Bu podcast, The Digital Project Manager’da yayımlanan bir makalenin parçasıdır.
Makaleyi buradan okuyabilirsiniz.
Bu podcast size kurumsal projeler ve proje yönetimi yazılımlarında lider olan Clarizen tarafından sunulmaktadır.
clarizen.com adresinden daha fazla bilgi edinin
İlgili Bağlantılar:
- S.M.A.R.T. Proje Hedefleri Yazmayı Öğrenin (Örneklerle)
- Clarizen | Proje Yönetimi Yazılımı
- En İyi Kaynak Planlama Yazılımı Araçları
- Paydaş Yönetimi 101: Paydaş Türleri ve Bunların Yönetimi
- Reason One
- Verimli Sanal Ekipleri Yönetmek İçin İpuçları + Araçlar
- En İyi 10 Proje Yönetimi Uygulaması: Her Ay Yapmanız Gerekenler
- Çıkarılan Dersleri Neden ve Nasıl Belgelemelisiniz? (Çıkarılan Dersler Şablonuyla)
- İşe Yarayan Bir Proje Bütçesi Oluşturun: Eksiksiz Maliyet Tahmini Rehberi
- Her ekip için en iyi proje yönetimi araçları
- Tel Çerçeveler, Maketler ve Prototipler Oluşturmak İçin En İyi 10 Tel Çerçeve Aracı
- Proje yöneticilerinden oluşan Slack ekibimize katılın
- Apple Podcasts – The Digital Project Manager’ın Podcast’i
Transkripti Okuyun:
Podcast yayınlarımızı bir yazılım programı kullanarak yazıya dökmeyi deniyoruz. Bot her zaman yüzde 100 doğru çalışmadığı için lütfen olası yazım hatalarını bağışlayın.
Ben Aston:
Daha iyi dijital projelere liderlik etmek için işe yarayan tavsiyeler vermek üzere teorinin ötesine geçtiğimiz DPM podcast’ine hoş geldiniz. Bizi dinlediğiniz için teşekkürler. Ben, The Digital Project Manager’ın kurucusu Ben Aston.
Peki ekipleriniz yaptıkları şeyi neden yaptıklarını biliyor mu? Ya müşteriniz? Merak ediyorum, bu konu tamamen açık mı? Özel mi? Ölçülebilir mi? Gerçekleştirilebilir mi? Gerçekçi mi? Zamanla sınırlı mı? Projenin başarısının nasıl görüneceği konusunda herkes aynı fikirde mi?
Biraz daha açık olsaydı projenin seyri değişir miydi? Evet mi? Öyleyse SMART proje hedefleri oluşturma konulu bu podcast’i dinlemeye devam edin. Bu, projeleriniz için uyum sağlayacak; açıklık ve yön sunacaktır.
Bugün Reason One’da kıdemli proje yöneticisi olan Mackenzie Dysart konuğumuz. Reason One, tam hizmet sunan bir dijital pazarlama ajansı. Mackenzie tüm unvanlara sahip: PMP ve CSM sertifikalı; ajans ve müşteri tarafında web sitesi geliştirmelerinden uygulamalara ve kampanyalara kadar deneyimi var. Merhaba Mackenzie.
Mackenzie Dysart:
Merhaba.
Ben Aston:
Bugün bize katıldığın ve proje hedefleri hakkındaki harika yazını yazdığın için teşekkürler. Öncelikle şunu merak ediyorum: Bu yıl senin için yeni olan ne var? Şu anda ne tür projeler üzerinde çalışıyorsun?
Mackenzie Dysart:
Şu anda yaptığım ve biraz farklı olan ilginç işlerden biri, şirketimizin pazarlama projelerinde yer almak. Reason One kısa süre önce bir marka olarak faaliyete geçti. Önceki iki ajansın, ecentricarts ve BlueKey’in birleşmesinden oluştu. Yalnızca Reason One web sitesinin ve markasının oluşturulmasında değil, artık pazarlama stratejisini hazırlamada ve yönetici olan kedileri aynı yöne sürmeye çalışmakta da rol alıyorum. Bu oldukça deneyimli bir süreç oldu ve kesinlikle bir öğrenme fırsatıydı; çünkü standart bir web sitesi projesinden biraz farklı bir değişim yaşandı. Bu nedenle gerçekten ilginçti.
Ben Aston:
Peki tavsiyelerin neler? Yani bu komik, değil mi? Ajanslar genellikle kendilerini pazarlamakta gerçekten kötüler. Kendi müşterimiz olmak da oldukça zor bir şey ve bence her zaman komik olan konulardan biri. Ajans web siteleri genellikle gerçekten kötü olur; çünkü her zaman öncelik listesinin en altındadırlar ve birbiriyle rekabet eden paydaşlar vardır. Bunlar, bir müşterinin yaşadığı tüm kâbusların kendi ajansındaki hâlidir. Peki bunu nasıl yürütüyorsun? Nasıl hayata geçiriyorsun?
