Yapay zekâ projeleri yalnızca başka bir trend değil; iş yerlerini büyük ve küçük ölçekte şimdiden yeniden şekillendiriyor. İnsan kaynaklarından finansa kadar çalışanlar, çoğu zaman resmî girişimler olmadan yapay zekâyı günlük görevlerine entegre ediyor. Ancak birçok kuruluş hâlâ ekipleri aynı hedef doğrultusunda birleştirmekte ve yapay zekânın benimsenmesi için net bir strateji oluşturmada zorlanıyor. Peki şirketler dağınık ve kaygıyla yönlendirilen benimseme sürecinden uyumlu, stratejik bir yaklaşıma nasıl geçebilir?
Bu bölümde sunucu Galen Low, PMI Küresel Yapay Zekâ Ortaklıkları Başkanı Ron Schmelzer ile kuruluşların yapay zekâ odaklı projeleri nasıl daha iyi destekleyebileceğini ele alıyor. Ekipleri aynı noktada buluşturmak, yapay zekânın iş akışları üzerindeki etkisini yönetmek ve işletmelerin dijital dönüşümün bu yeni dalgasında başarılı olmasını sağlayacak bir zihniyet değişimi yaratmak için neler gerektiğini tartışıyorlar.
Röportajdan Öne Çıkanlar
- Büyük Soru: Yapay Zekâdan Etkilenen İşleri Desteklemek [03:09]
- Yapay zekâ dönüştürücüdür çünkü süreçleri yalnızca iyileştirmekle kalmaz, onları temelden değiştirir.
- Raporları özetlemek ve dosyalamak gibi bilgi çalışanlarının birçok görevi artık kolayca otomatikleştirilebiliyor.
- Kuruluşlar iki yaklaşım benimseyebilir:
- Yapay zekânın mevcut süreçleri asgari değişiklikle geliştirmek için kullanıldığı dönüşümcü olmayan yaklaşım.
- Yapay zekâyı etkili bir şekilde entegre etmek için süreçlerin tamamen yeniden düşünüldüğü dönüşümcü yaklaşım.
- E-ticaret gibi tarihsel örnekler, gerçek dönüşümün mevcut modelleri yalnızca dijitalleştirmekten değil, işleyiş biçimlerini yeniden tasarlamaktan geçtiğini gösteriyor.
- Süreçlerini yeniden düşünmeyen şirketler, yapay zekânın ortada net bir yeni sistem olmadan çalışanların yerini alabilmesi nedeniyle aksaklıklarla karşılaşır.
- Gerçek dönüşüm, adımları yapay zekâyla değiştirmekten daha zordur; tüm süreçlerin yeniden düşünülmesini gerektirir.
- İş akışlarını yeniden tasarlamak daha risklidir, ancak yalnızca görevleri otomatikleştirmekten çok daha büyük bir etkiye sahiptir.
- Kuruluşlarda yapay zekâ kullanan insanlar dört kategoriye ayrılır:
- Kenarda Kalanlar – Şüpheci veya korkmuş oldukları için yapay zekâdan kaçınırlar.
- Görev Odaklılar – Yapay zekâyı belirli görevler için ara sıra kullanır, ancak iş akışlarını değiştirmezler.
- Hevesliler – Yapay zekâ araçlarını denemeyi sever, ancak bunları işlerine anlamlı bir şekilde entegre etmezler.
- Sıçrayanlar – Görevleri ve iş akışlarını yapay zekâ öncelikli bir bakış açısıyla stratejik olarak yeniden düşünür, dönüşümü yönlendirerek iş güvencesini sağlarlar.
- Sıçrayanlar, gerçek değişim yarattıkları ve kendilerini vazgeçilmez kıldıkları için en değerlileridir.
- Örgütsel Liderlik ve Yapay Zekâ [08:47]
- Ukrayna’da görüldüğü üzere savaşın niteliği değişti; geleneksel stratejiler (zırhlı tümenler, hava üstünlüğü) başarısız oldu.
- Küçük ve gözden çıkarılabilir drone birlikleri, ağır ekipmanla gerçekleştirilen büyük ölçekli saldırıları daha az etkili hâle getirdi.
- Başlangıçta drone savaşı deneysel görünüyordu, ancak kısa sürede temel bir strateji hâline geldi.
- Bu değişim, pahalı askerî donanımın geçerliliğini sorgulatıyor.
- Yapay zekâ devrimi de buna benziyor—bugün marjinal bir deney gibi görünen şey, yakında tüm sektörleri yeniden tanımlayabilir.
- Yapay zekâ konusundaki belirsizlik, kuruluşlarda psikolojik güvenlik eksikliği yaratıyor.
- Yapay zekâ deneyleri belirli departmanlarla sınırlı tutulmamalıdır—çünkü tüm alanları (İK, finans, tedarik zinciri, lojistik vb.) etkiler.
- Kuruluşlar yalnızca mevcut süreçlere veya teknolojilere değil, temel misyonlarına odaklanmalıdır.
- Yapay zekâ da geçmişteki yenilikler (bilgisayarlar, telefonlar, internet) gibi misyonu geliştiren bir araç olarak görülmelidir.
- Dönüşüm hem olumlu hem de olumsuz değişiklikler getirir; bu da uyum sağlamayı kritik hâle getirir.
- Yapay zekâyla ilgili yaygın korkular arasında iş kaybı, süper zekâ ve kötü niyetli aktörlerin kötüye kullanımı yer alır.
- Daha büyük bir endişe, yapay zekâ gücünün geniş veri ve kaynaklara erişimi olan az sayıda kişinin elinde toplanması olabilir.
