların hepsini yakalayabilmek için bir kontrol listesi hazırlamalıyız; böylece Sarah ile uğraşmak zorunda kalmayız” diye düşündü. Onlara “Bir kontrol listesi hazırlasanız iyi olur” demedim. Bu sonuca kendilerinin ulaşmasına izin verdim ve başardılar.
Yaptığım başka bir şey de bir konu hakkında yorum yaptığımda gerekçemi açıklamaya çalışmak. Müşteriyi iyi tanıyorsam ve ekip tanımıyorsa, “Müşterinin bunu kesinlikle soracağını düşünüyorum” diyebilirim. Onların da çıktılara bu açıdan bakmasını sağlamaya çalışırım. Bu, özellikle daha genç bir çalışansanız önemli; her zaman bunu düşünmeyebilirsiniz. Hazırladığınız şey size mantıklı gelir, ancak ona çok yakın olduğunuz için bir adım geri çekilip hedef kitleyi düşünmeniz gerekir.
Son olarak, müşteri toplantılarına katılmalarını veya toplantıları dinlemelerini sağlamaya çalışırım. Böylece sormam gereken soruları duyabilir ve kendilerine hangi soruları sormaları gerektiğini anlayabilirler. Bu davranışı modellemek gibi. Yaptığım ve diğer proje yöneticilerine de önerdiğim başka bir şey, ekibinizin başarısız olabileceği fırsatları aramaktır. Elbette tüm proje için ödeme alıp almayacağınızı belirleyen nihai çıktıda bunu yapmak istemezsiniz; bunun zamanı o değildir.
Bence takvim veya bütçe açısından kritik olmayan küçük işler vardır. Bir veya iki gün gecikmeleri ya da birkaç saatlik yeniden çalışma gerektirmeleri büyük sorun değilse, işlerin ters gitmesi durumunda ne olduğunu deneyimlemelerine izin verin. Bir dahaki sefere bundan ders çıkarırlar. Ayrıca çevrim dışı olduğunuzda gerçekten çevrim dışı olun. Birçok proje yöneticisinin “Tatildeyim ama beni arayabilirsin” dediğini duyuyorum. Bana göre bu, ekibe sürekli yanlarında olduğunuz güvencesini vermektir. “Bir şeye ihtiyacım olursa veya sorum olursa Sarah her zaman burada” diye düşünürler. Şu duyguyu yaşamaya alışmaları gerekir: “Aman Tanrım, burada kimse yok; ne yapacağım?”
Bu, önemsemelerine ve sahiplenme duygusu geliştirmelerine yardımcı olur.
Ben Aston:
Bu sağlam bir tavsiye. Makalende yazdığın konulara, proje yöneticileri olarak rolümüze, istisnalar yoluyla yönetmeye, beklentileri belirlemeye, ortak beklentileri güçlendirmeye ve ekibine balık tutmayı öğretmeye geri dönelim. Beklentileri ve temel kuralları belirleme konusunu biraz açmak istiyorum. Projeler için temel kuralların neler? Bunlar projeden projeye değişiyor mu? Bu kuralları belirleme sürecin nasıl? Projenin başında ekiple oturup konuşuyor musun, yoksa sürekli geliştirdiğin bir şey mi?
Sarah Hoban:
Projeden projeye kesinlikle değişiyor. Bazı projelerde diğerlerine göre daha fazla proje yöneticisi katılımı gerekiyor. Bu, projenin nasıl kadrolandığına, müşterinin kim olduğuna veya ekibin müşteriyle çalışma deneyimine bağlı olabilir. Bazı durumlarda bu kuralları ekiple birlikte oluşturmayı seviyorum. Proje boyunca ekip toplantılarında temel kuralların neler olduğunu birlikte şekillendiriyoruz. Örneğin bir projemizde kullandığımız bir kalite kontrol listesi var.
Artık görevleri grup olarak yönetmek için kullandığımız bir Kanban panomuz var. Bunun bizim için neyin işe yarayıp neyin yaramayacağını deneme yanılma yoluyla birlikte belirledik. Ben başlangıçta hangi konularda çok ayrıntıcı olacağımı açıklamaya çalışıyorum. Onlara her zaman söylediğim şeylerden biri, başka bir hayatımda teknik editör olduğum ve bu nedenle ayrıntılar konusunda takıntılı davranacağım. Bu yüzden doğru yapmaları gerektiğini bilmeleri iyi olur. Ancak kuralları genel olarak ekip olarak oluşturuyoruz.