Mackenzie Dysart:
Evet, kendi kendimizin en kötü müşterisi olduğumuzu kesinlikle kabul ediyorum. Bu bir deneyim oldu. Bence en zor şeylerden biri, kârlı veya faturalandırılabilir olmayan bir iş üzerinde çalışmak için kaynak planlarında zaman ayırmaktı. “Bu kişiyi proje çalışmasından çıkarıp buraya getireceğiz” demek gerçekten zor.
Bu nedenle en önemli şeylerden biri “Hayır” diyebilmekti. Bu mücadeleleri vermek ve son teslim tarihlerini belirlemek gerekiyordu. Bence en büyük adımlardan biri “Tamam, üzerinde çalışmamız gereken son tarih bu” demek, buna bağlı kalmak ve yöneticilere hayır diyebilmekti. Ortaklar harikadır ama bazen “Hayır. Dur. Bunu istemeyi bırak. Sadece hayır” demeniz gerekir.
Bu yüzden yaratıcılığımızı biraz sınırlayıp “Gerçekçi olmalıyız. Bu belirli zaman içinde ne yapabileceğimizi bulalım” demek zorunda kaldım. Ayrıca ne zaman hayata geçireceğinize ilişkin net bir proje hedefinizin olması da çok önemliydi. Bunun gelecekteki durumdan nasıl farklı görüneceğini belirlemek, başarımızda büyük rol oynadı.
Ben Aston:
Evet. Yöneticilerin olduğunu söylüyorsun; peki yönetici ekibi içinde bir tür hiyerarşi oluşturabildin mi? Geçmişte gördüğüm kadarıyla yaratıcı direktör son kararı vermek ister; CEO da, kullanıcı deneyimi başkanı da aynı şeyi ister ve teknik direktörün de kendi fikri vardır. Paydaşları yönetmek ve karar alma konusunda bir hiyerarşi oluşturmak için bu düzeni nasıl kurdun? Orada hangi matris, yani hangi RACI matrisi var?
Mackenzie Dysart:
Evet. Bunun için birçok kişiyi iç çemberin dışına çıkarmak gerekti. Üç ortağımız var ve hepsi çok meşgul. Üçünün de müsait olmasını ve konuşmalar yapmak için beklemeyi göze alamazdık. Bir planları ve vizyonları vardı. Ben de “Tamam. İçinizden biri irtibat kişimiz olsun. Yalnızca bir ürün sahibimiz olabilir” dedim. İç proje olduğu ve çok önemli olmadığı düşüncesiyle etrafından dolaşmaya çalıştığımız o tuhaf en iyi uygulamaları gerçekten uygulamaya başladım. Ancak bence iç işlerde daha katı olmanız gerekir; çünkü “Ama bu gerçek bir proje değil” şeklinde çok fazla itiraz gelir. Oysa gerçekten bir projedir.
Bence en önemli şeylerden biri, işi tek bir ortağa indirmekti. Sunumlarımızın her birinde yalnızca bir ortağın yer almasını sağladık. Süreci yalnızca tasarım direktörüyle yürütmeye çalıştık ve sahiplenen daha küçük, birbirine sıkı sıkıya bağlı bir grup oluşturduk. Ardından bunu küçük bir proje gibi yönettik. Haftada iki kez günlük toplantılarımız, kontrollerimiz ve benzeri çalışmalarımız oldu. Müşteriye göstermeden önce, normalde müşteri karşısında yürüttüğümüz projelerde yaptığımız denetim ve denge kontrollerine sahip olduğumuzdan emin olmak için iç inceleme yaptık. Proje iç olsa da hâlâ müşteri projesi kadar, hatta daha büyük; çünkü bu bizim yüzümüz, ismimiz ve markamız. Hak ettiği saygıyı göstermeliyiz.
Ben Aston:
Evet. Peki şu anda süreçte hangi aşamadasınız?
Mackenzie Dysart:
Markayı resmi olarak 16 Nisan’da hayata geçirdik ve yepyeni bir web sitemiz oldu. İsteyenler inceleyebilir: reasononeinc.com. Şu anda pazarlama platformumuzu oluşturuyoruz; özellikle SEM sayfalarını ve daha kapsamlı bir siteyi geliştiriyoruz. Marka artık ortada. Sosyal medyada çalışıyor ve markalaşmayı orada yeni yeni ele alıyoruz. Muhtemelen bizi bazı konferanslarda da görmeye başlayacaksınız. Ancak yavaş ve emin adımlarla ilerleyip aynı anda çok fazla işi üstlenmemeye çalışıyoruz; çünkü yaptığımız her şeyi iyi yapmak istiyoruz.
Ben Aston:
Bir şeyi canlıya aldığınız için tebrikler. Başlattığım ajans yeniden tasarım projelerinin sayısıyla bitirdiğim projelerin sayısını karşılaştırınca, rakamlar tam olarak uyuşmuyor.
