Sonuç Odaklılık: Proje liderlerinin görevleri yalnızca verimli bir şekilde tamamlamak yerine sonuçlara öncelik vermeleri teşvik ediliyor.
Algı Sorunu: Proje yönetimi, çoğu zaman yapay zekâ tarafından ikame edilebilir olarak görülen bir markalaşma sorunuyla karşı karşıya.
Stratejik Değişim: Proje yöneticileri sonuç odaklı bir zihniyet benimsemeli ve stratejik iş hedeflerini yönlendirmelidir.
Temel Beceriler: Başarı; iş bağlamını anlamayı, değeri tanımlamayı ve görüşmelerde ikna edici olmayı gerektirir.
Gelecekteki Ayrışma: Alan, geleneksel yöneticiler ile yenilikçi ve sonuç odaklı liderler olarak ikiye ayrılabilir.
Günümüzde proje liderlerinin yalnızca çıktılar değil, sonuçlar sunması gerektiğini söylemek oldukça revaçta. Ve açıkçası, ben de bunu destekliyorum. Proje liderliği uzun zamandır görünmez, yeterince değer görmeyen ve çoğu zaman iş etkisinden bir ölçüde kopuk bir alan.
Ama benim asıl sorunum, birçok proje yöneticisinin ne anlama geldiğini tam olarak bilmeden bu tişörtü giymesi. Ve yalnızca bu tişörtü giymek, onları yaklaşanlardan kurtarmayacak.
Şimdi sürüyü iki kampa bölecek şeyin ne olduğundan bahsedelim… ardından da sizi bu ayrımın doğru tarafına geçirelim.
Ajanik Varoluşsal Kriz
Tüm iyi şeylerde olduğu gibi, geleceği anlamak için geçmişi anlamamız gerekir. Ancak bu kez söz konusu olan çok yakın geçmiş.
Ajanik proje yönetimi fikri 2024'ün sonlarında manşetlere çıktığında, dijital proje yöneticilerinden oluşan topluluğum hemen tepki gösterdi — herhangi birinin yapay zekâ ile yerimizin doldurulabileceğini düşünmesine içerledik.
Proje liderleri olarak görevimiz etkili iş birliğini yönlendirmek, karmaşık sorunları çözmek, teslimat riskini sürekli değerlendirmek ve geminin rotasını hazineye doğru tutmaktı. Biz yalnızca insanları teslim tarihleri konusunda darlamıyor, toplantılarda not almıyor ve boşluğa durum güncellemeleri savurmuyorduk.
Ama bu, daha büyük bir sorunu ortaya çıkardı. Proje yöneticisi olmayanların çoğu bunu böyle görmüyordu.
Markalaşma Sorunu
Temelde bu, bir markalaşma sorununu ortaya çıkardı. Ajans sahiplerinin proje yöneticisi ekiplerini genç yöneticilerle değiştirmesinden Reddit'teki geliştiriciler ve kreatif çalışanların proje yöneticilerinin hiçbir şey yapmadığını hararetle savunmasına kadar, çok az kişi bu role gereken saygıyı gösteriyor gibiydi.
Aslında insanları bir robotun bu işi yapabileceğine ikna etmek pek de zor olmadı.
Ve belki de bu algı tamamen yanlış değildir: Gerçekten de, stratejik uzmanlık sergileyen ve liderlik niteliklerini yansıtan kişiler olmaktan ziyade, işleri zor kullanarak zamanında yürütülen trenler gibi düzenli tutan, organize arka ofis koordinatörleri olarak değer gören proje yöneticileri var.
Hatta daha dışa dönük proje liderleri için bile çoğunlukla üçlü kısıtın savunucuları — “bilgisayar hayır diyor” diyerek ilhamı yok eden kişiler — olarak görülüyoruz; zeki ve fırsatları değerlendiren iş insanları olarak değil.
Birçok proje yöneticisi ne anlama geldiğini tam olarak bilmeden bu tişörtü giyiyor. Ve yalnızca bu tişörtü giymek, onları yaklaşanlardan kurtarmayacak.
Davranış Sorunu
Ama proje liderlerinin burada yalnızca mağdur olduğunu ve bu yanlış kanıların sürdürülmesinde hiçbir şekilde payımız bulunmadığını düşünmek aptallık olur.
Ajanik yapay zekâ ayaklanmasına giden yıllarda bile, topluluğumda ve ötesinde proje liderleri değerimizi… hatta varlığımızı! haklı çıkarma ihtiyacı hissetti. Ancak bunu yaparken rollerimizin nereye doğru ilerlediğine bakmak yerine, hâlihazırda yaptıklarımıza bakıp kaldık.
