Şelale proje yönetimi, proje kapsamını, gereksinimlerini ve risklerini belirlemek için planlama ve toplantıların baştan tamamlanmasını içeren doğrusal bir metodolojidir.
Gereksinimleriniz belirli ve sabitse, gelecekteki aşamaların başlayabilmesi için önceki aşamaların tamamlanması gerekiyorsa ve proje başladıktan sonra değişiklikler veya revizyonlar sınırlıysa projeniz için doğru yöntem budur. Şelale proje yönetiminin nasıl işlediğini burada bulabilirsiniz.
Şelale Proje Yönetimi Nedir?
Şelale proje yönetimi, farklı çalışma aşamalarından ilerleyen doğrusal bir proje yönetimi metodolojisidir. Bir sonraki çalışma aşaması önceki aşamaya bağlıdır; bu nedenle aynı anda yalnızca bir proje aşaması üzerinde çalışılabilir.
Şelale projesindeki proje planı, projenin başlatılmasından projenin kapatılmasına kadar yol boyunca kilometre taşlarıyla birlikte büyük ayrıntılarla oluşturulur.
Çevik ve Şelale Proje Yönetimi
Çevik ve şelale arasındaki temel fark, çevik yöntemin yinelemeye ve uyarlanabilirliğe odaklanması ve yol boyunca yeni gereksinimlere ve geri bildirimlere uyum sağlamak için planınızı değiştirebilmenizdir; şelale proje yönetimi ise projenin başlangıcından bitişine kadar doğrusal bir planı izler.
| Boyut | Şelale | Çevik |
|---|---|---|
| Proje planlaması | Ayrıntılı planlama baştan yapılır. | Planlama proje boyunca gelişir. |
| İş akışı | Çalışma sıralı aşamaları izler. | Çalışma yinelemeli döngülerle ilerler. |
| Gereksinimler | Açıkça tanımlanmış, istikrarlı gereksinimler için en uygundur. | Değişen gereksinimlere uyum sağlar. |
| Esneklik | Değişiklikler genellikle resmî revizyonlar ve yeniden çalışma gerektirir. | Değişiklikler yinelemeler arasında dâhil edilebilir. |
| Teslimat | Tamamlanan ürün genellikle projenin sonlarına doğru teslim edilir. | Kullanılabilir artımlı ürünler daha sık teslim edilebilir. |
| Paydaş geri bildirimi | Öncelikle planlanan incelemelerde ve kilometre taşlarında toplanır. | Geliştirme boyunca düzenli olarak toplanır. |
Ayrıca bazı ekipler her iki metodolojiyi birleştirerek "şelale-çevik-şelale" adı verilen yaklaşımı uygulayabilir.
Bir çevik çerçeve olan Scrum'da çalışma bir iş listesinde düzenlenir ve zaman kutulu sprintlerde tamamlanır. Her sprint, kullanılabilir bir ürün artımı oluşturmayı amaçlar; bu da paydaşların ilerlemeyi incelemesine ve geri bildirim sağlamasına olanak tanır.
Şelale Proje Yönetiminin 6 Aşaması
Şelale yöntemini kullandığınızda projeniz altı sıralı aşamadan geçer. Bununla birlikte proje yaşam döngüsünü de kullanırsınız; aşağıdaki adımlar, proje başlatma, planlama, yürütme, izleme ve kontrol ile kapatma olmak üzere beş proje aşamasıyla örtüşür.