Mackenzie Dysart:
Yalan söylemeyeceğim. İlk lansman tarihi 2018’in 31 Aralık günüydü. Yani yalnızca biraz geciktik.
Ben Aston:
Evet. Dört ay gecikme. Oldukça makul.
Mackenzie Dysart:
O kadar da kötü değil.
Ben Aston:
En azından bir şeyi canlıya aldınız. Başka neler var? Şu anda yöneticilerle, insanların müsait olmasıyla ve iç projelerle uğraşmanın zorluklarından bahsettik. Ancak kıdemli proje yöneticisi olarak ekibi yönettiğin rolünde şu anda karşılaştığın zorluklar neler?
Mackenzie Dysart:
Bence saat dilimleri her zaman eğlenceli bir konu. Uzaktan çalışan ekiplerim var. Daha da ilginç olanı, artık Batı Yakası saatlerine göre çalışan birinin olması ve İrlanda’dan çalışan kişilerin de bulunması. Herkes arasında yaklaşık dokuz saatlik bir fark var. Toplantı yapılması gerektiğinde insanların katılabileceği yalnızca bir veya bir buçuk saatlik bir zaman aralığı oluyor. Ayrıca bir birleşme yaşandı; dolayısıyla tüm süreçlerimizi değiştiriyor ve birçok şeyi baştan ele alıyoruz. İnsanların işleri ne kadar farklı yaptığını anlamaya çalışırken çok şey öğrendik ve ortaya pek çok iyi sonuç çıktı. Ekip yapımızda da bir değişiklik yaşanıyor. Bir proje yöneticisi ve kaynaklardan oluşan küçük ekip modelinden, iki proje yöneticisi ve yaklaşık 10-12 kaynağın bulunduğu, daha kendi kendine yetebilen birimlere geçiyoruz. Şu anda bunun nasıl görüneceğini oluşturuyor ve bazı en iyi uygulamaları belgeliyoruz. Yeni proje yöneticilerinin işe alıştırılmasına yardımcı oluyorum. Biraz daha fazla eğitim verme fırsatı bulmak benim için yeni ve heyecan verici oldu. Öğreniyorum; son birkaç ayda çok şey öğrendiğimi hissediyorum.
Ben Aston:
Harika. Sürecinizi güncelleme ve değiştirme aşamasını biraz anlatır mısın? Bunu nasıl yönetiyorsun? Yeni bir en iyi uygulama oluşturmaya çalıştığınızda, yeni sürecinizin veya en iyi uygulamanızın işe yaramadığı özel durumla hemen karşılaşmak her zaman zor oluyor. Her projenin farklı olduğunu, süreçte herkese uyan tek bir yaklaşım bulunmadığını ve aynı tür projeleri tekrar tekrar yürütmüyorsanız belirli bir yaklaşımı tanımlamanın çok zor olduğunu hep söylüyoruz. Sürecinin nasıl geliştiğini ve bu değişikliği nasıl yaptığını anlatır mısın?
Mackenzie Dysart:
Bence en önemli şeylerden biri deneme yanılma. Yeni bir sürecin şu şekilde olacağını ve sonsuza kadar böyle devam edeceğini söyleyemezsiniz. Denemeden bilemezsiniz; dolayısıyla bununla birlikte belirli bir risk ve iç yatırım da gerekir.
Verebileceğim en iyi örnek keşif aşamamız. Önce yalnızca keşif çalışmasını bir proje olarak satmaya inanıyoruz. Son tahminin ne olması gerektiğini gerçekten anlamaya, en başta stratejinin ne olduğuna, siteyi iyileştirmek için gerçekten neye ihtiyaç duyulduğuna ve tüm proje için resmî bir tahmin hazırlamadan önce bunun nasıl görüneceğine odaklanıyoruz. Ancak son altı veya sekiz aydır bunu geliştirmeye ve iyileştirmeye çalışıyoruz.
Geçen yılın ekim veya kasım aylarında “yeni sürecimizle” başlattığımız yaklaşık üç proje vardı. Bunları denemek istedik. Üçü de yaklaşık aynı zamanda ilerliyordu. Bu üç keşif sürecinden, bazı parçaları her proje için yapmamıza gerek olmadığını ve bunları bütçe büyüklüklerine veya sahip olduğumuz müşteri türlerine nasıl uyarlayabileceğimizi öğrendik.
Yani geriye dönüp öğreniyoruz. Bir projeden çıkarılan dersler vardır; süreç değişikliklerinden çıkarılan dersler vardır. Süreç durağan değildir. Yeni kişiler, yeni müşteri türleri veya yeni teknolojiler nedeniyle sürekli uyum sağlayacaktır. Her şey için hangi araçları kullanacağımızı belirlemeye çalışıyoruz. Her şey uyarlanacak; ancak bu biraz deneme yanılma meselesi. Bir kez yapıyor, geliştiriyor, yön değiştiriyor ve mümkün olan en iyi süreç sürümüne ulaşana kadar tekrarlıyorsunuz.