- Bu, gelecekteki süper zekâya sahip yapay zekâdan daha yakın ve acil bir tehdit oluşturur.
- Kişisel güçlenme, korkuyu ve belirsizliği azaltmanın anahtarıdır.
- Bireyler, kendi yeteneklerini ve dayanıklılıklarını geliştirmek için yapay zekâyı kullanmalıdır.
- Kurumlara duyulan güven azalıyor; bu da kendi kendine yetebilmeyi her zamankinden daha önemli hâle getiriyor.
- Örgütsel dayanıklılık, sürekli değişim ortamında gelişebilmek anlamına gelir.
- Gerçek dayanıklılık, süreçlerde esneklik ve uyum sağlama becerisi gerektirir.
- Görevleri yalnızca otomatikleştirmek ve insanları ortadan kaldırmak, sistemlere bağımlılığı artırarak dayanıklılığı zayıflatır.
- Kuruluşta daha az insan olması, daha az değişim öncüsü olması anlamına gelir.
- Dayanıklılık, öğrenmeyi hızlandırmak ve değişime yanıt verme süresini iyileştirmekle ilgilidir.
- Çalışanları değişimi aşağıdan yukarıya yönlendirmeleri için güçlendirmek kritik öneme sahiptir.
- Örgütsel dayanıklılığın gerçekte ne anlama geldiğini yeniden tanımlamak için zihniyet değişimi gereklidir.
Makinelerin insanları alt edecek kadar akıllı olmasından korkuyoruz, ancak belki de dünyanın tüm verilerine, modellerine ve kaynaklarına erişimi olan az sayıda insanın istediklerini yapabilmesinden daha fazla korkmalıyız. Bu, henüz ulaşmadığımız bir gelecekten çok daha varoluşsal ve acil bir tehdit olmalı.
Ron Schmelzer
- CPMAI Sertifikasyonu: Neden Oluşturuldu [19:56]
- CPMAI, yapay zekâ projelerini yönetmek için tedarikçiden bağımsız bir metodolojidir.
- Yapay zekânın uygulanması için yapılandırılmış bir yaklaşım eksikliğini gidermek amacıyla oluşturulmuştur.
- Geleneksel proje yönetimi yöntemleri yapay zekâ için işe yaramaz; çünkü yapay zekâ kod odaklı değil, veri odaklıdır.
- CPMAI, CRISP-DM temel alınarak geliştirilmiş; yinelemeli, çevik ve yapay zekâ odaklı hâle getirilmiştir.
- Test, izleme ve dağıtım süreçlerini yapılandırarak yapay zekânın öngörülemezliğini yönetmeye yardımcı olur.
- Hızlı yapay zekâ gelişmelerine rağmen metodoloji istikrarlı kalmıştır.
- Hazır modeller sayesinde yapay zekâ projeleri artık daha az veri bilimcisi gerektirmektedir.
- CPMAI; kuruluşlar (bankalar, sigorta şirketleri, ilaç şirketleri vb.) ve danışmanlık firmaları tarafından yapay zekâ uygulamalarını standartlaştırmak için kullanılmaktadır.
- Yapay zekâda başarı sağlamak için ürün ve proje yönetiminin unsurlarını birleştirir.
- Yapay Zekâ İçin Veri Yönetimindeki Zorluklar [26:07]
- Yapay zekâ projeleri, gerekli verilere zamanında erişilememesi nedeniyle çoğu zaman başarısız olur.
- Yapay zekâ araçlarına yatırım yapmadan önce veri keşfine öncelik verilmelidir.
- CPMAI metodolojisi şu açık adımları ortaya koyar:
- 1. Adım: Sorunu tanımlayın ve yapay zekânın gerekli olup olmadığını değerlendirin.
- 2. Adım: Veri keşfi gerçekleştirin—verilerin erişilebilirliğini, biçimini, güvenliğini ve gizlilikle ilgili endişeleri anlayın.
- Erişim eksikliği, mevzuatla ilgili sorunlar veya güvenlik problemleri, yapay zekâ projelerini uygulanamaz hâle getirebilir.
- Veriyle ilgili zorlukları erken tespit etmek, zaman ve kaynak israfını önler.
- Yapay Zekâ Projelerinde Proje Yöneticilerinin Rolü [29:11]
- CPMAI, kısa veya uzun vadeli yapay zekâ projelerini yönetmeye yönelik bir metodolojidir.
- Proje yöneticileri, strateji (C düzeyindeki vizyon) ile uygulama (bireysel katkı sağlayanlar) arasında kolaylaştırıcı görevi üstlenir.
- Proje profesyonelleri olmadan kuruluşlar, özellikle küresel ortamlarda kaotik bir uygulama süreciyle karşı karşıya kalma riski taşır.
- Rolünü daha iyi yansıtması için proje yönetimi, “dönüşüm kolaylaştırıcılığı” olarak yeniden adlandırılabilir.
- CPMAI, geleneksel bir proje yönetimi geçmişi olmadan geliştirilmiş olsa da proje yönetimi ilkeleriyle uyumludur.
- Tamamen otonom sistemler oluşturma çabalarına rağmen kuruluşlar hâlâ insanlar tarafından yönlendirilmektedir.
- Film yapım modeli, ideal, geçici, hedef odaklı bir organizasyon yapısına örnek teşkil eder.
- CPMAI ile Leaper’ları İşe Almak [34:49]
- Kuruluşlar, yapılandırılmış yapay zekâ proje yönetimi için “Leaper”ları (vizyoner risk alanları) CPMAI sertifikalı profesyonellerle işe alma arasında denge kurmalıdır.