| Aşama | Temel Faaliyet | Tipik Çıktı |
|---|---|---|
| 1. Gereksinimlerin Toplanması | Proje kapsamını, gereksinimlerini ve beklentilerini tanımlayın. | Gereksinim belgesi |
| 2. Tasarım | Onaylanan gereksinimlere dayalı çözümler geliştirin. | Onaylanmış tasarımlar veya teknik özellikler |
| 3. Uygulama | Ürünü oluşturun veya proje planını yürütün. | Çalışan ürün veya tamamlanmış proje bileşenleri |
| 4. Test & Kalite Güvencesi | Çıktıları doğrulayın ve kusurları giderin. | Test edilmiş ve doğrulanmış çıktılar |
| 5. Dağıtım | Tamamlanan ürünü yayımlayın. | Yayındaki ürün ve bakım planı |
| 6. Bakım | Sorunları giderin ve işlevselliği koruyun. | Düzeltmeler, güncellemeler ve bakım kayıtları |
1. Gereksinimlerin Toplanması
Şelale metodolojisinin ilk adımında projenin tüm gereksinimlerini toplarsınız. Bu süreç paydaşlarınız ve ekibinizle konuşmayı, proje başlangıç belgesini ve diğer kapsam belgelerini incelemeyi ve belirli çıktıları ve faaliyetleri ana hatlarıyla belirlemeyi içerir.
Dört tür gereksinim toplarsınız:
- İşlevsel gereksinimler
- Teknik gereksinimler
- İşlevsel olmayan gereksinimler
- Sistem gereksinimleri
Bunları proje planınızla birlikte gereksinim belgenizde belgeleyin. Proje sırasında gereksinimler değişirse belgeleri güncelleyin.
Çalışmayı başlatmadan önce bu belgeyi proje ekibinizle birlikte gözden geçirin ve harici paydaşlardan veya müşterilerden de onay aldığınızdan emin olun (bu işlem genellikle proje başlangıcı sırasında yapılır).
2. Tasarım
Bu adımda proje ekibiniz, gereksinimlere dayalı çözümler tasarlamaya başlayacaktır. Uygunluklarına ve beceri setlerine göre ( proje yönetimi yazılımını kullanarak) teslimatları ekip üyelerine atayın.
Teslimatların tam olarak neler olacağı, üzerinde çalıştığınız projenin türüne bağlıdır (örneğin bir web sitesi projesinde ekip, tel kafesleri ve web sayfası tasarımlarını teslim etmelidir).
Proje yöneticisi olarak bu aşamadaki sorumluluklarınız şunları içerir:
- Teslimatları gözden geçirme: Tasarımları inceleyin ve ekibe geri bildirim sağlayın.
- Zaman çizelgelerini yönetme: Teslimatları ve son teslim tarihlerini takip edin.
- Kritik yolu izleme: Projeyi geciktirebilecek görevleri belirleyin ve projenin planlandığı şekilde ilerlemesini sağlayın.
Tasarımlar paydaşlar veya müşteriler tarafından onaylandıktan sonra ilerleyebilirsiniz.
3. Uygulama
Uygulama aşamasında geliştirme ekibi, önceki aşamada oluşturulan tasarımları hayata geçirir. Proje yöneticisi olarak yine zaman çizelgesini takip edecek ve görevler atayacaksınız.
Ayrıca ortaya çıkabilecek olası riskleri ve bağımlılıkları izleyerek bütçenin çok hızlı tüketilmediğinden emin olmanız gerekir.
Geliştirme sürecindeki teslimatlar yine projenizin türüne bağlı olacaktır. Web sitesi projesi örneğimizde teslimatlar, çalışan web sayfalarını (kalite güvencesine olanak tanımak için muhtemelen önce hazırlık veya canlı olmayan bir ortamda) içerecektir.
Bu aşamada, tasarım aşamasında oluşturulan bir şeyin teknik olarak mümkün olmadığını fark edebilirsiniz. Bu durumda önceki aşamaya geri dönmeniz ve tasarımları yeniden çalışmanız gerekebilir (bu da zaman kaybetmenize neden olur). Yazılım geliştirme ekibinin tasarımların incelenmesine katılmasını sağlayarak bunu önleyebilirsiniz.
4. Test ve Kalite Güvencesi
Bu aşamada siz ve ekibiniz, teslim edilenlerin gereksinimleri ve paydaşların beklentilerini karşıladığından emin olmak için kalite testleri ve incelemeleri yapacaksınız.
