5 stappen om grenzen te stellen op het werk voor projectmanagers in 2026

Vooruit naar 2009. Ik werk nu fulltime bij een bedrijf in de banksector, die bekendstaat om zijn genderongelijkheid. Als vrouw op een afdeling vol mannen was het behoorlijk intimiderend. Ik probeerde bondgenoten te vinden van wie ik wist dat ze tijdens vergaderingen waarvoor ik niet was uitgenodigd voor me zouden opkomen. 

Een levendige herinnering die ik heb, is een tekstgesprek met een van die bondgenoten. Ik probeerde een manier te vinden om hem te vertellen dat hij verloofd was en moest ophouden met het sturen van suggestieve en ronduit intimiderende berichten naar mij. Hij ging er toch mee door… terwijl ik bij de softbalwedstrijd van mijn dochter was.

Opnieuw een sprong vooruit, naar 2016. Ik ben nu ouder en wijzer en werk als projectmanager bij een bureau waar ik opnieuw vanuit huis werkte. Deze keer wist ik dat ik echte werktijden moest aanhouden en me elke dag daadwerkelijk moest aankleden. 

Maar de baan was belachelijk veeleisend en ik werkte dagen van 12 uur of langer om het bij te houden. Dat hield ook in dat ik ervoor zorgde dat collega’s eveneens dagen van 12 uur of langer werkten. Ik vertelde het management dat ik te veel projecten op mijn bord had—ik ken mijn grenzen (of dat dacht ik tenminste). Niet lang daarna ontsloegen ze me.

Wat hebben al deze verhalen gemeen? Een volledig gebrek aan grenzen op het werk.

Dit kan iedereen overkomen, maar ik heb gemerkt dat het veel vaker gebeurt bij projectmanagers, vanwege de aard van ons werk. We hebben vaak het gevoel dat we mensen tevreden moeten houden om onze projecten vooruit te kunnen helpen. Laten we leren van mijn fouten en praten over het stellen van gezonde grenzen op het werk voor digitale projectmanagers.

Wat zijn grenzen op het werk?

Grenzen zijn essentieel om ons emotionele welzijn op peil te houden. Zonder grenzen lijden onze mentale gezondheid en ons persoonlijk welzijn eronder. Zoals PsychCentral zegt: “Zonder grenzen is het moeilijk om zelfbewust en onafhankelijk te zijn.”

Zelfs als we weten wat gezonde persoonlijke grenzen zijn, weten velen van ons niet waar we die op het werk moeten trekken, vooral wanneer machtsverhoudingen lastig te navigeren zijn. En hoewel we kunnen aanvoelen dat iets een grens heeft overschreden, weten we niet altijd hoe we op een professionele manier weerstand kunnen bieden.

Maar wanneer je een grens op het werk stelt, geef je jezelf het geschenk van vooruitdenken. Je toekomstige zelf, in een situatie waarin je bijvoorbeeld op een bepaalde dag eerder moet vertrekken dan je collega’s, zal enorm opgelucht zijn dat je vooraf grenzen hebt gesteld.

Daarna is het een kwestie van je collega’s aan die grens te herinneren, in plaats van te proberen uit te leggen waarom die nodig is op het moment dat de situatie zich voordoet.

Waarom zou je grenzen stellen op het werk? 

Iedereen heeft zaken waarvan diegene heeft besloten dat ze essentieel zijn voor het welzijn tijdens het werk. Dat kunnen allerlei dingen zijn, zoals:

• Ze hechten waarde aan tijd met hun familie
• Ze volgen elke week een yoga- of bijscholingscursus
• Ze zijn eerder opgebrand geweest en kennen hun grenzen
• Ze hebben sterke persoonlijke of religieuze overtuigingen
• Ze willen niet meer verantwoordelijkheid of werk op zich nemen dan waarvoor ze betaald worden (of dat ze goed aankunnen)

Om mentaal gezond te blijven, moeten we rond die zaken duidelijke grenzen trekken met onze collega’s en leidinggevenden. Ik weet uit eigen ervaring hoe het niet stellen van zulke gezonde grenzen ertoe kan leiden dat je ongelukkig wordt op het werk.