Ben Aston:
Keşif sürecinden bahset; bu çok önemli. Onu iyileştirmek için hangi özel değişiklikleri denedin?
Mackenzie Dysart:
Şimdiye kadar projeye ve büyüklüğüne bağlı olarak, mümkünse yüz yüze iki yarım günlük çalışma oturumu yapmaya inanıyoruz. Bu artık tüm projelerde standart. Müşterinin ne aradığını, hedeflerini ve amaçlarını anlamak için bu oturumların çok değerli olduğunu düşünüyoruz. Sonrasındaki çıktılarda ise seçim yapabiliyoruz. Daha kapsamlı bir menü oluşturduk. Proje büyük değilse yalnızca bir strateji sunumu, birkaç duygu panosu veya temel bir bilgi mimarisi hazırlayabiliriz. Büyük bir projeyse daha kapsamlı bir bilgi mimarisi oluşturur, ilk keşif aşamasında birkaç tasarım turu yapabiliriz. Her durumda bağlı kalmak istediğimiz bazı temel unsurlar var: keşif atölyesi, strateji sunumları ve özellikle bilgi mimarisi olmak üzere bu çalışmalardan çıkan belgeler. Ancak çıktıların kapsamı projenin ve müşterinin büyüklüğüne, bütçesine ve genel zaman çizelgesine göre değişiyor.
Ben Aston:
Uyguladığın yeni süreç ışığında, araçlardan bahsetmiştin; güncellenen sürece eşlik eden, proje yönetimi araç setinde yeni bir şey var mı?
Mackenzie Dysart:
Resmî araçlar değil; ancak bazı işleri tamamlamak için kendime yardımcı olacak şeyler oluşturuyorum. Ödemelerimizin nasıl ilerlediğini kontrol etmek için bir fatura takip aracı hazırladım ve bunu diğer proje yöneticileriyle paylaşıyorum. Muhasebemiz iki ülkeye yayıldığı için Kanada ve ABD ekiplerimiz arasında bazı farklılıklar var. Tutarlılık sağlamak için bunun gibi küçük araçlar oluşturdum. Basit bir Google e-tablosu kadar kolaylar ama herkesin işini biraz daha kolaylaştırıyorlar. Şirket olarak araç setimizin nasıl görüneceğini henüz kesinleştirmediğimiz için son zamanlarda çoğunlukla bunu yapıyorum. On iki farklı yere bakmak ve aslında altı farklı araca ihtiyaç duymak yerine mevcut araçlarla çalışmanın ve işleri kolaylaştırmanın yollarını buluyorum.
Ben Aston:
Bence bu harika bir tavsiye. İnsanların “Sürecimizi gözden geçirip değiştirmeliyiz; bunu yapmanın daha iyi bir yolu olmalı” dediği bir değişim isteği ortaya çıkabiliyor. Sonra herkes, bir süreçteki belirli bir veya iki sorunlu noktayı seçip iyileştirmek yerine her şeyi değiştirmeye çalışıyor. Baştan başlayıp her şeyi değiştirme eğilimi olabiliyor. Oysa bazen kenarlarda yapılacak küçük iyileştirmeler gerçekten faydalı olabilir.
Mackenzie Dysart:
Yüzde 100 katılıyorum.
Ben Aston:
Mackenzie proje hedefleri hakkında harika bir yazı yazdı. Proje hedefleriyle ilgili her konuda hızlı bir eğitim sunuyor: tanımlar, örnekler, hedef yazma ve onun tanımıyla hem sorunlu hem de harika SMART hedeflere dalma. Ancak yazıyı henüz okumayanlar için sorayım: Mackenzie, proje hedefleri nedir? Hedeflerden farkı nedir?
Mackenzie Dysart:
Uzun süre zorlandığım bir konu olduğunu dürüstçe söyleyebilirim. “Sorunlu” muhtemelen doğru kelime. Hedefler, amaçlar, KPI’lar ve ölçütler gibi şeyler sürekli kullanılıyor. Projeler hakkında konuşurken bunları burada da sıkça duyuyoruz; ancak aralarındaki fark veya işleri nasıl etkiledikleri konusunda çok fazla açıklık ya da genel anlayış yok. Benim bakış açıma göre hedefler bazen uzak bir ideal, bir hedef, hatta KPI olabilir. Müşterinin belirlediği bir şeydir. Örneğin “Daha iyi bir kullanıcı deneyimi istiyoruz” der. Bu, projeyle nereye gitmeye çalıştığınız hakkında genel bir fikirdir; ancak oraya nasıl ulaşacağınızı söylemez.
Hedef ise bunu ulaşılabilir bir şeye dönüştürür. SMART kullanmamızın nedeni bunun özgül, ölçülebilir, gerçekleştirilebilir, gerçekçi ve zamanla sınırlı olmasıdır. Başarıya ulaşmak için gerekli özel unsurlara sahip olduğundan ve proje başarısını sonunda nasıl ölçebileceğimizden emin olmak isteriz.