- CPMAI sertifikasyonu, yapay zekâ proje yönetiminde uzun vadeli kariyer değeri ve güvenilirlik sağlar.
- Sertifikasyon artık PMI platformunda önemli ölçüde düşürülmüş bir fiyatla ($699; bölgesel fiyatlandırma bazı bölgelerde daha ucuz olmasını sağlıyor) sunulmaktadır.
- Kuruluşlar, kurum içi yapay zekâ uzmanlığı oluşturmak için deneyimsel öğrenmeyi (hackathon’lar, denemeler) ve örgün öğrenmeyi (CPMAI) desteklemelidir.
- Yapay zekâ proje metodolojilerini yeniden icat etmekten kaçının; bunun yerine CPMAI gibi yerleşik çerçeveleri benimseyin.
- Yapay zekâ çalışmaları için danışman veya yüklenici işe alırken, temel yapay zekâ aracı kullanımının ötesinde uzmanlık sağlamak amacıyla CPMAI gibi yeterlilik belgelerini şart koşun.
- CPMAI’de Hesap Verebilirlik ve Topluluk [37:53]
- PMI kapsamındaki CPMAI sertifikasyonu hesap verebilirlik sağlar; sertifikalı profesyonellerin standartları karşılamaması durumunda şikâyette bulunulmasına olanak tanır.
- Yaygın olarak tanınan bir metodolojiye sahip olmak, tutarlılık ile destek ve doğrulama sağlayan bir topluluk oluşturur.
- Popüler metodolojiler, kusursuz olmasalar bile, niş yaklaşımların aksine yapı ve yerleşik bir ağ sağlar.
- PMI ile bağlantı, başkalarının CPMAI üzerine yeni çalışmalar geliştirebileceği genişleyen bir ekosistemi teşvik eder (örneğin sektöre özgü uyarlamalar).
- Amaç eğitimi tekelleştirmek değil; yaygın benimsemeyi, ek öğrenme materyallerini ve uzmanlaşmış uygulamaları teşvik etmektir.
- Proje profesyonelleri, vizyonu güvenilir uygulamaya dönüştürmede kritik bir rol oynar.
- CPMAI’de Öğrenme ve Uygulamayı Birleştirmek [41:24]
- CPMAI, deneyimsel öğrenme için bir çalışma kitabı içerir ve kullanıcıları kavramları gerçek dünya sorunlarına uygulamaya teşvik eder.
- Yapay zekâ destekli küçük süreç değişiklikleri, anında ve somut faydalar sağlayabilir.
- Geleneksel eğitim yöntemleri güncelliğini yitirmiştir; yapay zekâ, öğrenmeyi gerçek zamanlı çalışmaya entegre ederek eğitimi geliştirebilir.
- Öğrenme ve uygulamayı birleştirmek çok önemlidir—tek başına öğrenme fazlasıyla teorik, tek başına uygulama ise amaçsız olabilir.
- İdeal gelecek: CPMAI’nin gerçek zamanlı bir rehber olarak hareket etmesi ve kullanıcıların projelerde adım adım ilerlemesine yardımcı olmasıdır.
- Bazı kuruluşlar, uygulamalı deneyimi yapılandırılmış eğitimle birleştiren karma öğrenme modellerini benimsemektedir.
- Geleceğin öğrenme stratejileri, kalıcı etki yaratmak için eğitimi ve pratik uygulamayı birleştirmelidir.
Uygulamadan öğrenmek tamamen kavramsal ve teoriktir. Bu, bir üniversite dersine katılıp “Bu güzel, ama bununla ne yapacağım?” diye düşünmeye benzer. Öte yandan, öğrenmeden uygulama yapmak amaçsız hissettirebilir; tıpkı istemlerle deney yapmak veya bir aracı, onun sadece onunla oynamanın ötesindeki amacını gerçekten anlamadan kullanmak gibi.
Ron Schmelzer
Konuklarımızla Tanışın
Ron Schmelzer, Proje Yönetimi Enstitüsü (PMI) bünyesinde Yapay Zekâ Ortaklıkları ve Sosyal Yardım Küresel Başkanı ve Direktörü olmasının yanı sıra PMI Cognilytica’nın Genel Müdürüdür. Bu görevinde stratejik ortaklıklar ve kurumsal etkileşim yoluyla PMI’ın yapay zekâ (AI) tekliflerini genişletmeye odaklanmaktadır. Ron, PMI’a katılmadan önce Cognilytica’yı kurdu ve burada çok sayıda Fortune 1000 şirketi ve devlet kurumu tarafından yapay zekâ ve gelişmiş veri projelerini etkili bir şekilde yönetmek amacıyla benimsenen Yapay Zekâ için Bilişsel Proje Yönetimi (CPMAI) metodolojisini birlikte geliştirdi. Ayrıca AI Today podcast’inin eş sunucusu, düzenli Forbes yazarı ve TechTarget SearchAI köşe yazarı olarak katkılarıyla tanınmaktadır. Ron, MIT’den Bilgisayar Bilimleri ve Elektrik Mühendisliği alanında lisans derecesine ve Johns Hopkins Üniversitesi’nden MBA derecesine sahiptir.

Dayanıklılığın ironik yanı, özellikle süreçlerde ve işleri yapma biçiminizde çok daha esnek ve uyum sağlayabilir olmanızı gerektirmesidir.