Stay Ahead of What Deserves Your Attention

Get timely perspective on the shifts, decisions, and trade-offs shaping your role, plus practical resources you can put to work.

Create Free Account

Have an account? Log In

5 soorten grenzen

Er zijn minstens 5 soorten grenzen op het werk die we allemaal hebben—of zouden moeten hebben. 

De grenzen die ik eerder niet stelde of handhaafde, waren: 

• Persoonlijke grenzen: mijn werk en privéleven gescheiden houden en buiten werktijd niet gecontacteerd worden.
• Veiligheidsgrenzen: in staat zijn om mijn stem te laten horen wanneer ik weet dat er iets echt mis en mogelijk onveiligs gebeurt.
• Grenzen rond welzijn of emoties: mijn grenzen kennen, ze kenbaar maken aan het management en eraan vasthouden.

Andere grenzen die je misschien wilt stellen, zijn:

• Tijdsgrenzen: vastgelegde tijden voor het begin en einde van werkdagen, of tijdstippen waarop je weet dat je niet kunt werken.
• Grenzen rond waarden: niet werken aan projecten die aansluiten bij waarden die indruisen tegen die van ons, of niet deelnemen aan activiteiten die we schadelijk vinden.

Gezonde grenzen stellen op het werk: 5 stappen

1. Definieer

De eerste stap bij het stellen van gezonde grenzen op het werk is weten wat ze zijn. Denk na over elk van deze soorten grenzen en bedenk wat je jezelf wel en niet toestaat. Schrijf alles op als dat nodig is—sommige mensen moeten die dingen op papier kunnen zien of er af en toe naar kunnen verwijzen als herinnering. 

Houd er bij het definiëren van je werkgrenzen rekening mee dat sommige grenzen die je wilt stellen niet redelijk zijn. Als ik bijvoorbeeld één weekend per maand “stand-by” ben, kan ik niet als grens stellen dat ik buiten werktijd om geen enkele reden telefonisch gecontacteerd mag worden. Als je baan vereist dat je iets doet wat buiten je grenzen valt, is het misschien niet de juiste baan voor jou.

Merk op dat dit een oefening is die je regelmatig moet herhalen. Ons privéleven verandert, onze eerder gezonde balans tussen werk en privé raakt verstoord en onze mentale grenzen kunnen scherper worden wanneer we omgaan met wat het leven ons soms voorschotelt.

Je lijst met werkgrenzen opnieuw bekijken en sommige ervan opnieuw trekken, toevoegen of schrappen is een belangrijke manier om een burn-out te verminderen.

2. Communiceer 

Zodra je je grenzen hebt gedefinieerd, moet je bepalen wanneer en hoe je ze aan anderen communiceert. Sommige van je grenzen hoef je pas te communiceren wanneer ze worden bedreigd, zoals persoonlijke veiligheid of welzijn. 

Maar sommige moeten al vroeg worden vastgesteld—zoals: “Ik moet elke donderdag om 16.30 uur klaar zijn” of “Ik werk niet aan een website die geweld promoot.” Wees open en vertel je manager en alle anderen in je team over de grenzen die je hebt en die gevolgen voor hen kunnen hebben. 

Je zou kunnen zeggen: “Ik wil je laten weten dat ik op woensdag van 11.00 tot 12.00 uur een vaste afspraak buiten het werk heb. Ik vertel je dit nu, zodat je daar rekening mee kunt houden als je op die dagen iets van me nodig hebt.”

Moeilijker te communiceren (en eerlijk gezegd ook moeilijker te definiëren) zijn de grenzen die niet zo concreet zijn. Vooral als ze te maken hebben met hoeveel werk je kunt doen.

Toen ik bij het bureau werkte dat me uiteindelijk ontsloeg, kon ik niet goed verwoorden dat ik te veel werk te doen had, omdat ik het aantal projecten beheerde dat zij passend vonden. 

Los daarvan zijn projecten niet allemaal even groot en is het aantal projecten een vreselijke manier om de werklast te beoordelen. Maar door hier voortdurend over te communiceren—bijvoorbeeld door je baas erop voor te bereiden dat je een deel van je één-op-ééngesprekken wilt gebruiken om te praten over de hoeveelheid werk waarvoor je verantwoordelijk bent—kunnen jij en je baas van tevoren valkuilen zien. 