Bu kavramlara ilişkin kolay bir kişisel yaşam örneği şöyle olabilir: “Daha sağlıklı olmak istiyorum” sizin hedefinizdir. Harika; ancak bunu gerçekte nasıl başaracaksınız? Günde iki litre su içmek veya üç ay boyunca haftada üç gün spor salonuna gitmek gibi bir hedef belirlediğinizde, daha açık, özlü ve somut unsurlar koyarsınız. Bunlar hedefe ulaşmanıza yardımcı olur; çünkü aksi hâlde hedef çok uzakta görünebilir. Amaç, oraya ulaşmanız için kullanılan merdivendir.
Ben Aston:
Harika. Yani proje hedefleri, genel hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olan şeyler. Projelerimizi düşünürken önce hedeflerle başlayıp sonra geriye doğru çalışarak bu hedeflere dayalı amaçlar oluşturuyoruz. Sence hangisi daha önemli ve bu süreçten nasıl geçiyorsun?
Mackenzie Dysart:
Mümkün olduğunda hedeflerin müşteriden gelmesini seviyorum. Keşif aşamasına dönersek, genellikle müşterinin hedeflerinin ne olduğunu ve gerçekten neyi başarmaya çalıştığını anlamaya çalışırız. Sonra proje ekibi olarak bunu parçalayarak projenin başarısını ölçmek için kullanabileceğimiz hedeflere dönüştürürüz. Hedeflere sahip olmak önemli; çünkü onları gerçekleştirmek istiyoruz. Ancak amaçlar bunu somutlaştırır, gerçekçi ve gerçekleştirilebilir hâle getirir. Ekibin üzerine eğilebileceği, kendisini ölçebileceği ve başarılı olmak için doğru kararları verdiğinden emin olabileceği unsurlardır.
Ben Aston:
Daha önce projenin keşif bölümünden bahsettin. Sanırım bunları iki yarım günlük keşif oturumunun bir parçası olarak yapıyorsunuz. Bu amaçları nasıl ortaya çıkardığınızı anlatır mısın? Diyelim ki müşteri geliyor ve “Harika bir formumuz var ama kimse doldurmuyor. Form doldurma sayısını artırmamız gerekiyor” diyor. Keşif oturumunda, form doldurma sayısını artırma ihtiyacından gerçek hedefe nasıl ulaşıyorsunuz?
Mackenzie Dysart:
Bunu geriye doğru ifade ederek ele almanın en iyi yol olduğunu düşünüyorum: “Formlar neden doldurulmuyor? Şu anda formda ne sorun var? Hangi rakamları görüyorsunuz? Sorunların neler olduğunu düşünüyorsunuz?”
Özellikle formlar gibi çok fazla etkileşim içeren konularda, “Nitelikli müşteri adayları alıyor musunuz? Neden daha fazla form doldurulmasına ihtiyacınız var? Yeterince nitelikli müşteri adayı alamadığınız için mi?” gibi sorularla başlarız.
Çünkü yanlış soruları soruyor olabilirsiniz. Bu nedenle hedefin nereden geldiğini gerçekten anlamak gerekir. Hedef neye dayanıyor? Yalnızca satış ekibi projenin finansmanını böyle sağlayacağımızı söylediği için mi daha fazla form girişi istiyoruz? Bu, web sitesinde yatırım getirisini görmemiz gerektiği için daha fazla nitelikli müşteri adayı istemekten farklı bir tartışmadır. Keşif atölyesinde “Siteniz nasıl olmalı? Nasıl davranmasını istiyorsunuz? Sitede hangi sorunları yaşıyorsunuz?” gibi pek çok soru sorarız.
Bu bilgiyi nasıl ortaya çıkaracağımız, gerçek sorunları nasıl belirleyip çözeceğimiz en önemli noktadır. Hedeflerin ardındaki nedeni anlamak gerekir; hedefi bilmek iyidir, ancak asıl itici faktörleri anlamak amaçları daha iyi tanımlamanıza yardımcı olur.
Sonra ekip olarak çalışma oturumunun dışında bir araya gelir, beyin fırtınası yaparız: Temel çıkarımlar nelerdi? Ne duyduk? Bunu nasıl çözebiliriz? Büyük sorunun ne olduğunu düşündük ve buna nasıl ulaşabiliriz? Bu çok düşünmeyi gerektirir. “Bugün proje hedeflerimi yazacağım” deyip oturup hemen yazabileceğiniz bir şey değildir.
Tüm ekibinizi sürece dahil etmeniz gerekir. Onların da bunu benimsemesi gerekir. Farklı bir bakış açısına sahip olabilirler. Birlikte geliştirir, sonra stratejinin bir parçası olarak müşteriye sunarız. “Bu projeyle başarmaya çalışacağımız şeyler bunlar” deriz. Amaçlar burada devreye girer. Daha sonra müşteri sunumlarında, çıktılarda ve iç çalışmalarda bunlara geri dönerek her şeyin bu amaçlarla uyumlu olduğundan emin olabilirsiniz.