Ron Schmelzer
Bu Bölümden Kaynaklar:
- Dijital Proje Yöneticisi Topluluğuna Katılın
- En yeni makalelerimizi ve podcast’lerimizi almak için bültene abone olun
- Ron ile LinkedIn üzerinden bağlantı kurun
- Proje Yönetimi Enstitüsü‘ne göz atın
İlgili Makaleler ve Podcast’ler:
- Podcast hakkında
- Yapay Zekâ Projelerini Teslim Etmek
- Proje Ekibi Lideri: Rolü, İşlevleri ve Proje Yöneticilerinden Temel Farkları
- Proje Yönetiminde Yapay Zekâ: İşiniz Ne Kadar Güvende?
- Proje Yöneticilerinin Alabileceği En İyi 9 Yapay Zekâ Sertifikası
- İstemlerin Ötesinde: Daha Akıllı Proje Yönetimi İçin Yapay Zekâ Nasıl Kullanılır?
- Yapay Zekâ Gerçekten Bir Proje Yöneticisinin İşinin %80’ini Devralacak mı?
Deşifreyi Okuyun:
Podcast yayınlarımızı bir yazılım programı kullanarak deşifre etmeyi deniyoruz. Bot her zaman yüzde 100 doğru çalışmadığı için lütfen yazım hatalarını mazur görün.
Galen Low: “Yapay zekâ projeleri. Pfffft.” — İş arkadaşınız öğle yemeğinde bu fikri küçümser.
“En iyi ihtimalle geçici bir akım.” diye ekler program yöneticiniz. “Bunların diğer projelerden hiçbir farkı yok.”
Ancak kafeteryaya bakmaya başlarsınız ve ekmeğinizi paylaşacak kadar saygı duyduğunuz bu insanların kafalarını kuma gömüyor olabileceklerini düşünmeden edemezsiniz.
Yan masada Finans bölümünden Germaine, İnsan Kaynakları bölümünden Lateicia'ya Gemini'nin Google E-Tablolar'daki formüllerini nasıl düzelttiğini anlatmaktadır.
Kahve istasyonunda Paulo, gigabaytlarca yapılandırılmamış müşteri geri bildirimini eyleme dönüştürülebilir içgörülere çevirmek için yapay zekâ ve makine öğrenimini kullanma fikrini sunmaktadır.
Asansörlerin yanında Sonaya, kullanıcı geri bildirimleriyle kendini belgeleyen ve geliştiren çevik, yapay zekâ destekli süreçler hakkında bölüm yöneticisiyle gelecek odaklı bir konuşma yapmaktadır.
Hatta Andréa bile köşede Perplexity'yi kullanarak kendi emeklilik partisini planlamaktadır.
Yapay zekâ projeleri. Her yerdeler. Üstelik dikkate alınması gerekenler, yapay zekânın bir parti teması için yeterince iyi bir öneri sunup sunamayacağından çok daha fazla.
Kuruluşunuzun yapay zekâ içeren projeleri üstlenebilecek kapasiteye sahip olup olmadığını mı merak ediyorsunuz? Dinlemeye devam edin. Yapay zekâdan etkilenen insanları desteklemek için kuruluşların neler yapması gerektiğini ve yapay zekâ söz konusu olduğunda herkesin aynı bakış açısında buluşmasını nasıl sağlayabileceklerini ele alacağız. Böylece dijital dönüşümün bu yeni dalgasında hep birlikte ayakta kalıp gelişebilirler.
Merhaba arkadaşlar, dinlediğiniz için teşekkürler. Ben The Digital Project Manager'dan Galen Low. Birbirimizin becerilerini geliştirmesine, özgüven kazanmasına ve bağlantılar kurmasına yardımcı olmayı amaçlayan dijital profesyoneller topluluğuyuz. Böylece dijital dünyada proje yönetiminin değerini artırabiliriz. Daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız thedpm.com/membership adresini ziyaret edin.
Geleceğe dönük konuşmaları ve dijital proje liderliği hakkında pratik içgörüleri seviyorsanız, haftalık bölümler için programa abone olmayı düşünün.
Pekâlâ, bugün üretken yapay zekânın oluşturduğu dijital dönüşümün bir sonraki dalgasını ve yapay zekâ etrafında paylaşılan bir ekip zihniyetinin, bir kuruluşu düzensiz, gelişigüzel ve kaygı yüklü bir benimseme sürecinden, herkesin fayda sağlayacağı daha bütünlüklü ve bilinçli bir yaklaşıma nasıl taşıyabileceğini konuşuyoruz.
Bugünkü konuğum, Cognilytica'nın kurucu ortağı ve artık Project Management Institute bünyesindeki PMI Cognilytica'nın Küresel Yapay Zekâ Ortaklıkları ve Dış İlişkiler Başkanı olan Ron Schmelzer.
Ron, bugün benimle olduğun için teşekkürler.
Ron Schmelzer: Burada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Seninle sohbet etmeyi her zaman seviyorum.
Galen Low: Programa seni yeniden konuk etmekten büyük mutluluk duyuyorum. Son birkaç yıldır Cognilytica ve orada yaptıkların hakkında konuşurken yolculuğunu sessizce gözlemliyor, biraz da hayranlık duyuyordum. Şimdi de PMI ekosferine katılmanızla birlikte, ele almak istediğim pek çok heyecan verici konu var.
Belki tek bir çarpıcı soruyla başlayabilirim. Büyük soru şu ve sanırım bu, daha önce üzerinde konuştuğumuz bir konuya bağlanıyor: Üretken yapay zekâ çözümlerinin mevcut benimsenme süreci, senin ve benim tarafımızdan bilgisayarın, kelime işlem yazılımlarının veya telefonun ortaya çıkışına, hatta çalışma dünyasındaki birçok rolü az ya da çok gereksiz hâle getiren herhangi bir büyük değişime benzetildi.