Dus als je de grens niet in absolute termen kunt communiceren, communiceer dan op zijn minst dat je weet dat je een limiet hebt en dat je het iemand zult laten weten wanneer je merkt dat je die nadert.

3. Handhaaf

Dit is het moeilijkste onderdeel van allemaal en het onderdeel dat me een paar keer in de problemen heeft gebracht. Het is goed om grenzen te hebben en je moet ze ook communiceren, maar het is moeilijk om anderen eraan te houden. Als projectmanagers zorgen we er vaak voor dat het team heeft wat het nodig heeft voordat we aandacht besteden aan onze eigen behoeften. 

We willen ook vertrouwen behouden, omdat we zo hard werken om dat te bereiken. Grenzen handhaven is meestal op zijn best ongemakkelijk. Het handhaven van een grens steunt echt op de eerste twee stappen—definiëren en communiceren. Als je ze niet hebt gedefinieerd, heb je misschien het gevoel dat er iets niet klopt, maar kun je misschien niet aangeven waarom. 

Als je ze niet hebt gecommuniceerd, zullen ze niet gemakkelijk te handhaven zijn—de ander weet niet dat die een grens heeft overschreden als die niet weet dat de grens bestaat. (Behalve die persoon die me ongepast sms'te—niemand hoefde hem te vertellen dat hij een grens had overschreden; het was overduidelijk.)

Je grenzen zelfverzekerd handhaven kan soms het moeilijkste onderdeel van je werk zijn. Het is ook het onderdeel dat je helpt om niet op te branden en om mentaal (en soms fysiek) gezond te blijven. 

De sleutel tot het handhaven van grenzen is om ze duidelijk en zelfverzekerd, maar zonder sterke emoties, opnieuw te benoemen en te beseffen dat iemand die bewust jouw grens overschrijdt fout zit, niet jij.

Je zou in plaats daarvan iets anders kunnen aanbieden, zoals wij als projectmanagers vaak doen: “Ik kan niet langer blijven, maar ik kan morgen een uur vrijmaken om dit te doen.” Maar dat hoeft niet.

4. Opnieuw bekijken

Sommige grenzen “verlopen” na verloop van tijd. Als je bijvoorbeeld de zorg voor een kind moet regelen, kan je grens veranderen wanneer je kind ouder is en niet meer van en naar de kinderopvang hoeft te worden gebracht. 

Sommige grenzen kunnen ruimer worden, zoals “maximaal 3 projecten tegelijk aannemen”—misschien merk je dat je je door je ervaring comfortabel voelt bij het aannemen van meer projecten. Bekijk de lijst die je hebt opgesteld af en toe en kijk of er iets moet veranderen.

Daarnaast wil je misschien werkgerelateerde grenzen opnieuw bekijken waartegen je veel weerstand krijgt: is die grens redelijk, of heb je deze niet uitgelegd op een manier die anderen in staat stelt de grens te respecteren?

5. Reflecteren

Soms geven we gemengde signalen over onze grenzen. Misschien heb je met je teamleden afgesproken dat je buiten werktijd niet op werkmails reageert, maar begin je vervolgens toch buiten werktijd op e-mails te reageren. Of je hebt tegen je leidinggevende gezegd dat je te veel projecten hebt, maar je biedt wel aan om iets nieuws op je te nemen. 

Als je je eigen grenzen niet respecteert, is de kans veel kleiner dat anderen dat wel doen. Kijk dus kritisch naar de lijst die je hebt opgesteld en ga bij jezelf na—overschrijd je je eigen grenzen?

Zo ja, vraag jezelf dan af waarom. Is de grens niet langer nodig? Is de grens onredelijk of niet helpend? Beschik je over de hulpmiddelen die je nodig hebt om vol vertrouwen nee te zeggen?

Gebruik die feedback om die grenzen opnieuw te trekken en leg anderen duidelijk uit wat er is veranderd (of wat niet is veranderd) en waarom je in de toekomst misschien dingen anders gaat doen. En als je hulp nodig hebt om nee te leren zeggen, hier vind je enkele goede hulpmiddelen die je kunnen helpen.