Ben Aston:
Güzel. Konuşmaya başladığımız noktaya, çevik projelerde proje yöneticisinin ortaya çıkan rolüne dönelim. Ekiplerimiz kendi kendilerini organize etmek istiyor. Ancak senin deneyimin nasıl bilmiyorum; ben hiçbir zaman gerçekten kendi kendini tam olarak organize etmiş bir ekiple çalışmadım. Sen böyle bir ekiple çalıştın mı? Sana göre kendi kendini organize eden ekip nasıl görünür?
Sarah Hoban:
Dürüst olmak gerekirse bunun tam olarak ne anlama geldiğini bilmiyorum. Yaklaştığımızı düşünüyorum. Ekip tamamen kendi kendini organize ediyorsa, bu muhtemelen dünyanın en sıkıcı işi olurdu ve ben o projede proje yöneticiliği yapmak istemezdim. Bunun nedeni insanların kusursuz olmaması. Ekipler de hiçbir zaman tamamen kusursuz olmayacak. Birlikte çalışmaya başladıkça ilerleyebilir ve bir ritim geliştirebilirler. Ancak yeni bir ekip üyesi veya yeni koşullar geldiğinde bu dinamik değişebilir. Ekip sürekli yeniden ayarlanır. Bu nedenle bunu sürekli iyileştirme süreci olarak görüyorum.
Ne yazık ki kendi kendini organize etmenin sihirli bir formülü olduğunu düşünmüyorum. Belki bir proje yöneticisi olarak taraflıyım ama bunun hiçbir zaman tamamen gerçekleşmeyeceğini hissediyorum. Daha önce söylediğim gibi proje yöneticisi ekibin bir parçasıdır ve diğer ekip üyeleri kadar önemli bir rolü vardır. İyi bir proje yöneticisiyseniz gerektiğinde ekibinizle birlikte çalışır, elinizden geldiğince yardım edersiniz. Her şey yukarıdan oturup aşağı bakarak işlerin olması gerektiği gibi ilerleyip ilerlemediğini görmekten ibaret değildir.
Bunun zamanla gelişeceğini düşünüyorum; ancak tam anlamıyla kendi kendini organize eden bir yapıya ulaşacağımızı sanmıyorum.
Ben Aston:
Bu ilginç bir fikir ve güzel bir düşünce. Ancak sonuçta birinin proje vizyonunu belirlemesi ve önemli kararları alması gerekiyor. Projeleri yönetirken her zaman ödünleşimler yapıyoruz. Öncelikleri belirliyor, daha fazla çaba veya zaman harcayabileceğimiz noktaları kararlaştırıyoruz. Bir yerde sınır çizmeniz gerekiyor. Benim deneyimime göre kendi kendini organize eden ekiplerdeki zorluk, projenin ilerlememesi. İnsanlar iş birliği yapmak istiyor ve bir konuda karar veremiyorlar.
Bir tür atalet oluşuyor; insanlar biraz kendi etrafında dönüyor ama proje ilerlemiyor. Bence proje yöneticisinin rolü, çerçeveyi çizmek ve “Tamam arkadaşlar, üzerinde çalışmamız gereken proje bu. Kararı şu zamana kadar vermeliyiz. İş birliği yapabileceğiniz, kendi kendinizi organize edebileceğiniz ve yineleyebileceğiniz sınırlar bunlar” demek. İnsanların daha iyi çalışmasına ve kendi kendilerini organize etmesine yardımcı olmak için sağladığımız çerçevenin çok net olması gerekiyor. Bu konudaki görüşün ne?
Sarah Hoban:
Bu, ekip liderinin veya proje yöneticisinin proje için vizyon belirlemesi fikrine geri dönüyor. Aynı zamanda ekibin nasıl birlikte çalışacağına ilişkin senin de söylediğin gibi bir yapı oluşturmak gerekiyor. Bazen kilitlenmeyi kırmak gerekiyor. Gelecekte ilginç olabilecek şey, proje yöneticisinin her zaman aynı kişi olmaması olabilir. Herkesin başkasının bir şey yaptığını varsaydığı ama aslında hiç kimsenin yapmadığı klasik soruna düşmemek için farklı bir karar verici veya lider atanabilir.
Bu ivmeyi korumak için herhangi bir ekipte böyle bir role sahip birinin bulunması gerektiğine inanıyorum.