Büyük soru şu: Yakın gelecekte işleri yapay zekâdan etkilenecek insanları kuruluşlar nasıl destekleyebilir?
Ron Schmelzer: Bence yapay zekânın böyle hissettirmesinin nedenlerinden biri, dönüştürücü doğası. Bir şeyleri değiştirdiğinden söz ediyoruz ve dönüşüm de zaten budur. Bir şeyi başka bir şeye dönüştürür, değiştirir.
Belki bu durumda dönüşümü şöyle tanımlayabilirim: İnsanlar, özellikle bilgi çalışanları için kullanılan araçların çoğunun işleri dönüştürdüğünü görüyor. Daha önce de konuştuğumuz gibi, temel görevi bilgiyle ilgilenmek olan bir bilgi çalışanını düşünelim. Bilgiyi bir bilgi sistemine girmek, sistemden çıkarmak, yoğunlaştırmak, özetlemek, açıklamak, raporlara dönüştürmek veya uyumluluk raporlarını dosyalamak gibi işler bunlara örnek olabilir.
Bütün bunları makinelerin yapması artık görece kolaylaştı; birkaç yıl önce böyle değildi. Bu yüzden kuruluşlar şimdi yeniden düşünüyor. Bunu dönüştürücü olmayan biçimde yapmanın yolu, o roldeki birinin bu araçları kullanarak mevcut işlerini yapmaya devam etmesi, sürecin değişmemesi ve aslında hiçbir şeyin değişmemesidir.
Biraz maliyet tasarrufu sağlayabilir, bazı işleri hızlandırabilir veya doğruluğu artırabilirler. Ancak süreç aynı kalır. Gerçekten dönüşen kuruluşlar ise süreçleri en baştan yeniden düşünüyor.
İnternet öncesinde alışveriş deneyimi bir mağazaya gitmek, stokta olanı almak ve satın aldıklarınızı paketlemekti. Sonra yeniden düşünmek gerekti. Elektronik ticaret yalnızca aynı deneyimin çevrim içi hâli değildi. İnsanların mağaza gibi görünen, raflarda ürünler bulunan siteler oluşturmaya çalıştığı dönem oldu.
Ancak sonra insanlar şunu fark etti: Bir mağazadaki stok anlayışını korumak zorunda değiliz. Yapay zekâ konusunda da aynı şey olacak. Korkutucu olan taraf şu: Süreç dönüşümünü gerçekleştirmemiş bir kuruluşta yapay zekâ biraz balyoz gibidir.
İçeri girer ve çok fazla yıkım ile kaosa neden olur. İşler yapılabilir, ancak mevcut süreçlerin pahasına yapılır; çünkü süreçler değişmemiştir. Yaptığımız tek şey bu araçları getirmektir ve bu da insanların süreçten dışlanmasına yol açar.
Galen Low: Bu çok ilginç. Yapay zekâ hakkında yaptığım ve çevrim içi gördüğüm konuşmaların çoğunda “Endişelenmeyin, her zaman yaptığınız işleri yapmanıza yardımcı olacak.” deniyor. Senin söylediklerin ise kuruluş açısından yapılabilecek en iyi şeylerden birinin gelecek için dönüştürücü bir vizyon ortaya koymak olduğunu gösteriyor.
Yani “İşlerin aynı kalmayacağını biliyoruz. Telefon numaralarını rehberinize yazıp taramanızı ve sonra telefonunuza aktarmanızı istemiyoruz. İşin nasıl göründüğünü yeniden hayal etmek istiyoruz ve bunun içinde sizin de bir yeriniz var. Oraya ulaşmanıza yardımcı olacağız.” demek.
Ron Schmelzer: Bu tür dönüşümleri gerçekleştirmenin teknoloji uygulamaktan daha zor olduğunu savunuyorum. Çünkü bir sürecin adımlarını belirleyip bunların yerine bir makine koymak bilişsel açıdan daha kolaydır. “Bir saniye, tüm süreci yeniden düşünmem gerekseydi nasıl çalışırdı?” demek çok daha zordur.
Bu daha risklidir; çünkü yeni sürecin işe yarayıp yaramayacağını bilemezsiniz. Ancak etkisi çok daha büyük olabilir. Zor kısım bu. Yapay zekâyı kullanmaya çalışan insanları gözlemlediğimizde dört kabaca grup olduğunu gördük.
Birinci grup yapay zekâyı hiç kullanmayanlar. Onlara kenarda duranlar veya gözlemciler diyoruz. Ne olduğunu görmek için bekliyorlar; şüpheci, korkmuş veya kuşkulu olabilirler.
İkinci grup görev odaklılar. “İşimi yapıyorum. Arada bir e-posta yazmak veya elektronik tablo hazırlamak için yapay zekâ kullanırım.” diyorlar. Ancak temelde başka hiçbir şey değişmiyor.
Üçüncü grup, teknoloji uğruna teknolojiyi kullanmayı seven erken benimseyenler ve meraklılar. Yapay zekâ en yeni araç. Bugün bir model, yarın başka bir model veya çevrim içi keşfettikleri yeni bir araç kullanıyorlar. Onlar için önemli olan keşif süreci.
Dördüncü grup ise sıçrayanlar. Stratejik düşünüyorlar. “Görevimde yalnızca yapay zekâ kullanmayacağım; görevimin, işimin veya yapmaya çalıştığım şeyin bütün anlayışını değiştireceğim ve bunu yapay zekâ öncelikli bir bakış açısıyla yeniden düşüneceğim.” diyorlar.