Voorbeelden van grenzen op het werk

Hier zijn enkele voorbeelden van grenzen die je op het werk kunt stellen, of die mensen om je heen kunnen stellen en die je moet respecteren, samen met formuleringen om die grenzen aan te geven:

Grens	Voorbeelden
Niet meer werk aannemen dan je prettig vindt	“Ik ben momenteel verantwoordelijk voor andere projecten en als ik daar nog meer aan toevoeg, komen al mijn projecten in gevaar.” “Ik kan dat op me nemen, maar pas nadat project x is afgerond.”
Op bepaalde dagen op een bepaald tijdstip beginnen of stoppen met werken, of ad-hoc tijdsbeperkingen	“Ik kan vóór 10.00 uur niet deelnemen aan vergaderingen.” “Ik moet aanstaande vrijdag vanwege een persoonlijke verplichting vroeg vertrekken van mijn werk.”
Niet deelnemen aan werkgerelateerde activiteiten waar alcohol wordt geschonken, of om religieuze of andere persoonlijke redenen	“Ik kan aanstaande vrijdag niet naar de borrel komen.” “Ik moet de komende 4 weken vóór zonsondergang vertrekken.”
Niet iemands kantoor of werkplek binnengaan voordat diegene je heeft opgemerkt:	“Ik moet geconcentreerd blijven werken, dus klop alsjeblieft aan en wacht tot ik zeg: ‘kom binnen’.” “Ik zet een bordje op mijn bureau met ‘Beschikbaar’ en ‘Niet beschikbaar’, zodat je weet of ik kan praten of niet.”
Weigeren om geld of tijd te doneren aan een door het werk gesteund goed doel	“Ik kan daar nu geen ruimte voor maken.” “Dat is geen activiteit waar ik me prettig bij voel.”
Niet telefonisch gecontacteerd worden	“Gebruik mijn mobiele nummer alleen voor dringende sms-berichten; stuur me anders een e-mail.” “Mijn mobiele nummer is alleen voor familie. Stuur me alsjeblieft een slack-bericht—dat wordt op mijn telefoon afgeleverd en ik zie het meteen.”
Alleen aangesproken worden met je volledige voornaam, of met een specifieke bijnaam	“Ik weet dat mensen mijn naam soms willen afkorten tot Pat of Patty, maar spreek me alsjeblieft aan als Patrice.” “Ik gebruik de naam Topher, niet Chris of Christopher.”
Persoonlijke ruimte of fysieke grenzen respecteren	“Ik ben niet zo van het knuffelen, maar ik ben heel blij je te zien.” “Ik ben iemand die zich ongemakkelijk voelt bij lichamelijk contact.”
Weigeren om je sociale media te delen	“Mijn Twitter-feed is behoorlijk persoonlijk, dus ik wil niet dat je die in mijn biografie opneemt.” “Ik houd mijn Facebook privé, dus ik kan onze sociale media niet promoten door daar iets te plaatsen.”

More Articles

• DACI-framework: rollen, stappen en voorbeelden voor teams
• Wat te doen wanneer het kapen van de routekaart de normale gang van zaken wordt
• Een cultuur van verantwoordelijkheid is niet onderhandelbaar in AI-land

Zorg ervoor dat je de grenzen van anderen respecteert

De grenzen van anderen respecteren is bijna net zo belangrijk als je eigen grenzen stellen. Als iemand duidelijk aangeeft wat diegene wel of niet zal doen, is het jouw taak als goed mens om dat te respecteren.

Als je het hebt geprobeerd, maar dat niet kunt, is het tijd om met die persoon te praten over hoe je een grens kunt trekken die voor jullie allebei zinvol is.

Onthoud dat grenzen een gezond cadeau zijn dat je jezelf geeft

Het kan soms ongemakkelijk voelen om je grenzen te trekken en eraan vast te houden, maar uiteindelijk stel je vooral jezelf teleur.

Maar je stelt niet alleen jezelf teleur: Brené Brown verwoordt het het best: Duidelijkheid is vriendelijk. Onduidelijkheid is onvriendelijk. Grenzen stellen stelt je in staat vriendelijk voor jezelf en voor anderen te zijn.