Bu işle ilgilenen proje ekibidir; ancak proje yöneticisi olarak teknik bir geçmişiniz varsa siz de sürece dahil olabilirsiniz.
Test ve kalite güvencesi sırasında ekip şunları yapmalıdır:
- Teslimatların gereksinimleri karşıladığını doğrulamak için test senaryoları oluşturun.
- Çözülmesi gereken hataları ve sorunları belgeleyin.
- Kaliteyi, gereksinimlerin toplanması sırasında belirlenen ölçütlere göre değerlendirin.
- Beklenen işlevlerin kapsandığını doğrulamak için kullanım senaryolarını inceleyin.
Bu süreçte keşfettiğiniz büyük hataları veya sorunları düzeltmeleri için projeyi geliştiricilerinize geri göndermeniz gerekebilir. Bu nedenle test aşaması için projenize ek süre ayırmanız önemlidir; son dakikada hataları düzeltmekle uğraşırken projenin gecikmesini istemezsiniz.
5. Yayına Alma
Ekip, kalite güvencesi iş akışı sırasında bulunan tüm hataları ve sorunları düzelttikten sonra projeyi yayına alabilir. Buradaki teslimat, canlı ürünü, ürünü sürdürmek için bir planı (aşağıdaki bakım aşamasıyla ilgili bilgilere bakın) ve teslim edilenlerle ilgili belgeleri içerir.
Kalite güvencesi aşamasında gözden kaçan hatalar veya sorunlar olup olmadığını görmek için canlı ürünü izleyin. Proje yöneticisi olarak, her şeyin beklentilere uygun şekilde ilerlediğinden emin olmak için paydaşlarla veya müşterilerle sürekli iletişim halinde olmanız gerekir.
6. Bakım
Ardından ekip, önceki adımda ortaya konan plana uygun olarak ürünün bakımını gerçekleştirecektir. Düzenli bakım olarak plana nelerin dahil olduğu ve kapsam dışında kalan ve ek maliyete neden olabilecek unsurlar (ör. yeni özellikler, ek sayfalar vb.) konusunda paydaşlara veya müşterilere açık bilgi verin.
3. Şelale Proje Yönetiminin Kullanım Alanları
Şelale proje yönetimi; teslimatları ve kısıtları iyi tanımlanmış, ayrıca bütçeleri ve zaman çizelgeleri sabit olan projelerde en iyi şekilde çalışır.
Proje kapsamınızda hâlâ çok sayıda bilinmeyen varsa veya kapsam değişikliğe açıksa şelale, kullanmak isteyeceğiniz proje yönetimi yaklaşımı muhtemelen değildir. Şelale aşağıdaki proje türlerinde en iyi şekilde çalışır:
İnşaat Projeleri
İnşaat (aynı zamanda sermaye projesi yönetimi olarak da bilinir), katı bir proje yönetimi süreci projede çalışan veya tamamlanmış ürünü kullanan herkesin güvenliğini sağlamaya yardımcı olduğu için şelale yöntemine oldukça uygundur.
Bunun nedeni, binalara ilişkin planların yapım başlamadan önce mühendisler ve çoğu zaman devlet kurumları tarafından onaylanması gerekmesidir. Planlar süreç boyunca değişikliğe tabi değildir ve sıralı bir plan kolayca takip edilebilir.
Bu tür projeler için kullanabileceğiniz özel inşaat proje yönetimi yazılımı araçlarının yanı sıra inşaat proje yönetimi için yapay zekâ araçları da vardır.
Web Sitesi Tasarımı ve Geliştirme Projeleri
Web sitesi tasarımı ve geliştirme projelerinde şelale süreci veya çok sayıda çevik yöntemden biri kullanılabilir. Gereksinimler iyi tanımlandığında şelale yöntemi iyi sonuç verir.