Bunlar göz önünde bulundurulması gereken kişiler; çünkü ironik biçimde iş güvenliklerini garanti altına alıyorlar. “Hayır, bu teknolojiyi olumlu bir dönüşüm değeri yaratacak şekilde kullanabiliyorum. Bana burada ihtiyacınız var.” diyorlar.
Galen Low: Burada çok şey var. Bu gruplandırmayı seviyorum ve hangisine ait olduğumu kesinlikle biliyorum; ama şimdilik bunu kendime saklayacağım.
İlginç olan şu: Yapay zekâ konusunda kurumsal liderlik gerekiyor, ancak mevcut liderlik yapınızın yapay zekânın vizyonuna ve yapabileceklerine sahip olması şart değil. Hatta büyük ölçüde çekince olacaktır. Bu nedenle birçok kuruluş yapay zekâyı politikalarına, prosedürlerine ve süreçlerine tam anlamıyla dâhil etmedi; kullanım bireysel düzeyde gerçekleşiyor.
Öte yandan insanlar, kuruluş içinde izinli olsun ya da olmasın, aynı işi daha iyi yapmalarına yardımcı olacak araçları deniyor. Eğer kurumsal liderler bu sıçrayanları fark eder ve onlara kuruluş için araştırma ve geliştirme yapabilecekleri, daha geniş düşünmeye elverişli bir ortam sunarsa, işletmenin dönüşümüne öncülük edebilirler.
İnsanların yapay zekâ etrafında kolektif bir zihniyet oluşturmanıza yardımcı olmasına güvenmelisiniz.
Ron Schmelzer: Burada biraz farklı bir benzetme kullanacağım. Savaşın değişen doğasını düşünelim.
Ukrayna'da şu anda yaşananları düşünürseniz, savaşın başında zırhlı tümenler, büyük birlikler ve cepheden saldırılarla yürütülen geleneksel savaş anlayışı vardı. Hava üstünlüğünü önce kazanma fikri bile buna dâhildi.
Bunların hiçbiri birkaç nedenle işe yaramadı. Birincisi, direniş beklenmiyordu. İkincisi, savaşın doğası değişti. Artık insansız hava aracı savaşından ve büyük silahlı araçlarla yapılan saldırı fikrini etkisiz hâle getiren küçük, tek kullanımlık birimlerden söz ediyoruz.
Başlangıçta insanlar insansız hava araçlarından el bombası bırakmayı deniyordu. Önceleri kenarda köşede yapılan tuhaf bir deney gibiydi. Sonra birileri birinci şahıs görüşlü insansız hava aracı fikrini geliştirdi. İlginç ve komik görünen şey, zamanla kenarda kalandan merkezî olana dönüştü.
Bu durum en büyük orduların bile mevcut yaklaşımları sorgulamasına neden oldu. Yapay zekâ deneyiminin kenarında da aynı şey oluyor. Burada daha temelden dönüştürücü bir şey olduğunu fark etmezsek büyük resmi kaçırırız.
Galen Low: Bu benzetmeyi sevdim. İnsan inovasyonunun geleneksel itici güçlerinden biri, ne yazık ki, çatışma ve hayatta kalmadır. DARPANET, CD-ROM ve savaşa hazırlık veya savaşta etkili olma amacıyla geliştirilen tüm askerî teknolojiler bunun örnekleri.
Pandemi, ofise dönüş ve bizi yenilik yapmaya zorlayan diğer unsurlar hakkında da konuşmuştuk. Yapay zekâda da aynı şey oluyor. İnsanlar “Bu ilginç, bırakın denesinler ve sonucunun ne olduğunu görelim.” diyor.
Bu bizi çok rahatsız edici bir alanda bırakıyor. Kendimizi güvensiz hissediyoruz; aslında işlerimizde güvende değiliz. Bu durum çözülmeye çalışılıyor ve kimse bize bir şey söylemiyor. Profesyonel hayatımızda psikolojik güvenlik ve güvenlik duygusu eksik.
Ron Schmelzer: Kimse bunun nereye gittiğini gerçekten bilmediği için aynı psikolojik güvenlik eksikliği var. Kuruluşların şu anda yapabileceği en önemli şeylerden biri, deneyim ve öğrenme alanlarını genişletmek.
Bu, yapay zekâ deneylerinin tek bir bölüme hapsedilmesi anlamına gelmemeli. Yapay zekânın etkisi kuruluşun her tarafına yayıldığı için bu mantıklı değil. İnsan kaynaklarını, finansı, tedarik zinciri yönetimini ve lojistiği yeniden düşünebilirsiniz.
Her kuruluşun bir amacı vardır. Amaç süreçler veya teknoloji değildir; bunlar bir sonuca ulaşmanın araçlarıdır. Şimdi resme eklediğimiz şey yapay zekâdır. Yapay zekâ, misyonu gerçekleştirmemizi sağlayan bir kaynak veya araç hâline gelir.
Dönüşümün hem olumlu hem de olumsuz değişim içerdiğini unutmamak gerekir.
Galen Low: Onu bir araç olarak tanımlaman ilginç. Bugün pek çok kişi Terminatör ve Skynet göndermeleri yapıyor. Yapay zekâ bilinç kazanıp bizi yok edecek mi? Bunlar yapay zekâ dünyasında ciddi sorular.
Ancak şu anda bunun hikâyedeki süper kötü karakter olmadığını, yalnızca resmin bir parçası olduğunu düşünmek ferahlatıcı. Hikâyenin nasıl ilerleyeceğini etkileyen bir arka plan karakteri olabilir. Bu karakteri nasıl kullanacağımıza karar vermemiz gerekebilir; ancak her şeyi bizim için yeniden tanımlaması şart değil.