Kendimize stratejik liderler diyorduk ama hepimiz gerçekten stratejik liderler gibi davranmıyorduk — ne anlama geldiğini anlamadan kendimize yalnızca bu unvanı veriyorduk.
Yüksek değer taşıyan fikirleri kapsam genişlemesi olarak yanlış adlandırmaya devam ettik. Kaliteden ödün vererek zamanında teslimat yapmayı bir gurur kaynağı olarak görmeye devam ettik. Etkiyi artırmanın yollarını bulmak yerine kâr marjlarını korumaya devam ettik.
Cesur ve kararlıydık ve bu bize liderlik gibi geliyordu.
Ama kutsal atasözünde dendiği gibi, “kıçına tüy takmak seni tavuk yapmaz.” Ve davranışlarını değiştirmeden yalnızca bu tişörtü giyenler kimseyi kandıramıyordu. Hatta proje liderlerinin nasıl algılandığına daha da fazla zarar veriyorlardı.
Öyleyse tüm dünya sizi yapay zekâyla değiştirmek istiyor gibi göründüğünde ne yaparsınız?
Nedir: Sonuçlar ve Çıktılar
Öncelikle sonuçtan ne anladığımızı tanımlamamız gerekiyor. Kısaca sonuçlar, yalnızca hedefe doğru atılmış bir adım değil, sonuçların kendisidir — hedefin veya değerin gerçekleşmesidir. Geçenlerde bunu iyi özetleyen bir gönderiye rastladım: “Operasyon başarılı geçti. Hasta öldü.” diyordu. Başka bir deyişle, adımları tamamlamak ve bir planı takip etmek, bir projenin sonucuna ulaşacağı anlamına gelmez.
Bunu biraz gerçek hayata uyarlayalım: Diyelim ki projenizin belirtilen amacı, yapay zekâ destekli not alma aracı kayıtları otomatik olarak güncelleyebilen bir CRM uygulayarak müşteri başarısı ekibindeki operasyonel verimliliği artırmak.
Peki.
Ancak bu, tablonun tamamını tam olarak yansıtmıyor. Biraz uzaklaşıp baktığınızda, operasyonel verimlilikteki kazanımların planlama yapmak ve mevcut müşterilerle daha stratejik görüşmeler gerçekleştirmek için alan yaratmayı amaçladığını fark edebilirsiniz; böylece 3. ve 4. çeyreklerde yenileme oranlarını %10 artırarak bu yılın hedefini tutturmak ve dış yatırımdaki bir sonraki turu güvence altına almak mümkün olur. Bunun için muhtemelen CRM kayıtlarını manuel olarak güncellemeye harcanan sürenin en az %30 azaltılması ve ekibin stratejik müşteri yönetimi konusunda yetkinliklerini geliştirmeye yönelik ayrı bir program gerekir.
Dolayısıyla aslında arzu edilen sonuç, şirketin büyümesini sağlayacak bir finansal hedefe ulaşılabilmesi için 3. çeyreğin başında idari işlere harcanan zamanı %30 azaltmaktır.
Sonucu tamamen kontrol ediyor musunuz? Kesinlikle hayır. Ancak içgörüleri ortaya çıkarıp karar alma süreçlerini kolaylaştırarak sonuca ulaşma olasılığını artırmaya yardımcı olabilir misiniz? Kesinlikle.
Sonuçlara Nasıl Ulaşılır?
Şunu soruyor olabilirsiniz: “Ancak bir proje lideri bu sonucu gerçekten kontrol eder mi?” Bu, sorulması gereken doğru sorudur. Cevap, “tam olarak değil”. Aslında sonucun tamamen gerçekleştiğini görecek kadar nadiren görevimizin başında oluruz. Ancak proje boyunca, arzu edilen sonuca ulaşma olasılığını artıran kararların alınmasını kolaylaştırmaya yardımcı olabiliriz.
Örneğimize dönersek, bakış açınız artık bir CRM sistemini kullanıma sunmaktan bir iş hedefine ulaşmayı mümkün kılmaya kaymıştır. Müşteri başarı ekibinizin manuel görevlere ayırdığı zamanı ne kadar erken azaltırsanız, yenileme geliri elde etmeye ayırabilecekleri zamanın da o kadar artacağını artık biliyorsunuz. Ayrıca idari işlere ayırdıkları zamanı %50 oranında azaltsanız bile sonucun tamamen ayrı bir programa — yetkinlik geliştirme programına — bağlı olduğunu da biliyorsunuz. Ekiplerinin elinde daha fazla zaman olması, müşteri hesabı planlaması yapmaları konusunda eğitilmedikleri sürece gelire dönüşmeyecektir.
Artık şu tür sorular sorabilirsiniz:
- Artımlı değeri daha erken nasıl sağlayabiliriz?
- CRM programımızın ve yetkinlik geliştirme programının eş zamanlı yürütülmesini nasıl sağlayabiliriz?