Aklıma gelen en kolay örnek kullanıcı deneyimi. Müşteriler çoğu zaman “İyi içeriklerimiz gömülü kalıyor” der. Amaçlarımızdan biri, temel bilgi parçalarının sitenin neresinde olursa olsun kullanıcı için iki veya üç tıklama içinde erişilebilir olmasını sağlamak olabilir. Böylece gezinme ve tel kafesleri sunarken bunu dikkate alırız. Kullanıcının bu içeriğe her zaman ulaşabilmesini nasıl sağladığımızı düşünürüz. Proje boyunca sunduğumuz ve önerdiğimiz her şeyin hâlâ bu amaçlarla uyumlu olduğundan emin oluruz.
Ben Aston:
Yani süreç, müşterinin proje brifini veya verdiği bilgileri alıp sorgulama sürecinden geçirmek. “Daha fazla form doldurma” örneğinde “Neden daha fazla form doldurulmasına ihtiyacınız var? Kimlerin daha fazla form doldurmasına ihtiyacınız var? Daha fazla form doldurulursa ne değişecek?” diye soruyoruz.
İş hedefini anlamaya çalışıyoruz. Müşteri bunu başarmaya çalışıyor. Peki bunu kullanıcı ihtiyaçlarıyla nasıl birleştirip kullanıcı hikâyelerine dönüştürüyorsunuz?
Mackenzie Dysart:
Özellikle form doldurma konusunda yakın tarihli örneklerimden biri, müşterinin daha fazla nitelikli müşteri adayı istemesiydi. Herhangi bir nedenle gerçek gönderimler olmadığından daha az değerli müşteri adayları aldıklarını fark etmişlerdi. Bu nedenle örneğin, üzerinde anlaştığımız yüzde oranında nitelikli müşteri adayı sayısını dağıtımdan veya lansmandan sonraki altı ay içinde nasıl artıracağımızı belirleriz. İnsanların form doldurmasını engelleyen şeyler neler? Çok fazla alan mı var? Bu bazen büyük bir sorun olur. Yoksa form doğrulaması gereğinden fazla mı özel? Testlerde, özellikle e-posta adreslerinde veya telefon numaralarında aşırı özel doğrulamanın insanları formu doldurmaktan uzaklaştırabildiğini gördük. Bir şey yazıyorlar, form reddediliyor ve “Bitti, tekrar denemeyeceğim” diyorlar.
Form deneyiminde, insanların somut bilgilerle formu doldurma olasılığını artırırken sahte gönderimleri de eleyecek iyileştirmeleri nasıl yapabiliriz? Bu noktada odaklanmam gereken deneyim budur. Artık yalnızca “nitelikli müşteri adaylarını artırma” amacınız olmaz; form isteği ve müşteri adaylarını nasıl elde edeceğiniz üzerine odaklanan bir kullanıcı hikâyeniz olur. Bunu geliştirir, mümkün olduğunda araştırma yapar, en iyi uygulamaları bulur ve proje başarısını yönlendirecek unsuru derinlemesine incelersiniz.
Ben Aston:
Müşteri “Form doldurma sayısını yüzde 100 artırmak istiyoruz” diyebilir. Daha fazla şey ve müşteri adayı istedikleri için bir rakam uydurabilirler. Hedefin ulaşılabilir ve gerçekçi olduğundan nasıl emin oluyorsunuz?
Mackenzie Dysart:
Bunun büyük bir bölümü, öncelikle neyin gerçekçi olduğunu anlamaktır. Bir hedef üzerinde anlaşmak ve daha sonra gerçekçi olmadığını fark etmek başka şeydir. Müşteri en başta “Form doldurma sayısını yüzde 500 artırmak istiyoruz” diyorsa bu zordur. Bunun birçok nedeni olabilir ve hiçbir amaç tek başına düşünülmemelidir. Bir web sitesi bir ekosistemdir; her şey her şeyi etkiler. Arama motoru pazarlamanızın form doldurma sayısına doğrudan etkisi olabilir. Herhangi bir nedenle SEM sayfalarınızda aynı formun farklı bir sürümü bulunabilir. Bu nedenle hiçbir hedefi veya amacı tek başına değerlendiremezsiniz. Hepsinin birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu anlamalısınız.
Bir diğer önemli nokta, bunu belirli bir zaman aralığı için gerçekçi bir hedefe indirgemektir. Form doldurma sayısında devasa bir artış son derece gerçek dışıdır. Bunu hangi zaman diliminde bekliyorsunuz? “Son hedefin bu olduğunu anlıyoruz; ancak ilk amacı altı ay sonrası için nasıl belirleriz? Üç veya altı ay içinde form doldurma sayısında yüzde 5 artış görmek istiyoruz; çünkü bu sektör standardı” diyebilirsiniz. Ardından tekrar değerlendirir ve sürekli iyileştirme yaparsınız.
