Ölçeklenmiş Çevik Çerçeve (SAFe) Nedir?

SAFe^® Neden Kullanışlıdır? 

SAFe, organizasyonlara büyüme yolculuklarında yardımcı olacak bir kılavuz (veya yol haritası) sunar. Çerçeveyi daha düşük ekip düzeyinden üst yönetime, portföy veya program düzeyine kadar tanıtır. 

Yol haritasının yanı sıra organizasyonların katılabileceği özel eğitimler de vardır. SAFe; Scrum Ustaları, Ürün Sahipleri, Mimarlar gibi özel çevik roller ve bir bütün olarak çevik ekip için kapsamlı bir bilgi tabanı sunar.

SAFe^® Bir Metodoloji mi, Yoksa Çerçeve mi?

Adından da anlaşıldığı üzere SAFe, oldukça uyarlanabilir bir çerçevedir. Dünya genelinde en az 1.000.000 uygulayıcı ve 20.000 işletme tarafından yaygın olarak kullanıldığı için SAFe, katı bir metodoloji olsaydı büyük olasılıkla bu kadar geniş bir kitleye hitap edemez ve dünya genelinde bu denli benimsenmezdi.

Bununla birlikte, günlük yaygın kullanımda metodoloji ve çerçeve çoğu zaman birbirinin yerine kullanıldığından bu çok sık sorulan bir sorudur. Bu nedenle, bu soruya verdiğim yanıtı desteklemek için Michael Wood'un metodoloji ve çerçeve hakkındaki makalesindeki sözlerini akılda tutmak faydalı olacaktır:

Genel olarak çerçeveler ne yapılacağına dair bir yapı oluşturur, ancak “neyin” yapılacağını gerçekleştirmenin en iyi yolunu belirlemeyi uygulayıcıya bırakır; oysa bir metodoloji her şeyi son derece ayrıntılı biçimde açıklar: ne yapılacağını, ne zaman yapılacağını, nasıl yapılacağını ve neden yapılacağını.

Michael Wood

Stay Ahead of What Deserves Your Attention

Get timely perspective on the shifts, decisions, and trade-offs shaping your role, plus practical resources you can put to work.

Get Free Access

Have an account? Log In

SAFe^® İlkeleri

SAFe, organizasyonlar büyüdükçe çevik yaklaşımı ölçeklendirmek için bir yol sunduğundan, temelleri yalnızca bir çevik ekibe değil, “ekiplerden oluşan ekipler”e rehberlik sağlamak üzere çevik, yalın ürün geliştirme ve sistem düşüncesiyle uyumludur.

Çerçevenin dayandığı 10 yalın-çevik ilke bulunmaktadır:

1. Ekonomik bir bakış açısı benimseyin: Müşterilere erken ve sık aralıklarla değer sunma kavramına odaklanır. Ekonomik bir bakış açısı benimsemek, tüm maliyetlerin (risk, üretim, operasyon, geliştirme) ve onaylanmış bütçe sınırları içinde faaliyet göstermenin dikkate alınması gereğini de vurgular
2. Sistem düşüncesini uygulayın: Çözümü oluşturan kuruluşun bir sistem, çözümün de (proje, ürün) bir sistem olduğu sistemlerin anlaşılmasını gerektirir
3. Değişkenliği varsayın; seçenekleri koruyun: Geliştirmenin başlarında tek bir tasarıma/gereksinim kümesine karar vermek yerine birden fazla tasarım/gereksinim kümesine sahip olma ve seçenekleri daraltmak için gerçek verileri (deneylerden/testlerden elde edilen) kullanma kavramı etrafında şekillenir
4. Hızlı ve entegre öğrenme döngüleriyle artımlı olarak oluşturun: Çalışmaları daha küçük (daha sık) parçalar hâlinde sunma ve önceki çalışmanın üzerine inşa etme kavramını izler
5. Kilometre taşlarını nesnel değerlendirmeye veya çalışan sistemlere dayandırın: Geliştirilmekte olan çalışmaları çevik geliştirme yaşam döngüsü boyunca çeşitli zamanlarda değerlendirerek geliştirilen şeyin ekonomik fayda sağlayıp sağlamayacağını ve kullanıma uygun olup olmayacağını belirleyin
6. Devam eden çalışmayı (WIP) görselleştirin ve sınırlayın, parti boyutlarını küçültün ve kuyruk uzunluğunu yönetin: İfade edildiği üzere bu ilke, insanların veya ekiplerin belirli bir zamanda üstlendiği işlere bir sınır getirmeye odaklanır (aşırı yüklenmeyi önlemek ve iş ile teslimatın tutarlı bir akışını sağlamak için)
7. Bir ritim uygulayın; alanlar arası planlamayla senkronize olun: Ekipler arasında planlama yapmak için başkalarıyla uyum sağlama modelini izler
8. Bilgi çalışanlarının içsel motivasyonunu ortaya çıkarın: Özerklik, net kısıtlar ve engeller sağlama gereksinimini anlamayı ve ekip üyeleriniz için bağlılık kültürü oluşturmayı gerektirir
9. Karar alma sürecini merkezsizleştirin: Hızlı hareket etmek ve daha sık teslimat yapmak için kararların merkezsizleştirilmesi ve kararlara en yakın kişilerin karar almasına izin verilmesi gerekir
10. Değer etrafında örgütlenin: Ekipleri belirli işlevler (örneğin tasarım, test vb.) etrafında örgütlemek yerine, işlevler arası ekipler ile müşteri ve iş değeri etrafında örgütleyin.