Ron Schmelzer: Uzun süredir eğitimlerimizde üzerinde çok durduğumuz konulardan biri bu. İnsanların korkması gereken şeyler arasında işini kaybetmek, süper zekâ ve kötü insanların kötü işler yapması var.
Bir de gücün az sayıda kişinin elinde yoğunlaşması korkusu bulunuyor. Makinelerin insanları aşacak kadar akıllı olmasından korkuyoruz; oysa tüm verilere, modellere ve kaynaklara erişimi olan az sayıdaki insanın istediklerini yapabilmesinden daha çok korkmamız gerekebilir.
Bence bu, henüz gerçekleşmemiş bir gelecek tehdidinden daha varoluşsal ve acil bir tehdit. Bunun panzehirlerinden biri kişisel güçlenmedir. İnsanların yapay zekâyı kendi yeteneklerini artırmak için kullanarak kendileri için bir şeyler yapması onlara dayanıklılık kazandırır.
Kuruluşlara veya hükümetlere güvenmek zorlaştı. Bu nedenle güvenimizi kendimize vermek şu anda en iyi seçenek olabilir.
Galen Low: Bu, başlangıçtaki soruya gerçekten iyi bir yanıt: İşleri etkilenecek insanları kuruluşlar nasıl destekleyebilir? Onları bilgiyle donatın. Onları kuruluşta tutmak için eğitim masraflarını kullanmayın; yalnızca güçlendirin. Çünkü onlar kendi kişisel görevlerinin peşindeler ve kuruluş olarak bundan yararlanabilirsiniz, ancak onların zihnine sahip değilsiniz.
Ron Schmelzer: Yapay zekâ karşısında kurumsal dayanıklılığın ne anlama geldiği üzerine konuşacağım. Dayanıklı bir kuruluş sürekli değişim karşısında ayakta kalıp gelişebilmelidir. Bu da özellikle süreçler ve iş yapma biçimleri konusunda esnek ve uyarlanabilir olmayı gerektirir.
İş yapma biçiminize aşırı bağlıysanız daha az dayanıklı olursunuz. Yalnızca yaptığınız işleri otomatikleştirip insanları denklemden çıkarırsanız, mevcut çalışma biçiminizi daha da pekiştirirsiniz ve kurumsal dayanıklılığınız azalır.
Kurumsal dayanıklılık, öğrenme hızını artırmak ve değişime yanıt verme süresini kısaltmakla ilgilidir. Bu da insanların değişimin gücü olmasını ve değişimi yukarıdan değil, aşağıdan yönlendirmesini sağlamayı gerektirir.
Galen Low: Kurumsal dayanıklılık fikrini gerçekten sevdim. Pek çok kişi yıllardır kullandığı kusursuz süreçlerin fırtınayı atlatmasını sağlayacağını düşünür. Ancak belki artık durum böyle değil.
Cognilytica'nın kurucu ortağı olduğunu biliyorum. Ayrıca ekiplerin yapay zekâ destekli çözümler geliştirmesine yönelik ilk sertifikalardan biri olan CPMAI sertifikasyonunu da oluşturdunuz.
Ron Schmelzer: CPMAI, yapay zekâ projelerini yürütmek ve yönetmek için tedarikçiden bağımsız bir metodoloji olarak oluşturuldu. Geleneksel proje geliştirme yöntemleri yazılım veya web sitesi oluştururken işe yarar; ancak yapay zekâda işlevsellik programlama tarafından değil, veriler tarafından belirlenir.
Bu nedenle veri merkezli CRISP-DM metodolojisini aldık, onu geliştirdik ve yapay zekâya uygun hâle getirdik. Yapay zekânın kesin sonuçlar vermediği gerçeğiyle başa çıkmamız gerekiyordu.
CPMAI, yapay zekâ sürekli değişirken projeleri başarıyla yürütme ve yönetme yaklaşımıdır. Altı aşamadan oluşur. Kararları belgelemeyi, işleri doğru sırayla yapmayı, yapay zekâ çözümlerini devreye almadan önce değerlendirmeyi ve test etmeyi, ayrıca süreç içinde onları yönetmeyi ve izlemeyi kapsar.
Galen Low: Benim açımdan en ilginç nokta, işleri doğru sırayla yapma fikriydi. Proje yöneticisi zihnim “Ne inşa ettiğimizi bilmiyorsak ve bunu inşa edip edemeyeceğimizi garanti edemiyorsak, yinelemeli ilerleriz.” diyor.
Ancak yapay zekâ tarafında bütün çözüm temiz verilere dayanıyor. Temel ilk adım, iyi ve temiz verilere sahip olduğunuzdan emin olmak. Yapay zekâ çözümünüzün çalışıp çalışmadığını anlayabilmeniz için sisteme gelen verilerin temizliğini denetlemeniz gerekiyor.
Ron Schmelzer: Verilere erişim bile bazen sorun olabiliyor. Veriler tek bir sistemin içinde kilitli kalabiliyor veya o sisteme erişiminiz olmayabiliyor. Bu, yapay zekâ projesinin tamamını durdurur.
Bu durumu, araç satın alıp uygulamaya koyma yolunda ilerlemeden önce keşfetmek iyi bir fikirdir. CPMAI metodolojisinde araç satın almak ve uygulamak dördüncü adımdır. Birinci adım, hangi problemi çözmeye çalıştığınızı belirlemektir. Yapay zekâ gerekli mi? Hangi yapay zekâ modeli uygun? Proje devam edebilir mi?