- Etkimizi %100 artırmak için %10 daha fazla harcama fırsatı var mı?
Örneğin, basit bir aracı ve bir MCP sunucusu oluşturarak müşteri başarı ekibinin yenileme gelirini daha erken artırmaya başlamasını sağlamak ve 2. çeyrekte ekibin manuel idari görevlerini %20 oranında azaltmak için bir fırsat varsa, sadece planı uygulamak yerine bunu proje sponsorunuza iletebilirsiniz.
Ya da ekipten biri, müşteri başarı yönetimi ekibinin aşina olmadığı farklı bir CRM önerirse, paydaşlarınız için bir teklif hazırlamak üzere zaman harcamak yerine benimsenme riski gerekçesiyle itiraz edebilirsiniz.
Yetkinlik geliştirme programını yürüten ekibin sizin sahip olduğunuz bir kaynağa ihtiyacı varsa, stratejik müşteri yönetimi konusunda gerekli eğitim olmadan yeni bir CRM’in arzu edilen sonuca ulaşma ihtimali olmadığını bilerek, onların programının sizinkiyle aynı zamanda hayata geçmesini sağlamak için bu kaynağı onlara tahsis edebilirsiniz.
Sonucu tamamen kontrol ediyor musunuz? Kesinlikle hayır. Ancak içgörüleri ortaya çıkarıp karar alma süreçlerini kolaylaştırarak sonuca ulaşma olasılığını artırmaya yardımcı olabilir misiniz? Kesinlikle.
Ekibinizi Stratejik Proje Liderlerine Dönüştürün
Uzmanlar tarafından yürütülen proje yönetimi eğitimimiz, ekiplerin çıktı sunmaktan sonuç sunmaya geçmesini sağlar.
Sonuç Odaklı Bir Zihniyetin 5 Temel Becerisi
Temelde bu, zihniyetle ilgilidir. Benim bakış açıma göre mesele, riskten kaçınmak ile pervasız davranmak; bir plana bağlı kalmak ile yaratıcı fırsatları değerlendirmek arasındaki dengeyi kurmaktır.
Bunu yapabilmek için sizi oraya taşıyabilecek 5 temel beceri olduğunu düşünüyorum:
- İş bağlamını anlamak. İşletmenizin veya müşterinizin işletmesinin nasıl çalıştığını — hedefler, değer çarkı, gelir modeli ve rekabet ortamı da dâhil olmak üzere — bilmiyorsanız fırsatları göremez, bırakın bu konularda konuşmayı, bunları fark bile edemezsiniz.
- Değer tanımını anlamak.Proje teslimi nadiren tek başına değerdir. Değerin gerçekleştirilmesi, işletmenin hedeflerine ulaşma biçimine ölçülebilir ve savunulabilir bir katkı sağlamaktır.
- Fırsatlara açık olmak. Öngörücü bir yaklaşım, uyarlamalı bir yaklaşım ya da ikisinin arasında bir yöntem kullanıyor olmanız fark etmez — plana ilişkin değişikliklere direnmek istemek çok kolaydır. Ancak planlarda değişiklik yapılmasını gerektirebilecek fırsatları tespit etmesiyle tanınan biri olabilirseniz, zaten yolun yarısını katetmişsiniz demektir.
- Zor konuşmalarda ikna edici olmak. Anlaşmayı sonuçlandırmak için kendi görüşünüzü ortaya koyma konusunda mükemmelleşmeniz gerekir. Proje lideri olarak muhtemelen bu kararları alma yetkisine sahip değilsiniz; bu nedenle yönetici sponsorun dilini konuşmanız, seçenekleri ve sonuçlarını görünür kılmanız ve ikna edici bir öneri sunmanız gerekecek.
- Sorumluluğu sonuna kadar sürdürmek. Bu açık ama önemli: paydaşlarınız önerinize uymayı kabul ederse, süreci sonuna kadar takip etmeye hazır olmalısınız. Artık bu yeni planın sorumluluğu sizde — işler ters giderse tüm suçlama da dâhil olmak üzere.
Hemen Farklı Yapabileceğiniz İki Şey
Bu dönüşüm elbette zaman alacak. Ancak iki temel şekilde davranışınızı değiştirmeye başlayarak başlangıçta kendinize biraz ivme kazandırabilirsiniz:
1. Pozitif riski benimseyin
Çoğu proje yöneticisi negatif risk konusunda eğitim alır: kaynak sorunlarının teslim tarihini kaçırmamıza neden olma riski vardır, bu nedenle yedek planlarımız olmalıdır. Ancak pozitif risk fırsat demektir: bu yazılım için daha iyi bir fiyat pazarlığı yaparsak, bu tasarrufu tüm departmanlara yayarak genel giderlerde yıllık $20,000 azalma sağlayabiliriz.