Ölçeklendirilmiş Çevik Çerçeve Nasıl Uygulanır^® 

1. Adım: Doğru Zihniyete Sahip Olmak

SAFe'yi uygulamaya başlamak için bir kuruluşun iş çevikliğini geliştirme arzusu ve Yalın-Çevik zihniyeti benimseme isteği olmalıdır.

Yalın-Çevik yaklaşım, Çevik Manifesto ile Yalın düşüncedeki inançları, ilkeleri ve eylemleri bir araya getirir. Bu yaklaşım, profesyonellerin denemeye, başkalarından ilham almaya, fırsatları keşfetmeye, meydan okumalarla karşılaşmaya ve başarısızlıkları kabullenmeye hazır olduğu sabit bir zihniyetten gelişim zihniyetine dönüşümdür.

Yalın'ın amacı, mümkün olan en yüksek kaliteyi sağlarken müşterilere minimum sürede maksimum değer sunmaktır. Yalın düşünce şu şekilde tanımlanabilir:

• Ürünün değerini belirlemek
• Her ürün için bir değer akışı tanımlamak
• Kesintisiz değer akışı oluşturmak
• Müşterinin değeri çekmesine izin vermek
• Mükemmelliğin peşinden gitmek

2. Adım: Bir Değer Akışı Tanımlamak 

Bir değer akışı, ilk tetikleyiciden nihai ürün veya hizmetin alınmasına kadar müşteriye değer sunmak için gereken bir dizi adımdan (ve kuruluş bileşeninden) oluşur. SAFe uygulanırken son derece önemlidir.

SAFe, insanların ve ekiplerin silolar veya bölümler hâlinde değil, sorunsuz bir şekilde birlikte çalışması için insanları değer akışları etrafında örgütleyerek sürekli bir değer akışı sunmak üzere değer akışını optimize etmeye odaklanır.

Örneğin bir işletme web sitesinde satmak üzere özel seramik kahve kupaları üretiyorsa, değer akışı şu şekilde görünebilir:

Yukarıdaki örnekte, müşterinin kahve kupası siparişini vermesinden gönderiyi teslim almasına kadar değer sunmak için gereken tüm süreçler, değerin akmasını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.

3. Adım: Çevik Sürüm Treninin (ART) Kurulması

Çevik Sürüm Treni (ART), birden fazla çevik ekibin birleşimidir. Bir değer akışı etrafında oluşturulur ve son kullanıcılar ile müşteriye fayda sağlayan çözümler geliştirerek sürekli değer sunması beklenir.

SAFe, birden fazla çevik ekibin koordinasyonu etrafında şekillenir ve bir ART, ürünü veya hizmeti geliştirmek, test etmek ve kullanıma sunmak için gereken tüm kişileri kapsar. Genellikle 50–125 kişiden veya 10–12 farklı çevik ekipten (ekip başına 8 ila 10 kişi) oluşur.

Bir ART, işlevler arasıdır ve bir müşteriye eksiksiz bir ürün veya hizmet seti geliştirmek, oluşturmak ve sunmak için gereken tüm kişileri ve kurumsal kaynakları içerir. Bir kuruluşun büyüklüğüne bağlı olarak birden fazla ART olabilir (500'den fazla çalışanı olan büyük ölçekli kuruluşları düşünün).

4. Adım: SAFe^®'deki Çeşitli Rollerın Tanımlanması

Her organizasyon yapısında olduğu gibi, belirli roller gereklidir ve atanmalıdır. SAFe'de, bireysel çevik ekip düzeyindeki roller küçük bir çevik ekipteki rollere benzer, ancak birkaç ek rol ve paydaş bulunur:

• Scrum Ustası: çevik törenleri kolaylaştırır ve tüm engelleri ortadan kaldırır
• Ürün Sahibi: ürün iş listesinin sahibidir ve listedeki öğelere öncelik verir
• Scrum Ekibi Üyeleri: müşteriler için değer oluşturmak amacıyla önceliklendirilmiş iş listesi öğelerini ve teslimatları tamamlar
• Sürüm Treni Mühendisi (RTE): SAFe ART'de çevik ekiplerin program yöneticisi ve koordinatörüdür
• Sistem Mimarları/Mühendisleri: Hem teknik hem de teknik olmayan kuruluşlarda sistem mimarları ve mühendisler, çözüm için sağlam bir mimari temel sağlayarak ürün veya yazılım geliştirmeye yardımcı olur

5. Adım: Çevik Sürüm Treni İçin Bir Program İş Listesinin Hazırlanması

ART'nizi kurdunuz ve artık birden fazla çevik ekibiniz var. Nelerin geliştirileceğini veya oluşturulacağını koordine etmeye yardımcı olmak için bir program iş listesi oluşturun.