Bu yaklaşım müşterilerle yapılan konuşmaları daha anlaşılır kılar. Sizi destekleyecek sektör standartları veya araştırmalar varsa “Üç ay içinde bu artışı görmek makul bir sayı. Bununla başlayalım, sonra tekrar inceleyelim” diyebilirsiniz.
Tekrarlayın, iyileştirin ve üzerine inşa edin. Zamanla belki yüzde 300 veya 400’lük bir artış görebilirsiniz; ancak bu doğrudan formla ilgili olmayabilir. Site üzerinde yaptığınız diğer çalışmalar, içeriklerin dönüşüm odaklı hâle getirilmesi veya SEO da form doldurma oranını etkileyebilir. Önemli olan bunu gerçekçi bir ölçeğe çekmektir. Çok düşük de olmamalıdır; çünkü “Ne yaparsak yapalım bu iyileşmeyi göreceğiz” demek kolay bir kazanım yaratır.
Üzerinde düşünmeniz gereken, çaba göstermenizi gerektiren, ancak yine de gerçekçi ve gerçekleştirilebilir bir amaç belirlemelisiniz. Daha kısa bir zaman aralığı koymak müşteriler için daha anlaşılır olur. Sonsuza kadar sürecek bir iyileşme vaat etmek yerine daha küçük ve sınırlı bir zaman dilimi belirleyip bunun üzerine inşa edebilirsiniz.
Ben Aston:
Amaçları, KPI’ları ve ölçütleri tanımladıktan ve bu SMART proje hedeflerini belirledikten sonra ne yapıyorsunuz? Bunları ekibe nasıl aktarıyor ve yapılan çalışmanın ön saflarında nasıl tutuyorsunuz?
Mackenzie Dysart:
Bu yıl kendime, bunun işe yarayıp yaramadığını görmek için önümüzdeki altı ay boyunca tüm iç toplantılarımda proje amaçlarına yer vermeyi hedef olarak koydum. Proje yöneticisi olarak bunlara geri dönme konusunda her zaman en iyi kişi olmadığımı kabul ediyorum. Ancak iç sunumlarda bunları yanımda bulundurup “Bunu düşündük mü? Şunu düşündük mü?” diye kontrol etmek istiyorum.
Yakın zamanda yapmaya başladığım başka bir şey de Slack’teki sabitleme işlevinden yararlanmak. Daha önce söylediğim gibi birçok aracımız var. Ayrıca klasörlerin çoğunun bulunduğu ortak bir sürücümüz de var. Ancak bazen bir şeyleri Slack’te projelere sabitlemek ya da bir konu oluşturmak daha yararlı oluyor. Bir veya iki proje amacınız varsa bunları Slack’te proje konusu olarak ayarlamak çok kolay. Böylece herkesin ne yapması gerektiğini hatırlatacak şekilde sürekli görünür oluyor. Projenin yaşam döngüsü boyunca nasıl düşünmemiz gerektiğini hatırlatıyor. Uygun olduğunda bunları konuşmalara yeniden dahil etmeye çalışıyorum.
Ben Aston:
Slack’te sabitlemek harika bir fikir. Görsel kontrol çok güçlüdür. Farklı yerlerde çalışırken yazdırmak o kadar işe yaramasa da amaçları yazdırıp duvarlara asmak, herkesin her gün görebilmesini ve bunlara odaklanmasını sağlamak çok önemli. Jira, Trello veya kullandığınız başka araçlardaki işleri gösteren çıktılarınız varsa amaçları iş listesinin yanına koyun. Böylece amaçlara ulaşacak işleri önceliklendirebilirsiniz. Sprint planlamasında da bunlara geri dönün.
“Ele almak üzere olduğumuz bu hikâye amaca ulaşmamıza yardımcı olacak mı?” diye hızlıca kontrol edin. Olmayacaksa bunu önceliklendirmeli miyiz? Bu, iş listesi önceliklendirmesi için çok yararlı bir filtre olabilir. İncelemelerde de amaçları hatırlatmak faydalıdır. “Bunu incelemeden önce amaçların ne olduğunu tekrar hatırlayalım” diyebilirsiniz. Böylece çalışmayı ekibin heyecan duyduğu şeylere göre değil, müşterinin başarı anlayışına göre değerlendirirsiniz.
Ben Aston:
Son olarak, her şeyin nerede çözüldüğüne ve yanlış gittiğine değinmek istiyorum. Bütçelerle, zaman çizelgeleriyle, kendi işini yapmak isteyen ekiplerle ve sürekli fikir değiştiren müşterilerle mücadele ediyoruz. Proje amaçlarını ve KPI’ları yönetme deneyiminde işler nerede dağılıyor ve senin için nerede yanlış gidiyor?