İkinci adım veri keşfidir: Hangi verilere ihtiyacım var? Bunlara erişimim var mı? Hangi biçimdeler? Nerede bulunuyorlar? Güvenli mi? Anonimleştirilmeleri veya korunmaları gerekiyor mu?
Bu soruları önce yanıtlayın. Her şeye sahip olduğunuzu fark edebilirsiniz veya yapay zekâ sisteminin çalışması için bazı kapıları açmanız gerekebilir. Düzenleyici, gizlilik ve güvenlik sorunları projenizi imkânsız hâle de getirebilir.
Galen Low: İlk bölümün hazırlık olması çok ilginç. “Hayır, bu projeye hazır değilsiniz.” deme imkânı var. Her zaman ne yapacağımızı bildiğimizi ve yalnızca nasıl yapacağımızı bulmamız gerektiğini düşünürüz. Buradaysa ne yapacağımızı bilip bilmediğimizi bile bilmiyoruz; önce bunu anlamamız gerekiyor.
Ron Schmelzer: CPMAI, yapay zekâ projesini yürütmek ve yönetmek için kullanılan bir metodolojidir. Proje kısa süreli veya birden fazla projeye bölünmüş uzun süreli olabilir.
Proje yöneticisinin rolü bu süreci kolaylaştırmaktır. Üst düzey yöneticiler ve stratejistler misyonu, yönü, öncelikleri, hedefleri ve gereksinimleri belirler. Bireysel katkı sağlayanlar ise bu vizyonu hayata geçirir.
Proje profesyonelleri, kuruluşun önceliklerini, stratejisini, amaçlarını ve yönünü uygulamak için doğru kaynakları bir araya getirir. Onlar vizyon ile uygulama arasındaki karmaşık orta alanı yönetir.
Galen Low: Proje yönetiminin bir proje yöneticisinin unvanından daha geniş olduğunu anlatıyorsun. Bu, vizyonu uygulamaya dönüştürmek ve değer üretmesini sağlamakla ilgili.
Ron Schmelzer: Bence herkes CPMAI eğitimi almalı. En yeni araçları öğrenmek sürekli devam eden bir takip olabilir; ancak bu projeleri nasıl yürüteceğinizi ve yöneteceğinizi öğrenmek kendiniz için bir çerçeve sağlar.
Kuruluşların insanlara deneyimsel öğrenme ve örgün öğrenme fırsatları vermesi gerekir. İnsanların denemeler yapabilmesi için özgürlüğe ve psikolojik güvenliğe ihtiyaçları vardır.
Kendi metodolojinizi icat etmeyin. Zaten var olan bir metodolojiyi öğrenmek ve onun üzerinden ilerlemek daha iyidir. Danışman veya yüklenici getiriyorsanız, yapay zekâ konusunda gerçekten yeterli olduklarını gösteren bazı belgelere sahip olmaları gerekir.
Galen Low: Yapay zekâ söz konusu olduğunda CPMAI'nin herkes için bir tür gıda güvenliği standardı gibi çalışmasını seviyorum. İnsanların ortak bir yaklaşıma dayanarak iyi kararlar almasını ve başkalarının deneyimlerinden yararlanmasını sağlar.
Ron Schmelzer: Öğrenme ile yapmayı birleştirmek çok güçlü olurdu. Sadece öğrenmek kavramsal ve teorik kalabilir; yalnızca yapmak ise bazen amaçsız hissettirebilir. İkisini birlikte yürütmemiz gerekiyor.
CPMAI'yi proje sırasında yanınızda çalışan bir yardımcı gibi düşünebilirsiniz. “Bu projede ne yapmalıyım? İlk adım ne olmalı? Çözmeye çalıştığım problem nedir? Veriler nerede? Erişebilir miyim? Veriler temiz mi? Şimdi bunu test edelim mi?” gibi sorular sorabilir.
Her kuruluşun öğrenme bileşeni varsa öğrenmeyi ve yapmayı nasıl bütünleştireceğini düşünmesi gerekecek.
Galen Low: Bu gerçekten dönüşümden söz ettiğimiz anlamına geliyor. İşleri mevcut biçimde yaparken yalnızca bir araç uygulamıyoruz; işlerin nasıl yapıldığını yeniden düşünüyoruz.
Ron Schmelzer: Evet, bütün konuları birbirine bağladık.
Galen Low: İşte profesyoneller bunu böyle yapar. Bayanlar ve baylar, Ron Schmelzer.
Ron, bugün benimle zaman geçirdiğin için çok teşekkürler. Seni programda ağırlamayı ve yaptıklarını seviyorum. Seni yeniden konuk etmemiz gerekecek; burada en az üç ayrı podcast konusu var.
Ron Schmelzer: Kesinlikle. Seninle konuşmaktan ve tüm bunları dinleyicilerinle paylaşmaktan her zaman büyük mutluluk duyuyorum. Hepimiz bu yolculuğu birlikte sürdürüyoruz.
Galen Low: Kesinlikle.
Pekâlâ arkadaşlar, bölümümüzün sonuna geldik. Binlerce benzer düşüncedeki proje yönetimi savunucusuyla sohbete katılmak isterseniz topluluğumuza katılın! Daha fazla bilgi için thedpm.com/membership adresini ziyaret edin. Bugün duyduklarınızı beğendiyseniz lütfen abone olun ve thedigitalprojectmanager.com üzerinden iletişimde kalın. Bir sonraki bölüme kadar, dinlediğiniz için teşekkürler.