Kullanmanız gereken kesin bir site haritanız ve stil kılavuzunuz varsa aşamaları ve her sayfanın inceleme ve onay için ne zaman hazır olacağını planlamak kolaydır. Hedef lansman tarihinizi de yüksek bir güven düzeyiyle belirleyebilirsiniz.
Belirli İşlevlere Sahip Yazılımlar
Ekibiniz belirli işlevlere ve iyi tanımlanmış bir gereksinim kümesine sahip bir yazılım geliştiriyorsa şelale modeli doğru seçim olabilir. Buna CRM sistemi, İK yazılımı veya herhangi bir uyumluluk aracı örnek olarak verilebilir.
Bunların başlangıçta belirlenmiş bir gereksinim kümesi olacaktır ve çalışmalar doğrusal bir şekilde planlanıp tamamlanabilir. Zaman çizelgesini, paydaşların durum güncellemelerini ne zaman alacağını ve/veya kullanıcı kabul testleri için ne zaman hazır bulunmaları gerektiğini gösteren bir Gantt şeması, herkesin planınızla aynı doğrultuda ilerlemesini sağlar.
Şelale Proje Yönetiminin Avantajları ve Dezavantajları
Şelale proje yönetimi net bir yapı, belirlenmiş sorumluluklar ve kapsamlı dokümantasyon sunar; ancak sıralı yaklaşımı değişiklikleri zorlaştırabilir. Avantajları ve dezavantajları anlamak, bu metodolojinin projeniz için uygun olup olmadığını belirlemenize yardımcı olabilir.
| Avantajlar | Dezavantajlar |
| Ön planlama: Planlama çalışmalar başlamadan önce yapılır; bu da belirsizliği ve beklenmedik değişiklikleri azaltır. | Katı yapı: Proje başladıktan sonra değişiklikleri uygulamak zordur. |
| Net sorumluluklar: Ekip üyeleri rollerini ve zaman çizelgelerini anlar. | Sınırlı esneklik: Gelişen teknoloji veya kullanıcı gereksinimlerini sürece dahil etmek zor olabilir. |
| Belirlenmiş hedefler: Ekipler ve paydaşlar net bir proje planını ve hedefleri paylaşır. | Daha uzun planlama süreci: Kapsamlı ön planlama, uygulamanın başlamasını geciktirebilir. |
| Kapsam kontrolü: Yeni fikirler gelecekteki çalışmalara ertelenebilir veya değişiklik emirleri aracılığıyla ele alınabilir. | Gecikmiş teslimat: Sıralı aşamalar, çevik yaklaşımlara kıyasla kullanılabilir bir ürünün teslimini geciktirebilir. |
| Daha kolay devir teslimler: Belgelenmiş gereksinimler ve tasarım kararları, ekiplerin proje aşamaları arasında geçiş yapmasına yardımcı olur. | Sorunların geç keşfedilmesi: Sorunlar test aşamasına kadar tespit edilmeyebilir. |
| Daha iyi dokümantasyon: Kaydedilmiş kararlar ve onaylar, yeni ekip üyeleri için başvuru kaynağı sağlar. | Maliyetli yeniden çalışma: Geç keşfedilen sorunlar, tamamlanmış aşamaların yeniden ele alınmasını gerektirebilir; bu da maliyetleri artırır ve teslimatı geciktirir. |
Kendi Çalışmanızda Şelale Yöntemini Ne Zaman Kullanacağınıza Karar Verme
Şelale yönteminin ve çeşitli çevik yaklaşımların görece avantajlarını tartışmak ister misiniz? DPM Üyeliğine katılın ve Slack'te yüzlerce dijital proje yöneticisiyle yapılan sohbetlere erişim elde edin! Ayrıca proje planları, risk kayıtları ve iş kapsamı belgeleri gibi önemli proje dokümanları için 100'den fazla şablona erişebilirsiniz.