Mackenzie Dysart:
İnsanlar amaçların değerini anlamazsa her şey en baştan yanlış başlayabilir. İnsanların “Bir şeyi şu zamana kadar bir kez yapacağım; bu benim amacım” demesi kolaydır. Oysa bu yalnızca bir görevdir. Amaçların değerini ve amacını anlamak, onları yazmanın temelini oluşturur. Herkesin aynı fikirde olduğundan emin olmalısınız.
Yazarken de özgül, ölçülebilir, gerçekleştirilebilir, gerçekçi ve zamanla sınırlı olduklarından emin olun. Bu unsurların her biri düşünüldüğünde başarı olasılığı artar. Elbette işleri rayından çıkaran şeyler olabilir; ancak amaçları bu ölçütlere uygun biçimde ifade etmek ve düzenlemek, proje hedefleriyle ilişkili risklerin çoğunu azaltır.
Örneğin formları değiştirirken alanların sayısını gerçekten azaltabilir miyiz? Satış ekibi ve listelenmeyen başka departmanlar buna izin veriyor mu? Aynı miktardaki veriyi sunmanın başka bir yolunu bulmamız gerekebilir. Başlangıçta bu unsurları düşünmek riski azaltır. Yine de bazı şeyler dağılabilir. Müşteri konuyu yeterince düşünmeyebilir, hedefini değiştirebilir veya yaptığı değişikliğin sonuçlarını anlamayabilir.
Bir müşterim form doldurma sayısını artırmak istiyor; bu harika. Dönüşüm oranı optimizasyonuna odaklanan bir projemiz var. Ancak formları test etmeye gelince müşteri o kadar riskten kaçınıyor ki ciddi bir değişiklik yapamıyoruz. Bu durumda amaç nedir? Amacımız yalnızca göstergenin aynı kalmasını sağlamak mı, yoksa gerçekten nasıl iyileştirebiliriz? Şu anda bunu yeniden değerlendiriyoruz.
Projeye sonradan katılan ekip üyeleri de sürecin dağılmasına neden olabilir. Başından beri sürecin bir parçası değillerse bu zorlayıcıdır. Ayrıca geliştirme sırasında teknik bir zorluk çıkabilir. Yapılması gereken, çok eğlenceli olmayan bir iş varken yeni teknoloji kullandığımız için vaka çalışmasına dönüşebilecek harika bir özellik geliştirmek isteyebiliriz. Herkesi daha az eğlenceli ama amaçla uyumlu göreve odaklamak her zaman zordur. Projenin yaşam döngüsü boyunca bunun farkında olmalısınız. Ancak amaçları en başta doğru biçimde oluşturmak, riskleri azaltmanın en iyi yoludur.
Ben Aston:
Bence özellikle özgüllükle ilgili tavsiye çok güçlü. Yazında bunu “Bu özgül mü? Ölçülebilir mi? Gerçekleştirilebilir mi? Gerçekçi mi? Zamanla sınırlı mı?” şeklinde parçalara ayırıyorsun. Bir amaçta ne kadar özgül olabilirsek ve hedefe ulaşıp ulaşmadığımızı ne kadar net belirleyebilirsek o kadar güçlü olur. Günün sonunda müşteriye “Bakın, yaptık” diyebilmek istersiniz. Yapmadıysanız bunun nedeni de açık olmalıdır.
Belirsiz alanları ortadan kaldırmak proje amaçları oluştururken çok güçlüdür; çünkü değerimizi kanıtlamamızı sağlar. Gerçekçi hedefler belirlersek fazla özgül olmaktan korkmamıza gerek kalmaz. Tamamen gerçek dışı bir hedef belirlemek yerine gerçekçi bir hedef koyup bunun üzerinde yineleme yapma fikrini seviyorum.
SMART proje hedefleri belirleme hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız makaleye göz atın. Mackenzie’nin yazısında çok sayıda yararlı tavsiye var. Bize katıldığın için çok teşekkürler. Seni burada ağırlamak harikaydı.
Mackenzie Dysart:
Sorun değil. Beni davet ettiğin için teşekkürler.
Ben Aston:
Peki siz ne düşünüyorsunuz? Proje hedefleri yazmayı denediniz mi? Projelerinizde KPI’lar kullandınız mı? Ekipteki kişilerin doğru yolda kalmasına yardımcı oldu mu? Düşüncelerinizi bize anlatın. Yazıya yorum yapın. TheDigitalProjectManager.com adresine giderek Slack ekibimize katılın. Proje teslimiyle ilgili her türden ilginç konuşma bulacak ve projelerinizdeki proje amaçlarını, ölçütleri ve KPI’ları nasıl yönettiğinizi bize anlatabileceksiniz.
Bugün dinlediklerinizi beğendiyseniz lütfen abone olun ve Apple Podcast’teki DPM podcast’i için birkaç dakikanızı ayırıp dürüst bir değerlendirme bırakın. Puanları ve değerlendirmeleri seviyoruz; bunlar programı size göre şekillendirmemize yardımcı oluyor. Bir sonraki bölüme kadar dinlediğiniz için teşekkürler.