Ben Aston:
İlk adım olarak dinleyen bazı kişiler “Ekiplerine biraz özgürlük vermek, onlara güvenmek, beklentileri belirlemek, ortak beklentileri güçlendirmek, ekibe kendi başına sorun çözmeyi öğretmek güzel ama başlangıç noktası ne?” diye düşünüyor olabilir. Ekibinize güvenip bazı şeyleri bırakabilecek noktaya nasıl geliyorsunuz? Hata yapmalarına izin vermekten bahsettin, ancak ekibin başındayken işler ters giderse sorumlu tutulacağını bildiğin hâlde onlara güvenmek zor. Programı bitirirken, ekibinizle güven geliştirmek için ilk adım nedir?
Sarah Hoban:
Geçmişte öğrendiğim ve hâlâ öğrenmeye devam ettiğim şey şu: Bazen bir ekip üyesiyle sorun yaşadığımda içten içe çok sinirleniyorum. “Üzerine düşeni yapmıyor. Ne olduğunu anlamıyor. Ekibin geri kalanıyla iletişim kurmuyor” diye düşünüyorum. Sonra kendimi daha da geriyorum. Onlarla görüştüğümde ise on üzerinden dokuz kez tamamen farklı bir durum olduğunu fark ediyorum. Sorun genellikle düşündüğüm şeylerle ilgili olmuyor; yaklaşık 20 dakikalık bir konuşmayla çözülebilecek basit ve doğrudan bir konu oluyor.
Bunun büyük ölçüde iletişimle ilgili olduğunu düşünüyorum. Ekiplerimle mümkün olduğunca müdahalesiz çalışmaya gayret etsem de herkesle haftada bir bire bir görüşüyorum. Ekibimiz küçük olduğu için bunu yapabiliyorum. Projeniz veya ekibiniz daha büyükse görüşmeleri daha uzun aralıklara yaymak isteyebilirsiniz. Ancak bu konuşmalara zaman ayırmaya çalışıyorum. Bu zamanın önceden belirlenmesi ekibin şunu bilmesine yardımcı oluyor: “Bu benim proje yöneticisiyle görüşme zamanım.” Böylece arada sorunları çözmeyi öğreniyor ve sorularını bir kerede getiriyorlar.
Bu, zamanınızı yönetmenize de yardımcı oluyor; gün boyunca her şey aniden önünüze gelmiyor. Bu nedenle bire bir toplantılar yapmak ve kişiyi iş dışında da tanımak önemli. Bu, konuşmalar sırasında ortaya çıkıyor. Ayrıca zaman zaman küçük de olsa bir ekip oluşturma etkinliği yapmaya çalışıyorum. Geçen hafta birinin doğum günüydü; toplantımızı kahve içerek yaptık. Küçük bir şey gibi görünüyor ama insanlar bunu takdir ediyor. Ekranların önündeki insanlar olarak bir adım geri çekilip birbirimizle iletişim kurmamızı sağlıyor.
Bence asıl mesele insanları insani düzeyde tanımak.
Ben Aston:
Bu gerçekten sağlam bir tavsiye. Çoğu zaman “Ekibime güvenmiyorum” diye düşünebiliriz. Ancak güven, kişiyi tanımaktan ve sağlam iletişimden doğuyor. Şeffaf, açık ve net iletişim varsa güven oluşturmaya başlayabiliriz. Onların bakış açısını ve neden böyle konuştuklarını anladıkça davranışlarını daha iyi öngörebiliriz; bu da güven oluşturmaya gerçekten yardımcı olur. Sarah, bugün bize katıldığın için çok teşekkürler. Gerçekten harika bir sohbet oldu.
Sarah Hoban:
Burada olmaktan memnuniyet duydum. Çok teşekkürler Ben.
Ben Aston:
Proje yönetiminin geleceği, çevik proje yöneticisinin geleceği ve bunun ne anlama geldiği hakkındaki bu sohbete katkıda bulunmak isterseniz thedigitalprojectmanager.com adresine giderek Sarah’nın gönderisine yorum yapabilirsiniz. Ayrıca Slack ekibimize katılabilir ve web sitemizin kaynaklar bölümüne giderek bu ve daha birçok konu hakkında konuşmaya katılabilirsiniz. Bir sonraki bölüme kadar bizi dinlediğiniz için teşekkürler.
Hiç kendi kendini yöneten ekipleri duydunuz mu? Bunun sizin için ne anlama gelebileceğini merak ediyorsanız şuna göz atın: Proje Yöneticileri Olmadan Proje Ekipleri: Proje Yönetimi İkilemini Keşfetmek (Railsware’den Julia Ryzhkova ile)