Ancak aşırıya kaçmayın: projeyi yolunda tutmak yerine sürekli fikirler sunan bir PM'yi kimse istemez. Her sunumda itibarınız söz konusudur.
2. Yaptığınız iş hakkında konuşma biçiminizi değiştirin
Ekiplere bebek bakıcılığı yaptığımızı ve kedileri sürü gibi yönlendirdiğimizi söylemeyi bırakın. İşinizin “işleri halletmek” ve “her şeyi rayında tutmak” olduğunu söylemeyi bırakın — bunların hiçbiri değerli görünmüyor — değer yaratsalar bile. Bunların hepsi yalnızca yapay zekâyla değiştirilebilecek değil, aynı zamanda yapay zekâyla değiştirilmesi gereken işler gibi görünüyor.
Değerimizi tanımlayacak kelime dağarcığını ve kendimizi küçümsemeden bunu yüksek sesle söyleme cesaretini geliştirebilirsek, sektörlerimizi potansiyelimizi görmeleri için yeniden eğitmeye başlayabiliriz. Masada yer almayı hak eden insanlar olarak görülmeye başlayabiliriz.
Sonuç odaklı bir zihniyet farklılaştırıcı unsurdur. Yeniliğe ve etkiye yol açan şey yalnızca otomasyon ve tekdüzelik değil; yaratıcılık, ikna, iş birliği, karar verme ve heyecan arayışıdır.
More Articles
- Yapay Zekâ Yönetişimi Girişiminde Ürün Lideri, Teslimatı Kolaylaştırmak İçin Uyguladığı Ajan Tabanlı İş Akışlarını Paylaşıyor
- Hiç İstemediğiniz Hâlde Proje Lideri Olduğunuzda Nasıl Proje Liderliği Yaparsınız?
- Teknik Ürün Direktörü, ekibinin proje tesliminde kullandığı yapay zekâ ajanlarını açıklıyor
- Proje teslimatı uzmanı, yapay zekânın şirketlerdeki bozuk bilgi sistemlerini açığa çıkardığını söylüyor
- 30+ Yıllık Deneyime Sahip Proje Yöneticisi, Microsoft’un Yapay Zekâ Copilot’unu Kuruluşunda Nasıl Yaygınlaştırdığını Anlatıyor
Bu Nasıl Kazananlar ve Kaybedenler Yaratacak
Bu söylevin başında, proje liderliği mesleğini iki kampa bölen bir ayrım olacağını söyledim. Bununla kastettiğim şu: bildiğimiz şekliyle proje yönetimi “bir patlamayla değil, bir iniltiyle” sona erecek. Thanos'un proje liderlerinin %50'sini ortadan kaldırdığı büyük bir kıyamet günü yaşanmayacak.
Bunun yerine olacak şey şu.
Rolü sürdürmeye devam eden, ancak daha yüksek beklentilerle çalışan bir kamp olacak. Daha fazla projeye liderlik edin. Daha fazla kediyi sürü gibi yönlendirin. Otonom araç teknolojisi giderek geliştikçe bunu izleyen insan Uber sürücüleri gibi.
Sonra diğer kamp olacak — “yaratıcı iş zekâları” kampı. Çay yapraklarını okumaya ve mevcut tüm araçları ve bilgiyi (AI dâhil!) kullanarak AI'ın asla üzerine bahis oynamayacağı bir şey üzerine bahis oynamaya istekli olan kamp — daha önce hiç yapılmamış bir şey. Alışılmışın dışında bir şey. Eşi benzeri görülmemiş bir şey. İnsani bir şey. AI'ın daha önce eğitim aldığı hiçbir şeye benzemeyen bir sonuç yaratan bir şey.
Çünkü temel gerçek şu: AI, eskiden yapmaktan gurur duyduğumuz işleri yapma konusunda aslında gerçekten ustalaşıyor. “AI kullanan PM” ile “bizi sürecin içinde tutarak bize yaranmaya çalışan AI” arasındaki çizgi de rahatsız edici derecede bulanıklaşıyor.
Ancak sonuç odaklı bir zihniyet, fark yaratan unsurdur. Yeniliğe ve etkiye yol açan şey yalnızca otomasyon ve türdeşlik değil; yaratıcılık, ikna, iş birliği, karar verme ve heyecan arayışıdır.
Siz Ne Düşünüyorsunuz?
Siz ne düşünüyorsunuz? “Çıktılardan ziyade sonuçlar” düsturu yalnızca günümüzdeki varoluşsal krizimiz için bir moda sözcük ve başa çıkma mekanizması mı? Yoksa proje liderliği rolünün geleceği mi? Yorumlarda bana bildirin!