Bir program iş listesi, değer akışını desteklemek ve müşterilere değer sağlamak için gereken özellikleri, epikleri, kullanıcı hikâyelerini, işlevleri ve mimari (sistem) çalışmalarını içerir. 

Ortak bir iş listesine sahip olmak; Sürüm Treni Mühendisi, Ürün Sahipleri ve ürün yönetimi ile kuruluşun liderleri gibi diğer kişiler de dâhil olmak üzere birçok ART rolünün katkısını gerektirir. Bir ürün iş listesi, kimin ne üzerinde ve ne zaman çalışacağını tanımlayan bir sonraki uygulama adımında da yardımcı olur.

6. Adım: Program Artışı (PI) Planlaması ve ART Senkronizasyonları

Son adımda, işi kimin ve ne zaman yapacağını planlamanız gerekir. SAFe'de bu etkinliğe Program Artışı (PI) Planlaması adı verilir. SAFe'in merkezinde yer alan bu etkinlik düzenli olarak gerçekleştirilir ve tüm ART ile uyum sağlamak için bir fırsat sunar.

Bir PI, bir kuruluşun istediği herhangi bir süre olabilir, ancak genellikle 3 ay (12 hafta) sürer. Bu süre, ekiplerin planlaması gereken 2 haftalık 6 sprint'e olanak tanır. Bu planlama genellikle tüm ART'nin (evet, tüm çevik ekiplerin) katılımıyla yapılır.

Kapsamı nedeniyle PI planlaması genellikle şunları içeren iki günlük bir etkinliktir:

• İş bağlamının, stratejik hedeflerin ve misyonun sunulması
• Çevik ekipler için, ortak program iş listesindeki öğelerle kendi ekip iş listelerindeki planlarını oluşturdukları ayrışma planlama oturumları
• Tüm çevik ekiplerin taslak planlarını sunması
• Yönetim incelemesi ve sorun çözme görüşmeleri
• Planlama düzenlemeleri ve planlarının kesinleştirilmesi için ekiplerin ayrışma oturumları
• Nihai planların sunulması ve güven oylaması
• Program risklerinin ve planın yeniden düzenlenmesinin gözden geçirilmesi (gerekirse)

PI planlaması tamamlandıktan sonra koordinasyon ve iş birliği devam eder. PI boyunca çevik ekiplerin temsilcileri (Ürün Sahibi ve Scrum Ustası) ile RTE, çevik ekiplerin ilerlemesini gözden geçirmek ve koordinasyon gerektiren bağımlılıkları, sorunları veya engelleri belirlemek için sık sık bir ART senkronizasyon toplantısında bir araya gelir. Bu, bir PI sırasında herhangi bir aralıkta gerçekleşebilir, ancak her 2 haftada bir (veya her sprint ya da iterasyonun sonunda) yapılması iyi bir sıklıktır.

SAFe^®'de Kullanılan Araçlar Nelerdir?

SAFe, diğer çevik metodolojilerden, örneğin Scrum ve Kanban'dan yararlandığından, SAFe ile çalışan çevik ekiplere yardımcı olmak için kullanılabilecek çeşitli araçlar vardır.

SAFe için kullanılabilecek önerilen bazı araçlar için Çevik Araçlar ve Çevik Proje Yönetimi Yazılımları listelerimizle başlayın.

PI Planlaması'nın tesis içinde (yüz yüze) gerçekleştirilmesi önerildiğinden, aşağıdaki araçlar da tavsiye edilir:

• Tüm ART'nin bir araya gelip ekipler hâlinde çalışabileceği geniş bir etkinlik alanı
• Beyaz tahtalar veya büyük boyutlu sunum kâğıtları
• Beyaz tahta kalemleri
• Post-It/Yapışkan Not Kâğıtları (ekiplerinin iş listelerindeki öğeleri temsil etmek için kullanılır)
• Atıştırmalıklar ve ikramlar (çünkü kim atıştırmalıkları sevmez ki 😊)

SAFe^® ve Diğer Çevik Metodolojiler

Çevik partiye ve yeni parti konuğumuz SAFe ile tanışmaya keyif aldığınızı umuyorum. Fark etmiş olabileceğiniz gibi SAFe'nin Scrum ve Yalın gibi diğer konuklarla aslında pek çok ortak noktası var. Harika bir ilişkinin başlangıcı!

Aynı şekilde, kuruluşunuz büyüyorsa ve birden fazla çevik ekibi yönetmek karmaşık hâle geliyorsa SAFe'yi partinize davet etmeyi düşünebilirsiniz. Sorularınız varsa benimle LinkedIn veya Twitter. üzerinden iletişime geçmekten çekinmeyin.

Diğer hibrit proje yönetimi metodolojileri ve araçları için The Digital Project Manager bültenine abone olun. Daha fazlasını mı istiyorsunuz? Üyeliğimizi inceleyin!

^®SAFe ve Scaled Agile Framework, Scaled Agile, Inc. şirketinin tescilli ticari markalarıdır.